Gminy czekają na nową pulę

Do końca maja 2014 r. jednostki samorządu pozyskały 83,7 mld zł ?z Unii Europejskiej. Więcej dostały tylko przedsiębiorstwa – 87,2 mld zł.

Publikacja: 15.07.2014 02:00

Samorządy wykorzystały dużo dotacji unijnych

Samorządy wykorzystały dużo dotacji unijnych

Foto: Rzeczpospolita

Samorządom przyznano 31 proc. rozdysponowanych dotychczas w naszym kraju pieniędzy z europejskiej polityki spójności (regionalnej), a firmom 32 proc. Zatem te dwie główne grupy odbiorców unijnej pomocy zamieniły się miejscami. Wcześniej w wykorzystywaniu dotacji przodowały jednostki samorządu terytorialnego. Trzecią główną grupą pozyskującą środki z Unii Europejskiej są organy administracji rządowej. Tu trafiło 63,3 mld zł (23 proc.). Około trzech czwartych wartości dofinansowania UE w tej kategorii przeznaczono na projekty realizowane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad.

Co ważne dla samorządów, utrzymają one swoją wiodącą pozycję również w okresie 2014–2020. Resort infrastruktury i rozwoju, który zarządza pieniędzmi europejskimi, zamierza bowiem pogodzić rosnące oczekiwania samorządów i biznesu.

Coraz mniej umów

Jak powiedziała niedawno w wywiadzie dla „Rz" Elżbieta Bieńkowska, wicepremier, minister infrastruktury i rozwoju, głównymi odbiorcami nowych pieniędzy ze wspólnego budżetu UE będą w Polsce samorządy i firmy. Łącznie do tych dwóch grup może trafić około 70 proc. środków.

Jeszcze w ubiegłym roku samorządy były górą, jeśli chodzi o pozyskiwanie dotacji. Ale jak wynika z obliczeń „Rz", wraz z upływem okresu 2007–2013 (co jest naturalne ze względu na wyczerpywanie się puli pieniędzy na te lata) gminy zawierają coraz mniej umów o dofinansowanie. Cztery lata temu, w 2010 r., samorządy podpisały łącznie prawie 8500 kontraktów na ponad 19 mld zł, rok później, w 2011 r., już tylko 3324 o wartości 8,5 mld zł, w 2012 r. umów było niewiele mniej, bo 3276 (niemal 7,5 mld zł), ale już w 2013 r. (tego okresu dotyczą dane wykorzystane w tegorocznym rankingu) zawarto tylko 2012 umów, choć wciąż na pokaźną kwotę 4,7 mld zł.

Przetasowania

Ciągle jednak Polska gminna i powiatowa zmienia się na korzyść. Jak podkreśla Jerzy Kwieciński, ekspert BCC, były wiceminister rozwoju regionalnego, fundusze pozyskiwane przez samorządy są przeznaczane przede wszystkim na finansowanie inwestycji.

– Tak szerokiego frontu inwestycji w Polsce, największego od czasów Kazimierza Wielkiego, nie mielibyśmy bez udziału funduszy z Unii Europejskiej. Dzięki nim znaczenia nabrała polityka regionalna w naszym kraju i następuje proces decentralizacji zarządzania – mówi Jerzy Kwieciński.

W tegorocznej edycji rankingu „Europejski samorząd" zwyciężyły: Przemyśl i Dąbrowa Górnicza ex aequo w kategorii miast na prawach powiatu, Szczawnica (województwo małopolskie) w kategorii gmin miejskich i miejsko-wiejskich, Ożarowice (województwo śląskie) w kategorii gmin wiejskich.

W grupie gmin wiejskich doszło do przetasowania. Gmina Mielnik, która w ubiegłym roku wygrała, miała szansę na utrzymanie pierwszej pozycji, gdyż w marcu 2013 r. podpisała umowę z Urzędem Marszałkowskim Województwa Podlaskiego o dofinansowanie pierwszego etapu budowy Parku Historycznego Trylogia. Miała to być główna atrakcja turystyczna gminy. Z Unii na ten cel miało trafić prawie 27 mln zł.

Jednak w październiku 2013 r. zarząd województwa podlaskiego podjął decyzję o rozwiązaniu z gminą umowy o unijną dotację. Uznano, że termin realizacji budowy Trylogii jest zbyt krótki i istnieje poważne niebezpieczeństwo, że nie zostanie dotrzymany. Informację tę potwierdził Adam Tobota, wójt Mielnika. Ma on nadzieję, że inwestycję będzie można sfinansować z nowego programu regionalnego Podlasia na lata 2014–2020.

Lepsza jakość życia

Do końca trwała walka w kategorii miast na prawach powiatu. Ostatecznie mamy dwoje zwycięzców. Są to Przemyśl i Dąbrowa Górnicza (identyczna liczba punktów do dwóch miejsc po przecinku).

– Nie pierwszy raz dowiadujemy się, że nasze miasto znajduje się w czołówce najlepiej wykorzystujących fundusze UE. Za każdym razem jest to dla wszystkich zaangażowanych w przygotowanie projektów, a także dla mieszkańców, duża satysfakcja – mówi Robert Choma, prezydent Przemyśla. – To przede wszystkim potwierdzenie, że mozolna praca z ostatnich kilku lat daje efekty, które przekładają się na poprawę jakości życia mieszkańców. Jest to także dowód, że dobrze przygotowaliśmy się do wykorzystania środków europejskich.

W ubiegłym roku Dąbrowa Górnicza zajęła 17. miejsce, a Przemyśl – 21. Ubiegłoroczny zwycięzca Gdańsk uplasował się teraz na czwartej pozycji.

W kategorii gmin miejskich i wiejsko-miejskich po dwóch latach Szczawnica zdetronizowała Uniejów.

Jak ocenialiśmy samorządy pozyskujące dotacje z UE

? ?Przygotowując ranking „Europejski samorząd", jak co roku samorządy sklasyfikowaliśmy w trzech kategoriach:

I. ?miasta na prawach powiatu,

II. ?gminy miejskie i miejsko-wiejskie,

III. gminy wiejskie.

? ?Wykorzystaliśmy dane z Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju.

? ?Zestawienie powstało na podstawie danych o dochodach budżetowych pochodzących ?z funduszy unijnych (dochody ?– środki unijne, § z końcówką ?1, 5, 7 i 8) oraz na podstawie wielkości wsparcia z UE przyznanego jednostkom samorządu terytorialnego ?z programów operacyjnych: krajowych („Infrastruktura i środowisko", „Kapitał ludzki", „Innowacyjna gospodarka", „Rozwój Polski wschodniej", „Pomoc techniczna") ?i regionalnych.

? ?W przypadku danych z resortu infrastruktury wzięliśmy ?pod uwagę jedynie wartość dofinansowania unijnego ?bez tzw. wkładu krajowego.

? ?Analizując nowe umowy ?o dofinansowanie, tak jak w ostatnich trzech latach braliśmy pod uwagę wyłącznie dane ?za ostatni rok, czyli w tym przypadku 2013.

?  ?Tak jak rok temu, analizując umowy o dofinansowanie podpisane w 2013 r., uwzględniliśmy (już po raz czwarty) dotacje pozyskane przez spółki komunalne, ?w których samorząd ma co najmniej 51 proc. udziałów.

? ?Zasady przyznawania punktów samorządom się nie zmieniły. ?Tak jak w roku ubiegłym jednostka samorządu terytorialnego mogła maksymalnie uzyskać ?100 punktów, w tym:

> ?45 punktów za wartość wykazanych w budżecie za 2013 r. dochodów z funduszy unijnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca,

> ?45 punktów za łączną wartość umów o dofinansowanie (z wyżej wymienionych programów operacyjnych), zawartych ?w 2013 r. w przeliczeniu ?na jednego mieszkańca,

> ?10 punktów za liczbę umów.

Materiał partnera
Dolny Śląsk mocno stawia na turystykę
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Regiony
Samorządy na celowniku hakerów
Materiał partnera
Niezależność Energetyczna Miast i Gmin 2024 - Energia Miasta Szczecin
Regiony
Nie tylko infrastruktura, ale też kultura rozwijają regiony
Regiony
Tychy: Rządy w mieście przejmuje komisarz wybrany przez Mateusza Morawieckiego