Materiał Powstał we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Podkarpackiego
Prestiż podkarpackich działań zyskał właśnie najwyższe potwierdzenie – Komisja Europejska w strategicznym komunikacie dotyczącym regionów przygranicznych wskazała Dolinę Dronową jako kluczowy przykład budowania bezpieczeństwa i odporności całej Unii Europejskiej. Co więcej, podczas lutowej konferencji w Brukseli przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podkreśliła, że rozwijana w południowo-wschodniej Polsce inicjatywa przełoży się na realne wzmocnienie zdolności regionu i Europy.
Od strategii w Brukseli do realnych działań
Podkarpackie konsekwentnie buduje fundamenty pod nowoczesną gałąź gospodarki, przekuwając wizje w inwestycje. Dolina Dronowa to projekt o wartości 135 mln zł, który do 2030 r. uczyni region centrum technologii bezzałogowych w tej części kontynentu.
Wszystko zaczęło się w 2021 r. od aktywnego współkształtowania europejskiej polityki w Brukseli, gdzie pod przewodnictwem marszałka województwa podkarpackiego Władysława Ortyla przygotowano opinię dla Europejskiego Komitetu Regionów dotyczącą „Strategii dronowej 2.0”. Dokument ten, przyjęty jednogłośnie podczas 157. sesji plenarnej Komitetu po szerokiej analizie najlepszych europejskich praktyk, stał się nienaruszalnym fundamentem dla regionalnych działań, wskazując na potrzebę budowy wyspecjalizowanych ośrodków rozwoju technologii bezzałogowych oraz bezpiecznych przestrzeni testowych. Choć już od 2015 r. innowacje w tym sektorze pobudzał Klaster Systemów Bezzałogowych, integrujący przedsiębiorstwa i jednostki naukowo-badawcze, to właśnie ta wypracowana przez marszałka na forum europejskim inicjatywa nadała podkarpackim planom rangę strategicznego projektu o skali międzynarodowej.
Tuszów Narodowy – sercem rewolucji
Kluczowym elementem podkarpackiej strategii jest powstanie Polskiego Centrum Certyfikacji i Rozwoju Systemów Bezzałogowych – Doliny Dronowej w gminie Tuszów Narodowy. Na 13-hektarowej działce powstanie infrastruktura, której próżno szukać w innych częściach kraju: nowoczesny budynek badawczy z wieżą kontroli lotów o powierzchni 8 tys. mkw., hangar oraz dwa specjalistyczne pasy startowe. Wartość całej inwestycji szacowana jest na ok. 135 mln zł, z czego znaczną część stanowią środki unijne z programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia 2021–2027.
Ośrodek ten ma stać się pierwszym w Polsce miejscem umożliwiającym kompleksowe badania, testy i certyfikację dronów w klasach C0–C6 oraz ich systemów sterowania. Dzięki planowanej akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji (PCA) oraz ścisłej współpracy z Urzędem Lotnictwa Cywilnego (ULC) centrum będzie nadawało uprawnienia do lotów w kategoriach certyfikowanych, kładąc szczególny nacisk na cyberbezpieczeństwo i odporność systemów na zakłócenia.
Technologie dual-use
Prestiż podkarpackich działań potwierdza fakt, że województwo znalazło się w elitarnym gronie zaledwie trzech europejskich regionów wybranych do opracowania studiów przypadku w ramach inicjatywy REGDUALOSA. Projekt ten, realizowany na zlecenie Komisji Europejskiej przez Joint Research Centre, skupia się na technologiach podwójnego zastosowania. Podczas gdy Andaluzja analizuje technologie kosmiczne, a Łotwa cyberbezpieczeństwo, analiza dla Podkarpacia koncentruje się właśnie na systemach dronowych. Wnioski z tego opracowania zostaną zaprezentowane na forum grupy roboczej ds. bezpieczeństwa Europejskiego Komitetu Regionów, stając się drogowskazem dla całej Unii.
Małgorzata Jarosińska-Jedynak, członek zarządu województwa podkarpackiego, podkreśla wagę tego wyróżnienia: – Drony stają się dziś kluczowym elementem infrastruktury reagowania kryzysowego. Nasza Dolina Dronowa będzie ogromnym wsparciem dla służb mundurowych i ratowniczych właśnie dzięki technologiom dual-use. Budujemy jednak nie tylko infrastrukturę, lecz także zaplecze kadrowe. W fazie planistycznej jest już Akademia Dronowa. Chcemy, aby przy wsparciu środków z Europejskiego Funduszu Społecznego te unikalne kompetencje zawitały do naszych szkół, szkoląc przyszłych inżynierów i operatorów na wzór sukcesu unijnego projektu robotycznego pn. RaP STEAM robotyka i programowanie w szkołach podstawowych z terenu województwa podkarpackiego – zaznacza Jarosińska-Jedynak.
Sieć centrów i autostrady dronowe
Strategicznym uzupełnieniem Doliny Dronowej jako elementu spójnego i regionalnego ekosystemu jest tworzona sieć powiązań w obszarze tej zaawansowanej technologii. Niedawno rozstrzygnięty konkurs Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (PAŻP) wyłonił lokalizacje na rozbudowę centrów kompetencji w kraju – aż trzy z nich znajdują się na Podkarpaciu, a samorząd województwa jest liderem jednego z tych obszarów. Dodatkowo na liście rezerwowej czekają jeszcze dwa obszary. W skali kraju województwo podkarpackie posiada najsilniejszą reprezentację laureatów przedmiotowego konkursu. Należy podkreślić, iż docelowo ma być dziewięć takich lokalizacji w kraju.
Jednym z najbardziej nowatorskich zadań na terenie centrów kompetencji będzie montaż odbiorników monitorujących ruch bezzałogowych statków powietrznych (BSP) oraz rozwój infrastruktury do zarządzania ruchem pojazdów bezzałogowych. Samorząd w uzgodnieniu z PAŻP planuje zintegrować te pięć „podkarpackich” obszarów poprzez tzw. autostrady dronowe, co pozwoli na bezpieczne i uporządkowane zarządzanie ruchem w przestrzeni powietrznej prawie całego regionu.
Współpraca napędza innowacje
Siłą projektu jest platforma współpracy integrująca naukę, biznes i administrację. Ważnym ogniwem jest Politechnika Rzeszowska, budująca własne Centrum Badawcze BSP o wartości 8 mln zł, oraz Uniwersytet Rzeszowski, kształcący specjalistów nowej branży.
Potwierdzeniem tej dynamiki jest marcowa decyzja zarządu województwa o przystąpieniu do międzynarodowej inicjatywy „DRONESbyEU”. To prestiżowe przedsięwzięcie zainicjowane przez grecką organizację Promea skupia liderów technologii bezzałogowych z Włoch, Belgii, Danii, Bułgarii. Dla Podkarpacia to naturalny krok w budowaniu globalnej pozycji, oznaczający bezpośredni dostęp do najnowszych unijnych funduszy oraz możliwość współtworzenia europejskich standardów technicznych. Już w marcu zostaną podjęte dalsze, konkretne działania, aby województwo oficjalnie stało się częścią tego europejskiego konsorcjum. Co to oznacza dla regionu? Przede wszystkim bezpośredni dostęp do najnowszych unijnych funduszy na innowacje oraz możliwość współtworzenia europejskich standardów dla dronów. Dla podkarpackich firm to otwarta brama na zagraniczne rynki i szansa na udział w globalnych łańcuchach dostaw.
Wagę tej integracji tłumaczy Małgorzata Jarosińska-Jedynak: – Budujemy pełne zaplecze kompetencyjne, łącząc potencjał nauki, administracji i przemysłu. Naszą siłą jest unikanie rozpraszania środków i skupienie się na konkretnych efektach. Ta integracja już dziś staje się magnesem dla inwestorów technologicznych – wyjaśnia członkini zarządu województwa.
Globalne wzorce i europejskie podstawy
Podkarpackie w swoich działaniach czerpie z najlepszych wzorców, m.in. z Doliny Dronowej w Nevadzie, gdzie koncentracja przemysłu bezzałogowego przyniosła tysiące nowych miejsc pracy. Projekt Doliny Dronowej został już dostrzeżony na poziomie Komisji Europejskiej i był prezentowany jako przykład „dobrej praktyki” m.in. w Brukseli podczas Europejskiego Tygodnia Regionów, co podkreśla pozycję województwa na mapie europejskich innowacji. Dolina Dronowa została również wskazana przez Komisję Europejską jako przykład innowacyjnej infrastruktury logistycznej i obronnej dla regionów przygranicznych w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa i odporności całej Europy.
Finałem tegorocznych przygotowań i prezentacją pełnego potencjału regionu będzie planowany na wrzesień Kongres Dronowy. Wydarzenie to ma ostatecznie potwierdzić gotowość Podkarpacia do pełnienia roli głównego hubu branży bezzałogowej w Europie Środkowo-Wschodniej. Dzięki wypracowanym w Brukseli fundamentom i konsekwentnej realizacji regionalnej strategii pełna certyfikacja dronów w regionie ma szansę wystartować do 2030 r., otwierając zupełnie nowy rozdział w historii polskiego lotnictwa bezzałogowego.
Władysław Ortyl
OPINIA
Władysław Ortyl, marszałek województwa podkarpackiego
Kiedy w 2021 r. w Brukseli przewodniczyłem pracom nad unijną „Strategią Dronową 2.0”, czułem ogromną odpowiedzialność, by nie była to jedynie kolejna urzędowa opinia, ale realna szansa dla naszego regionu. Jako kolebka polskiego lotnictwa po prostu nie mogliśmy pozwolić sobie na bycie biernym obserwatorem tej technologicznej rewolucji. To właśnie tam, na forum Europejskiego Komitetu Regionów, narodziła się we mnie ta szczególna determinacja – a może nawet, jak niektórzy mówią, pewien upór – aby stworzyć na Podkarpaciu pełny ekosystem, który wykracza poza ramy zwykłego projektu. Wiedziałem, że jeśli chcemy stać się głównym hubem tej branży w Europie Środkowo-Wschodniej, musimy działać konsekwentnie i wielowymiarowo. Dlatego tak mocno zależało mi na połączeniu sił z takimi partnerami jak Politechnika Rzeszowska, by nasza wizja miała solidne fundamenty naukowe i kompetencyjne. Dzisiejsza koncepcja Doliny Dronowej w Tuszowie Narodowym – z jej wieżą kontroli lotów, hangarami i pasami startowymi – to nie jest tylko inwestycja w beton i infrastrukturę. To namacalny dowód na to, że nasza podkarpacka droga od wizji w Brukseli do realnego centrum certyfikacji i rozwoju jest słuszna. Moim celem od początku było to, abyśmy nie tylko kupowali gotowe technologie, ale by to tutaj, u nas, powstawały standardy bezpieczeństwa i innowacji dla całej Europy.
Materiał Powstał we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Podkarpackiego
