Spektakularny wzrost inwestycji firm w małych województwach

Inwestycje firm, które z perspektywy kraju są niewielkie, mają jednak spore znaczenie dla regionów. Zmieniają też sytuację na rynku pracy.

Publikacja: 19.05.2024 19:38

W co inwestują firmy w Polsce?

W co inwestują firmy w Polsce?

Foto: Adobe Stock

W pierwszym kwartale br. 436 firm zgłosiło prawie 55 tys. pracowników do zwolnień grupowych. Nie są to poważne wielkości, lecz, jak przyznaje Aneta Wilma, wicedyrektorka Powiatowego Urzędu Pracy w Kwidzynie, w poprzednich latach firmy nie zgłaszały zwolnień grupowych.

Teraz taki zamiar ogłosiły tam cztery przedsiębiorstwa. – Jako główny powód podały spadek zamówień. Razem zamierzają zwolnić 192 osoby, najwięcej – 105 – MM Kwidzyn (dawna Celuloza) – mówi ekspertka, przyznając, że spadła też liczba ofert pracy.

Czytaj więcej

Katarzyna Kucharczyk: Niepokojące sygnały z rynku pracy

Dla sporej części firm zeszły rok był trudniejszy niż poprzedni. Sprzedały mniej produktów niż rok wcześniej. Spadek produkcji sprzedanej miał miejsce w dziesięciu województwach, najgłębszy w pomorskim (o 9,6 proc.) i sąsiadującym – zachodniopomorskim (o 7,6 proc.), w świętokrzyskim sprzedaż utrzymała się na takim samym poziomie jak rok wcześniej, a najbardziej wzrosła w woj. dolnośląskim ( o 5,2 proc.). Na plusie w stosunku do poprzedniego roku była też w firmach w Małopolsce, Podkarpaciu, Śląsku i w woj. łódzkim.

Najmniej firm rentownych było w woj. warmińsko-mazurskim (77 proc.) i dolnośląskim (78 proc.), a najwięcej w Małopolsce (ponad 85 proc.), na Podkarpaciu (84 proc.) i w woj. lubelskim (ponad 82 proc.)

Z danych GUS wynika, że zmniejszyła się rentowność firm, osłabła dynamika przychodów, proporcjonalnie mniej było firm rentownych w porównaniu z 2022 r., a ich udział w przychodach wszystkich przedsiębiorstw także się obniżył. Pogorszyły się wskaźniki ekonomiczne w przedsiębiorstwach województw: lubelskiego, lubuskiego, łódzkiego i podkarpackiego, a poprawiły w firmach województw: mazowieckiego, świętokrzyskiego i wielkopolskiego. Najmniej firm rentownych było w woj. warmińsko-mazurskim (77 proc.) i dolnośląskim (78 proc.), a najwięcej w Małopolsce (ponad 85 proc.), na Podkarpaciu (84 proc.) i w woj. lubelskim (ponad 82 proc.). Jednak w Małopolsce firmy te miały 75,5-proc. udział w przychodach z całokształtu działalności w regionie, a na Lubelszczyźnie – niespełna 51 proc.

Firmy stawiają na automatyzację, by uciec przed wzrostem płac

Sebastian Sajnóg, ekonomista z Polskiego Instytutu Ekonomicznego, zwraca uwagę na to, że kryzys energetyczny z ostatnich lat w pierwszej kolejności uderzył w branże przemysłowe, podnosząc koszty ich działalności. – Wciąż mamy bardziej uprzemysłowione województwa zachodnie oraz słabiej rozwinięte, z większym udziałem rolnictwa czy turystyki, wschodnie – wskazuje.

Piotr Soroczyński, główny ekonomista Krajowej Izby Gospodarczej, zwraca uwagę, że w niektórych branżach (np. meblarskiej) firmy decydują się na modernizację i automatyzację, by zmniejszyć ryzyko skokowego podnoszenia płacy minimalnej. – Potrzebują równowagi pomiędzy efektywnością produkcji, wysokością sprzedaży, a kosztami i wydajnością pracowników – tłumaczy. W ten sposób będą zmieniać strukturę zatrudnienia: potrzebni będą pracownicy o wyższych kwalifikacjach, będą oni otrzymywali wyższe wynagrodzenie, ale też efektywność ich pracy i wykorzystanie maszyn będzie lepsze.

Czytaj więcej

Szukasz pracy? To lepiej przygotuj się na dłuższą rekrutację

W 2023 r. najbardziej zwiększyli wydatki na inwestycję przedsiębiorcy ze średnich i dużych firm z dwóch regionów: lubelskiego (prawie 39 proc.) i świętokrzyskiego (ok. 30 proc.). Są to małe województwa, w których jest mniej firm, w proporcji do innych regionów. Wystarczy więc, że firmy z jakiejś branży (np. zbrojeniowej) czy lider lokalnego rynku zdecydują się na dużą inwestycję, a wskaźnik wzrasta o kilkanaście–kilkadziesiąt procent w stosunku do poprzedniego roku w całym regionie.

Firmy z tych dwóch województw przeznaczyły na inwestycje 8,4 i 2,5 mld zł w 2023 r. Jest to ponad siedem razy mniej, niż zainwestowały firmy na Mazowszu (wzrost nakładów o 18 proc. w skali roku). I niespełna 5 proc. nakładów inwestycyjnych firm w kraju.

W co inwestują firmy w Polsce?

Na Lubelszczyźnie najbardziej zwiększyły inwestycje firmy transportowe, przemysłowe i budowlane. Najwięcej jednak wydał przemysł. W tym regionie ponad połowa pieniędzy została zainwestowana w budynki, a 38 proc. – w maszyny i urządzenia. Także w woj. świętokrzyskim najwięcej inwestowały firmy przemysłowe. Przeznaczyły ponad połowę pieniędzy (58 proc.) na maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia. Znacznie mniej na budynki i środki transportu. Firmy z tego regionu miały w zeszłym roku lepsze wskaźniki finansowo-ekonomiczne niż dwa lata temu.

Świętokrzyskie, lubelskie i łódzkie to trzy regiony, w których najbardziej w zeszłym roku pogorszyła się relacja pomiędzy pracującymi a biernymi zawodowo. Co prawda najtrudniejsza sytuacja społeczna i na rynku pracy jest na Podkarpaciu, gdzie w zeszłym roku na 1000 osób przypadało o 11 osób więcej biernych zawodowo. W woj. świętokrzyskim jest to o 91 osób mniej, a na Lubelszczyźnie – o 117 mniej.

– Firmy na bieżąco inwestują po to, by zaoszczędzić na kosztach, ale nie zaznaczają, że jest to związane tylko z szybko rosnącymi kosztami płacy – zauważa Regina Chrzanowska, dyrektorka PUP w Krośnie. Widoczne jest zwiększenie zapotrzebowania na pracowników wykwalifikowanych, ale często firmy przyjmują osoby bez potrzebnych kwalifikacji i szkolą je – tak mało jest chętnych do pracy.

Gdzie w Polsce płace rosną najszybciej?

Pierwszy kwartał tego roku przyniósł zmiany dotyczące płac w regionach. Choć wciąż najwyższe są one na Mazowszu, Śląsku i Dolnym Śląsku (ponad 8 tys. w I kw.), to najszybciej wzrosły na Podkarpaciu i w woj. świętokrzyskim – o ponad 15 proc. w porównaniu z I kw. 2023 r. Tylko na Mazowszu i na Śląsku zatrudnienie w I kw. było wyższe niż rok wcześniej.

W pierwszym kwartale br. 436 firm zgłosiło prawie 55 tys. pracowników do zwolnień grupowych. Nie są to poważne wielkości, lecz, jak przyznaje Aneta Wilma, wicedyrektorka Powiatowego Urzędu Pracy w Kwidzynie, w poprzednich latach firmy nie zgłaszały zwolnień grupowych.

Teraz taki zamiar ogłosiły tam cztery przedsiębiorstwa. – Jako główny powód podały spadek zamówień. Razem zamierzają zwolnić 192 osoby, najwięcej – 105 – MM Kwidzyn (dawna Celuloza) – mówi ekspertka, przyznając, że spadła też liczba ofert pracy.

Pozostało 92% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Finanse w regionach
Wiemy, w których regionach Polski dochody są najwyższe. A kto najwięcej wydaje
Finanse w regionach
Prezydent Sopotu Magdalena Czarzyńska-Jachim: Rządowa subwencja jeszcze w tym roku
Finanse w regionach
Kłopoty samorządów z inwestycjami z Polskiego Ładu
Finanse w regionach
Pięć chorób fiskalnych polskich samorządów
Akcje Specjalne
Mapa drogowa do neutralności klimatycznej
Finanse w regionach
Inwestycje – busola samorządności
Finanse w regionach
NIK: rząd PiS ręcznie sterował finansami JST. "Nieudolne reformy i klientelizm"