Drzewa wracają na miejskie ulice. Tak zmieniają się centra polskich miast

– Zieleń miejska, szczególnie w obszarach intensywnie zurbanizowanych, stanowi dziś jeden z kluczowych elementów budowania miasta bardziej przyjaznego mieszkańcom, odpornego na skutki zmian klimatu oraz sprzyjającego codziennemu funkcjonowaniu i poprawie komfortu życia – mówi Marta Miś-Kulczak z Biura Koordynacji Projektów i Rewitalizacji Miasta Poznania.

Dęby i klony na krakowskim Rynku

Po kilkudziesięciu latach na Rynek Główny w Krakowie wrócą drzewa. Zarząd Zieleni Miejskiej w Krakowie szuka firmy, która je posadzi i będzie pielęgnować do 2031 r. – W przypadku Rynku Głównego jest to bardziej złożone przedsięwzięcie. Zanim nowe drzewa pojawią się na płycie placu, konieczne będzie wykonanie szeregu prac budowlanych, zabezpieczenie ich przyszłych warunków rozwoju, a także przebudowa części infrastruktury znajdującej się pod powierzchnią Rynku Głównego – przekazał krakowski magistrat.

Na Rynku Głównym w Krakowie zostaną posadzone drzewa według projektu opracowanego przez specjalistów z Politechniki Krakowskiej, zaakceptowanego przez służby konserwatorskie. Eksperci wskazali kilka możliwych lokalizacji. To m.in. otoczenie kościoła św. Wojciecha, gdzie różne gatunki drzew rosną prawdopodobnie od około 200 lat, a najstarsze drzewo spośród tych rosnących na Rynku – dąb – znajduje się właśnie w tym miejscu. Pod nasadzenia wskazano także okolice Wieży Ratuszowej, przestrzeń wzdłuż pierzei rynku oraz sąsiedztwo fontanny.

Dla każdego drzewa specjaliści przygotują specjalną podziemną donicę wypełnioną podłożem, które zapewni korzeniom dostęp do wody i powietrza. Wymaga to m.in. rozebrania części nawierzchni, wykonania odpowiedniej konstrukcji, ułożenia płyt i systemu chroniącego podłoże przed nadmiernym obciążeniem.

Płyty wokół drzew zostaną ułożone tak, aby woda mogła przenikać do strefy korzeniowej, a odpowiednie spadki kierowały ją do drzew zamiast do kanalizacji.

Wśród planowanych nasadzeń znajdą się robinia biała „Unifoliola”, klon polny „Elsrijk” oraz dąb szypułkowy „Monument” o kolumnowej formie, a także lipy drobnolistne „Greenspire” i „Brabant” oraz lipa srebrzysta.

Złota już zielona, Krucza stoi w kolejce

A w Warszawie od miesiąca zachwyt mieszkańców i turystów wzbudza ulica Złota – na odcinku pomiędzy ulicą Marszałkowską a ulicą Zgoda, który został zmodernizowany i zazielenił się. Na obszarze ponad trzech hektarów powstały nowe skwery, miejsca odpoczynku i spotkań. Posadzono 200 drzew, a pod ziemią powstały zbiorniki retencyjne mogące pomieścić ponad 3 mln litrów deszczówki, wykorzystywanej m.in. do podlewania roślin. Nowe fontanny pomagają także obniżać temperaturę w upalne dni.

Przebudowa objęła również fragmenty ulic Jasnej, Sienkiewicza i Marszałkowskiej. Nowa przestrzeń łączy Plac Pięciu Rogów i Chmielną z Placem Powstańców Warszawy, Placem Centralnym i rejonem Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Centrum Warszawy staje się dzięki temu bardziej zielone, komfortowe i przyjazne mieszkańcom.

Na swój remont czeka też ulica Krucza. Aż osiem ofert wpłynęło w przetargu na jej przebudowę, dzięki której arteria zyska nowy charakter. Obecne cztery pasy ruchu zastąpią dwie węższe jezdnie rozdzielone pieszym pasażem. Skrzyżowania zostaną wyniesione, a sygnalizacja świetlna zniknie.

Centralnym elementem nowej Kruczej będzie zielony bulwar z drzewami, ławkami, elementami wodnymi i małą architekturą. Przestrzeń ta będzie przeznaczona wyłącznie dla pieszych. Rowerzyści będą poruszać się po jezdni, gdzie dzięki uspokojeniu ruchu ma być bezpieczniej. Zachowane zostaną również przystanki autobusowe oraz trasa linii 107.

Zielone centrum i retencja wody

Także Poznań zazielenia ścisłe centrum i Śródmieście. Najważniejsze inwestycje to rewaloryzacja ul. Kościelnej („Zielona Owalnica”) oraz przebudowa al. Marcinkowskiego. Powstają stawy retencyjne, ogrody miododajne, nowe szpalery drzew i ciągi piesze. Łącznie mieszkańcy zyskają ponad 2 ha nowych lub zmodernizowanych terenów zieleni.

– Prowadzimy obecnie szeroko zakrojone działania związane z zazielenianiem przestrzeni publicznych, zwiększaniem retencji wód opadowych oraz „odbrukowywaniem” ulic i skwerów. Projekty te realizowane są zarówno w ścisłym centrum miasta, jak i na obszarze Śródmieścia Poznania. Ich wspólnym celem jest poprawa jakości przestrzeni publicznych, zwiększanie powierzchni biologicznie czynnej oraz dostosowywanie miasta do skutków zmian klimatu – mówi Marta Miś-Kulczak z Biura Koordynacji Projektów i Rewitalizacji Miasta Poznania.

W ramach programu „Odmień swoje podwórko” zazieleniane są też śródmiejskie podwórka na Jeżycach, Łazarzu, Wildzie, Śródce i Starym Mieście.

W Krakowie opracowano projekty dla 79 lokalizacji w ramach programu „Zielone ulice”. Niewykorzystywane, nadmiernie utwardzone fragmenty przestrzeni mają zostać przekształcone w lasy kieszonkowe, wielogatunkowe nasadzenia i ogrody deszczowe. – Proponowane rozwiązania nie wymagają zmian w istniejącej organizacji ruchu, a koncentrują się na wykorzystaniu niewykorzystanych lub nadmiernie utwardzonych fragmentów przestrzeni ulicznej – zaznacza Patrycja Piekoszewska z krakowskiego magistratu.

Realna walka z wyspami ciepła

A Lublin rozszczelnia nawierzchnię w centrum. W ostatnich latach rozebrano ponad 3160 mkw. twardej nawierzchni, posadzono 75 dużych drzew i ponad 8200 krzewów. Zmiany objęły Krakowskie Przedmieście oraz ulice Chopina, Sądową, Narutowicza, Okopową, Lubartowską, Zamojską, Królewską, Kołłątaja, Kapucyńską i Bajkowskiego.

– Skupiamy się na stopniowym rozszczelnianiu istniejących nawierzchni, odzyskiwaniu przestrzeni dla zieleni i tworzeniu bardziej przyjaznych mieszkańcom miejsc publicznych – mówi Monika Głazik z lubelskiego ratusza. W centrum powstało lub zrewitalizowano ponad 6100 mkw. zieleni, posadzono blisko 180 drzew i ponad 15 tys. krzewów.

Trwa też przygotowanie rewitalizacji Starego Miasta z dofinansowaniem unijnym w wysokości ponad 7,6 mln zł. Nowe nasadzenia zaplanowano m.in. na Placu po Farze, Placu Rybnym, Zaułku Hartwigów i w rejonie Trybunału Koronnego.

Z kolei Łódź przeprowadziła program rewitalizacji obszarowej centrum, obejmujący ponad 30 inwestycji. Na praktycznie każdej ulicy pojawiły się szpalery drzew i szersze chodniki. Jezdnie są węższe, co ma ograniczać prędkość kierowców. – Setki drzew, które pojawiły się w centrum, nie tylko uatrakcyjniły przestrzeń ulicy. To również realna walka z wyspami ciepła i obniżenie temperatury w mieście – podkreśla Tomasz Andrzejewski z Łódzkich Inwestycji.