Samorządy, które wzięliśmy pod uwagę, przygotowując ranking, zostały podzielone na trzy kategorie:

> miasta na prawach powiatu,

> pozostałe gminy miejskie i miejsko-wiejskie,

> gminy wiejskie.

Pominęliśmy Warszawę ze względu na jej wielkość i inny ustrój prawny.

? Kryteria oceny samorządów zostały ustalone przez Kapitułę Rankingu, której skład podajemy na >S2.

? Ranking przygotowaliśmy w dwóch etapach.

? W pierwszym etapie wybraliśmy miasta i gminy, które w najlepszy sposób zarządzały swoimi finansami w latach 2010 – 2013 i jednocześnie najwięcej w tym czasie inwestowały. Wzięliśmy pod uwagę dane z Ministerstwa Finansów dotyczące wszystkich samorządów w Polsce mieszczących się w wybranych przez nas kategoriach (nie analizowaliśmy danych na szczeblu powiatu i województw).

Aby wybrać samorządy do drugiego etapu, ocenialiśmy między innymi:

> dynamikę wzrostu wydatków majątkowych (pomniejszonych o środki unijne) w przeliczeniu na jednego mieszkańca w latach 2010–2013 (maks. 10 pkt);

> wartość środków unijnych (w przeliczeniu na jednego mieszkańca), jakie w latach 2011–2013 wpłynęły na rachunek budżetu gminy/miasta (maks. 9 pkt);

> indywidualny wskaźnik zadłużenia, który zaczął obowiązywać od 2014 r. (5 pkt);

> dynamikę wzrostu wydatków na administrację od 2009 r. (maks. 3 pkt);

> nadwyżkę operacyjną w stosunku do dochodów w latach 2010–2013 (maks. 5 pkt);

> dynamikę wzrostu dochodów własnych w latach 2010–2013 (maks. 10 pkt);

> relację nakładów inwestycyjnych do przyrostu zadłużenia w latach 2010–2013 (maks. 6 pkt);

> dynamikę wzrostu wydatków ogółem na jednego mieszkańca (w wybranych działach) w latach 2010–2012;

> transport i łączność (maks. 5 pkt);

> ochronę środowiska (maks. 4 pkt);

? Łącznie w pierwszym etapie samorząd mógł uzyskać maksymalnie 59 punktów.

? Po zakończeniu pierwszego etapu dysponowaliśmy listą samorządów, których finanse najlepiej odpowiadały kryteriom wyznaczonym przez kapitułę. Do drugiego etapu zakwalifikowaliśmy 564 samorządy. W grupie tej znalazły się 64 miasta na prawach powiatu, 250 gmin miejskich i miejsko-wiejskich oraz 250 gmin wiejskich.