Subwencja rozwojowa jako instrument finansowy zrównoważonego rozwoju państwa

Projekt nowelizacji ustawy o dochodach samorządów uzupełnia źródła ich dochodów zasadniczo proporcjonalnie do ubytków powstających przy realizacji inwestycji publicznych.

Inicjowanie procesów inwestycyjnych w zakresie lokalnej infrastruktury stanowi istotny element polityki zrównoważonego rozwoju. Równolegle przekłada się na wsparcie rozwoju społeczno-gos­podarczego poszczególnych regionów, a w konsekwencji także całego kraju. Co oczywiste, podjęcie tego typu stymulujących inicjatyw uwarunkowane jest możliwościami finansowymi budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Instrument subwencji rozwojowej, ujęty w prezentowanym projekcie legislacyjnym, jest zatem mechanizmem wspierającym samorząd w podejmowaniu przedsięwzięć inwestycyjnych o charakterze lokalnym. Subwencja rozwojowa – jako część subwencji ogólnej – stanowić ma z założenia uzupełnienie systemowej luki finansowania samorządu terytorialnego.

W aktualnym stanie prawnym działalność samorządowa finansowana jest zasadniczo z trzech kategorii źródeł. Są to dochody własne, subwencja ogólna oraz dotacje celowe z budżetu państwa. Samorząd, realizując inwestycje lokalne, ponosi ciężar podatku od towarów i usług, który zawarty jest w cenie dóbr nabywanych od dostawców i usługodawców. Wynika to przede wszystkim z braku prawa do odliczenia podatku VAT, inwestycje publiczne bowiem, służąc społeczności lokalnej, nie są równolegle wykorzystywane do czynności odpłatnych, względnie wykorzystywane są w tym zakresie w niewielkim stopniu. W efekcie istotna część środków otrzymanych przez samorząd z budżetu centralnego w ramach finansowania jego zadań, pokrywając VAT przy realizacji inwestycji publicznych, powraca zwrotnie do tego budżetu (podatek VAT stanowi bowiem źródło dochodu budżetu państwa). W konsekwencji, z tego tytułu samorząd staje się płatnikiem podatku VAT – uprzednio przekazane samorządom środki na realizację zadań publicznych w istocie finansują podatek VAT jako daninę publicznoprawną, zasilającą budżet centralny.

Opracowany na zlecenie Związku Miast Polskich projekt nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim powołuje tzw. subwencję rozwojową, uzupełnia źródła dochodów samorządu, zasadniczo proporcjonalnie do ubytków powstających przy realizacji inwestycji publicznych. Subwencja rozwojowa w ujętym w projekcie nowelizacji kształcie, zakłada dodanie w ramach subwencji ogólnej stosownej części rekompensującej niepodlegający odliczeniu podatek od towarów i usług, uiszczony przy lokalnych inwestycjach publicznych, określany w oparciu o odpowiednie wskaźniki właściwe dla jednostek samorządu terytorialnego. Wartość części rozwojowej subwencji ogólnej, przysługującej danej jednostce samorządu, została w projekcie częściowo uzależniona od aktywności inwestycyjnej tej jednostki. Przy zakładanej przez projekto­dawcę konstrukcji wysokość subwencji rozwojowej będzie tym wyższa, im wyższy będzie w danym samorządzie poziom zrealizowanych wydatków inwestycyjnych. Mechanizm odzwierciedla zatem w tej części aktywność inwestycyjną samorządów, promując tym samym rozwój społeczności lokal­nej oraz wpisując się w zasady zrównoważonego rozwoju. Wiedząc jednak, że spora grupa jednostek samorządu terytorialnego nie realizuje obecnie inwestycji z powodu trudnej sytuacji finansowej, proponujemy, by druga część środków była dostępna także dla nich, jeśli spełnią określone w ustawie kryteria minimalne. Nie sposób bowiem wyobrazić sobie stałego i efektywnego rozwoju bez strate­gicznych inwestycji, w szczególności o znaczeniu lokalnym. Jednostki samorządu terytorialnego, ze względu na rolę, jaką odgrywają obok administracji rządowej w strukturze państwa, są głównym ini­cjatorem procesów zrównoważonego rozwoju lokalnego, zgodnie zresztą z ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Proponowana inicjatywa wpisuje się także w cele przyjętej przez Radę Ministrów strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030). Subwencja rozwojowa stanowi bowiem rozwiązanie o charakterze systemowym. Cel, a przede wszystkim normatywna konstrukcja subwencji rozwojowej, pozwala zaproponowany mechanizm lokować wśród systemowych metod finansowania samorządu – subwencję cechuje bowiem powszechność, gdyż w założeniu otrzymywać ma ją każda jednostka samorządu terytorialnego wypełniająca określone ustawowo kryteria.

– Artykuł przygotowany przez Związek Miast Polskich

Tagi:

Mogą Ci się również spodobać

Dostęp do stron www bez barier

Informacje w sieci zamieszczane m.in. przez jednostki samorządu terytorialnego nie będą mogły sprawiać trudności ...

Twórca Forum Ekonomicznego: Karpacz może nie być ostatecznym wyborem

Gdy większość konferencji odbywała się online, my postawiliśmy na dotychczasową formułę – mówi Zygmunt ...

Uchwały krajobrazowe wprowadzane opornie. Miasta wciąż pełne reklam

Od uchwalenia ustawy krajobrazowej minęło pięć lat, jednak krajobraz polskich miast pozostaje zaśmiecony reklamami.

Finanse samorządów w 2021 roku. „Prognozy MF są zbyt optymistyczne”

Mimo zapewnień rządu, że samorządy dostają wystarczająco dużo pieniędzy, plany na przyszły rok okazują ...

Początek roku szkolnego: jaka edukacja w czasach zarazy

Nie ma jednolitych zasad nauczania w całym kraju. Szczegółowe wytyczne opracowują samorządy i dyrektorzy ...

Sieć 5G wymusi zmiany prawa dla samorządów

Zakazy w miejscowych planach nie będą już mogły blokować budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. ...