Priorytetem są wciąż duże projekty transportowe

Boom wspomagany funduszami UE jeszcze trwa. Za rok zacznie się jednak jego wygaszanie

Publikacja: 19.07.2011 10:52

Gdzie idą pieniądze w regionach

Gdzie idą pieniądze w regionach

Foto: Rzeczpospolita

W 2009 roku wszystkie jednostki samorządu wydały 41,6 mld zł, w 2010 roku jeszcze więcej – 43,2 mld zł. A jeśli doliczyć do tego projekty realizowane przez spółki zależne, głównie wodociągowe i komunikacyjne, te kwoty są jeszcze wyższe. Dla porównania – w 2008 roku nakłady inwestycyjne wyniosły 30,8 mld zł.

Nikt nie ma więc wątpliwości, że samorządy znajdują się obecnie na szczycie boomu inwestycyjnego. Na budowy, rozbudowy i modernizacje wydają po 20 – 30 proc. swoich budżetów i więcej. Ten rozmach oczywiście wspomagany jest przez unijną pomoc z funduszy na lata 2007 – 2013. Do dyspozycji samorządów jest ok. 80 mld zł (to tyle, ile wydały na inwestycje w latach 1999 – 2004).

Bardzo istotne jest, że ten wielki front budowlany w znacznym stopniu przyczynił się do stosunkowo wysokiego w czasie globalnego kryzysu tempa wzrostu polskiej gospodarki. W latach 2009 i 2010 inwestycje sektora prywatnego załamały się i jeszcze obecnie biznes bardzo ostrożnie podchodzi do tematu. Projekty samorządowe wypełniły tę lukę. W 2009 roku ich wydatki stanowiły prawie 60 proc. nakładów w sektorze publicznym i 14,6 proc. inwestycji w całej gospodarce. W porównaniu z 2008 r. wzrosły o 35 proc., dzięki czemu stały się jednym z głównych czynników napędzających wzrost PKB w okresie spowolnienia. W 2010 r. także stanowiły istotny udział w inwestycjach ogółem (ok. 16 proc.), choć wpływ na dynamikę PKB nie był już tak duży, ponieważ w porównaniu z 2009 r. wzrosły „tylko" o 4 proc.

W ubiegłym roku najwięcej na inwestycje wydały gminy ogółem – prawie 20 mld zł, z czego gminy wiejskie – ok. 9,3 mld zł, a miejskie i miejsko-wiejskie – ok. 10,6 mld zł. Wydatki rozwojowe miast na prawach powiatu to ok. 13,1 mld zł. Pozostałe 11 mld zł było udziałem powiatów i województw. Pod względem dynamiki nakładów liderem okazały się gminy wiejskie – wzrost o 32 proc.

Boom wkrótce się skończy

Jeszcze w tym roku boom inwestycyjny będzie kontynuowany. Samorządy planują na ten cel wydać kolejne 55,8 mld zł (choć zapewne wykonanie na koniec roku będzie nieco mniejsze). Jednak jak każda, także i ta hossa musi się skończyć. Jak wynika z szacunków ekonomistów (na podstawie wieloletnich prognoz finansowych przygotowanych przez JST), do 2015 r. wydatki majątkowe miast i gmin spadną o ok. 30 proc.

To efekt kilku czynników. W 2012 r. zakończą się przedsięwzięcia związane z Euro 2012 (drogi, wielkie stadiony, baza turystyczna). Powoli będzie się też kończyć realizacja projektów współfinansowanych z UE (z budżetu na lata 2007 – 2013). Poza tym od 2014 r. zacznie obowiązywać nowy wskaźnik zadłużenia. Pozwala on na zaciąganie kredytów o takiej wysokości, by ich spłata była niższa niż nadwyżka operacyjna (różnica między dochodami a wydatkami bieżącymi powiększona o dochody ze sprzedaży majątku). By dostosować się do nowych wymagań, część samorządów musi oszczędzać.

Kolejny szczyt w cyklu inwestycyjnym samorządów przewidywany jest dopiero po 2015 roku, gdy zaczniemy intensywnie wykorzystywać fundusze UE na lata 2014 – 2020. Do tego czasu samorządy zapowiadają kontynuację rozpoczętych już projektów. Co wcale nie znaczy, że jest ich mało!

Największe inwestycje

Podobnie jak rok wcześniej, także w tym roku poprosiliśmy uczestników naszego rankingu (plus Warszawę) o wymienienie toczących się inwestycji (prowadzonych także przez spółki komunalne) o wartości 20 mln zł. Takich przedsięwzięć nazbierało się ok. 270. Obok prezentujemy 150 największych i najciekawszych.

Oczywiście najwięcej projektów, pochłaniających zresztą największe kwoty, dotyczy transportu (drogi, mosty, obwodnice, lotniska, linie tramwajowe, zakupy taborów czy II linia metra w Warszawie za 4 mld zł) oraz te z zakresu gospodarki komunalnej (spalarnie śmieci, oczyszczalnie ścieków, sieci wodociągowe i kanalizacyjne).

Sporo też pochłaniają przedsięwzięcia związane ze sportem i rozrywką. Stadiony, baseny, centra rekreacyjne powstają praktycznie w każdym mieście. Na tego typu inwestycje decydują się nawet zupełnie małe gminy. Przykładowo, Centrum Rekreacji i Sportu OAZA za 43 mln zł buduje miasto Kórnik, gdzie mieszka 20 tys. osób, a Centrum Sportowo-Rekreacyjne (28 mln zł) powstaje w 10-tysięcznej gminie Strawczyn. Władze podkreślają jednak, że z obiektów korzystać będą także chętni mieszkający w promieniu 50 – 100 km.

1134 zł wyniosły inwestycje samorządów w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2010 r.

Spore kwoty idą też na turystykę i kulturę. Takich projektów jest całe mnóstwo, ale z ciekawszych warto wymienić Międzynarodowe Centrum Ceramiki w Bolesławcu, kładkę pieszo-rowerową przez Wisłę w Krakowie, filharmonie w Koszalinie i Częstochowie czy renowację klasztoru powizytkowskiego w Lublinie.

Kowboje i solary

Natomiast w Żorach powstaje miasteczko westernowe za prawie 24 mln zł. Ma być gotowe w przyszłym roku i stać się magnesem dla turystów. Miasteczko to m.in. główna ulica z drewnianymi, w westernowskiej architekturze, hotelami, restauracjami, sklepami, saloonem (w którym będzie można pograć w kości), stodołą z elektronicznym bykiem do ujeżdżania i paradującymi po trakcie kowbojami. Obok staną też wioska indiańska i kopalnia złota. W Polsce takie western city działają już w Karpaczu czy Grudziądzu.

W 2010 r. z wielką parą ruszyły też silnie wspomagane z Unii projekty solarne – samorządy kupują i instalują kolektory słoneczne na potrzeby budynków publicznych, ale także do wykorzystanie indywidualnie przez mieszkańców. W większości w tego typu przedsięwzięcia angażują się małe miejscowości. Ale i Wrocław wprowadził w życie pionierski pomysł ekobudynku. Nowo wybudowana szkoła na osiedlu Maślice ogrzewa się energią cieplną z gruntu, woda jest podgrzewana energią słoneczną (dostarczają jej solary na dachu), a system wentylacji pozwala na odzysk ciepła i mniejsze użycie energii.

Samorządy dbają także o rozwój gospodarczy swoich regionów. Jak wynika z zebranych przez nas informacji, inwestycje w ramach parków technologicznych, stref ekonomicznych czy przemysłowych w ubiegłym roku prowadziły Białystok, Bydgoszcz, Elbląg, Ełk, Gdynia, Kielce, Koszalin, Lublin, Olsztyn, Sławno czy Tarnów.

Ciekawie zapowiada się projekt BioNanoPark w Łodzi za 63 mln zł. Znajdą się tam m.in. dwa nowoczesne laboratoria: biofizyki molekularnej i nanostrukturalnej oraz biotechnologii przemysłowej. Z ich usług będą korzystać firmy z branży farmaceutycznej, kosmetycznej czy militarnej.

Inwestycje  do 2015 roku spadną o 30 proc.

Z analizy planów inwestycyjnych 11 największych miast przeprowadzonych przez Invest Bank wynika, że najmocniej wydatki w 2015 r. w porównaniu z 2011 r. zetnie Białystok (o 100 proc.), Bydgoszcz (o 96 proc.) i Warszawa (o prawie 90 proc.). Stosunkowo najmniej – Kraków (28 proc.) i Wrocław (38 proc.). W sumie spadek inwestycji samorządowych po 2011 r. (średnio o 30 proc.) będzie negatywnie wpływał na PKB. Według wyliczeń Invest Banku przełoży się to na obniżenie nakładów inwestycyjnych w całej gospodarce pomiędzy 2011 a 2015 r. o 5 – 6 proc. Jeśli w tym czasie nie wzrosną istotnie nakłady w sektorze przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, znaczące stanie się ryzyko, że PKB będzie rósł wolniej. Również resort finansów prognozuje zmniejszenie inwestycji publicznych (także tych finansowanych z budżetu centralnego) w kolejnych latach i negatywny wpływ tych procesów na tempo rozwoju gospodarczego.     —acw

W 2009 roku wszystkie jednostki samorządu wydały 41,6 mld zł, w 2010 roku jeszcze więcej – 43,2 mld zł. A jeśli doliczyć do tego projekty realizowane przez spółki zależne, głównie wodociągowe i komunikacyjne, te kwoty są jeszcze wyższe. Dla porównania – w 2008 roku nakłady inwestycyjne wyniosły 30,8 mld zł.

Nikt nie ma więc wątpliwości, że samorządy znajdują się obecnie na szczycie boomu inwestycyjnego. Na budowy, rozbudowy i modernizacje wydają po 20 – 30 proc. swoich budżetów i więcej. Ten rozmach oczywiście wspomagany jest przez unijną pomoc z funduszy na lata 2007 – 2013. Do dyspozycji samorządów jest ok. 80 mld zł (to tyle, ile wydały na inwestycje w latach 1999 – 2004).

Pozostało 91% artykułu
Materiał partnera
Ciechanów idealny na city break
Materiał partnera
Nowa trakcja turystyczna Pomorza Zachodniego
Materiał partnera
Dolny Śląsk mocno stawia na turystykę
Regiony
Samorządy na celowniku hakerów
Materiał partnera
Niezależność Energetyczna Miast i Gmin 2024 - Energia Miasta Szczecin
Materiał Promocyjny
CERT Orange Polska: internauci korzystają z naszej wiedzy