Wśród nowych inicjatyw warto wskazać pakiet rozwiązań dla tzw. zielonych gmin – czyli samorządów, na terenie których od 2024 r. utworzono lub powiększono rezerwaty przyrody albo parki narodowe. – Obejmuje on nowy program „Przestrzeń dla przyrody. Część 5. Zielone gminy – stawiając na bioróżnorodność”, a także preferencyjne warunki w programie „Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach” oraz planowane wsparcie w obszarze renowacji energetycznej budynków. Istotne korzyści dla gmin z rezerwatami i parkami narodowymi planowane są też w obszarze poprawy efektywności energetycznej. NFOŚiGW pracuje nad nowym programem „Zielone gminy i parki narodowe – renowacja energetyczna budynków” – wymienia Fundusz.
Środki dla szkół i szpitali
NFOŚiGW planuje również ogłosić w tym roku trzy nabory wniosków w ramach nowych programów, finansowanych z Funduszu Modernizacyjnego, które będą istotne dla samorządów. 3,5 mld zł trafi na poprawę efektywności energetycznej budynków. – Wsparcie obejmie szpitale, szkoły i budynki mieszkalne. Dzięki tym inwestycjom budynki będą zużywać mniej energii, co przełoży się na niższe koszty ogrzewania, lepszy komfort cieplny i poprawę jakości powietrza – podkreśla NFOŚiGW.
W przypadku szkół i szpitali beneficjentami będą JST, a w przypadku szkół dodatkowo podmioty prowadzące placówki publiczne. Dofinansowanie obejmie kompleksową modernizację budynków od ocieplenia, przez modernizację instalacji, po wykorzystanie OZE. W budynkach edukacyjnych inwestycje będą mogły obejmować także rozwiązania poprawiające jakość powietrza w salach oraz rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury.
Wsparcie trafi także do mieszkańców terenów wiejskich. – Nowy program pozwoli na modernizację budynków wielorodzinnych, w tym wymianę źródeł ciepła i montaż instalacji OZE. Środki zostaną przekazane za pośrednictwem wojewódzkich funduszy ochrony środowiska do tych jednostek, które będą wspierać inwestycje realizowane przez wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe na terenach wiejskich. To realna pomoc dla osób zagrożonych ubóstwem energetycznym i szansa na poprawę jakości powietrza w mniejszych miejscowościach – precyzuje NFOŚiGW.
Techniczna pomoc dla samorządów
Na ten rok zaplanowane jest także uruchomienie instrumentu pomocy technicznej ELENA, którego celem jest wsparcie beneficjentów na etapie przygotowania inwestycji. W ramach projektu przewidziane są dwa główne obszary wsparcia. Pierwszy dotyczy poprawy efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej. Chodzi o pomoc w przygotowaniu inwestycji, zapewnianie wsparcia doradczego obejmującego m.in. analizy, przygotowanie dokumentacji, opracowanie wniosków o dofinansowanie czy wsparcie w przygotowaniu postępowań przetargowych. Drugi obszar obejmuje sektor ciepłowniczy. Projekt ELENA będzie realizowany do 2029 r. – Zakładamy, że w jego ramach wesprzemy przygotowanie co najmniej 80 przedsięwzięć związanych z termomodernizacją budynków użyteczności publicznej – wskazuje NFOŚiGW.
Czytaj więcej
Rząd przyjął we wtorek przepisy, które mają pomóc właścicielom domów jednorodzinnych poszkodowanym w programie „Czyste Powietrze” przez nieuczciwyc...
Fundusz pracuje również nad uruchomieniem odrębnego mechanizmu finansowania audytów energetycznych – tzw. bonu na audyt. Rozwiązanie ma umożliwić sfinansowanie audytu jeszcze przed złożeniem wniosku o dofinansowanie w programie Czyste Powietrze. Z założenia w realizację tego mechanizmu zaangażowane będą gminy pełniące funkcję operatorów programu.
Poprawić dostępność do ciepła
Dla miejskich przedsiębiorstw ciepłowniczych w III kwartale 2026 r. planowany jest nabór w ramach programu Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym – z budżetem 1 mld zł. Inwestycje poprawią efektywność systemów ciepłowniczych i przyczynią się do ograniczenia emisji CO₂. Dzięki nim możliwe będzie lepsze zarządzanie energią i zwiększenie stabilności dostaw ciepła. Z dofinansowania skorzystają przedsiębiorcy, którzy wytwarzają lub dystrybuują ciepło w ramach publicznej sieci ciepłowniczej. W IV kwartale 2026 r. planowany jest również kolejny nabór w ramach adaptacji terenów zurbanizowanych do zmian klimatu, typ projektu: Wsparcie zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi z udziałem zieleni/zielono-niebieskiej infrastruktury/rozwiązań opartych na przyrodzie. Budżet naboru wynosi 400 mln zł.
