Materiał powstał we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego
Jeszcze kilkanaście lat temu szkoła zawodowa dla wielu młodych ludzi była niemal zawsze drugim wyborem. Dziś na rynku pracy brakuje wykwalifikowanych fachowców. A według danych Ministerstwa Edukacji i Nauki wśród najbardziej pożądanych zawodów są m.in. cieśla, dekarz czy technik dekarstwa. Konieczna jest więc zmiana podejścia do kształcenia zawodowego. Szkoła ma nie tylko przekazywać wiedzę, ale też przygotować do konkretnego zawodu, pracy z nowoczesnymi technologiami i funkcjonowania w gospodarce, w której kompetencje zmieniają się szybciej niż programy nauczania.
W unowocześnianiu szkolnictwa na Mazowszu pomagają projekty „Mazowiecka Szkoła Przyszłości” i „Zawodowe Mazowsze Przyszłości – innowacyjne kształcenie zawodowe”. Ich cel jest jeden: podnieść jakość edukacji, wyrównać szanse uczniów i dać szkołom oraz nauczycielom narzędzia odpowiadające wyzwaniom współczesnej gospodarki.
W edukacji coraz częściej stawia się na zdobywanie praktycznych kompetencji i poznawanie technologii, które kształtują rynek pracy przyszłości. Takie doświadczenia pomagają młodym ludziom odkryć swoje predyspozycje i podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące dalszej ścieżki kształcenia i wyboru zawodu.
Jednym z miejsc, które powstało z myślą o tym, aby technologie kojarzone dotąd głównie z nowoczesnym przemysłem były na wyciągnięcie ręki, jest Laboratorium 4.0 na warszawskim Żoliborzu. Uczniowie mogą tu zajrzeć do Fabryki 4.0, pracowni sztucznej inteligencji, dronów i robotyki, a także pracowni symulacji wizualnej i STEAM, założyć okulary VR, pracować z robotami czy poznać działanie zautomatyzowanej linii produkcyjnej.
– Uczniowie w bezpiecznych warunkach mogą sprawdzić, jak wygląda praca na różnych stanowiskach. Nie muszą wybierać zawodu wyłącznie na podstawie jego nazwy albo wyobrażenia o pracy. Mogą najpierw zobaczyć technologię, która będzie ich narzędziem, i przekonać się, czy taki sposób pracy im odpowiada. Dla młodych ludzi to szansa na świadomy wybór zawodu. Zanim zdecydują, czy chcą zostać operatorem maszyn, pracować w zautomatyzowanej fabryce, czy rozwijać kompetencje związane z AI, mogą zobaczyć i przetestować wykorzystywane tam technologie – zaznacza Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego.
Robot humanoidalny jako asystent, wirtualny symulator holowania samolotu czy operowania żurawiem wieżowym – to tylko część urządzeń dostępnych dla uczniów w nowym Laboratorium 4.0
Od ławki do laboratorium
W szkolnictwie ogólnym szczególny nacisk kładzie się na rozwój kompetencji kluczowych, naukę przez eksperyment i wykorzystanie nowych technologii. W projekcie „Mazowiecka Szkoła Przyszłości” biorą udział 504 szkoły podstawowe i licea ogólnokształcące. 365 placówek zyska interdyscyplinarne pracownie przedmiotów matematyczno-przyrodniczych wykorzystujące metodę STEAM i eksperyment, a także szkolenia dla nauczycieli. Z zajęć pozalekcyjnych skorzysta ponad 21 tys. uczniów, a ponad 75 tys. otrzyma dostęp do specjalnej aplikacji rozwijającej najważniejsze kompetencje.
To ważna zmiana sposobu myślenia o edukacji. Nowoczesna pracownia nie jest już wyłącznie miejscem, w którym uczniowie odtwarzają doświadczenia z podręcznika. Ma pozwalać samodzielnie szukać rozwiązań, rozwijać myślenie krytyczne, pracować zespołowo i wykorzystywać specjalistyczne narzędzia.
Nowoczesna edukacja dla zawodów jutra
Regionalna polityka edukacyjna zakłada szeroką modernizację szkolnictwa zawodowego. Projekt „Zawodowe Mazowsze Przyszłości – innowacyjne kształcenie zawodowe” jest skierowany do szkół i placówek z całego Mazowsza. W regionie mazowieckim regionalnym wsparciem będzie objętych 6980 uczniów i 144 nauczycieli, a także 80 szkół i 80 pracowni. Z kolei w regionie warszawskim stołecznym projekt obejmie 1746 uczniów, 36 nauczycieli i 20 szkół. Łącznie pomoc otrzyma 100 placówek, powstanie 100 innowacji pedagogicznych i 100 nowoczesnych pracowni. Zaplanowano również 9 tys. staży, szkolenia dla 8726 uczniów i 180 nauczycieli. Wartość projektów to ponad 92,5 mln zł, z czego ponad 72,1 mln zł pochodzi z UE.
Komfort w Garbatce-Letnisku
Dobrym przykładem inwestowania w szkolnictwo zawodowe jest nowa siedziba Szkoły Drzewnej i Leśnej im. Jana Kochanowskiego w Garbatce-Letnisku. Powstał tam nowoczesny kompleks z częścią oświatową i warsztatową, halą widowiskowo-sportową i internatem dla ponad 130 uczniów. Obiekt kosztował ponad 116,5 mln zł, a jego budowę w całości sfinansował samorząd województwa mazowieckiego. Prace rozpoczęły się w styczniu 2022 r. i trwały niespełna dwa lata.
W Garbatce-Letnisku można zdobyć zawód stolarza, cieśli, dekarza czy tapicera, a w pięcioletnim technikum – kształcić się jako technik leśnik, technik technologii drewna lub technik architektury krajobrazu. W szkole pracuje 66 nauczycieli, a w komfortowych warunkach kształci się 270 uczniów. Rosnące potrzeby budownictwa, wyposażenia mieszkań i renowacji powodują, że fachowcy związani z drewnem i produkcją mebli są poszukiwani przez pracodawców.
Bezpłatne szkoły medyczne
Ważnym filarem regionalnego szkolnictwa zawodowego są szkoły medyczne. Ich znaczenie rośnie wraz ze starzeniem się społeczeństwa i coraz większym zapotrzebowaniem na pracowników ochrony zdrowia i opieki. Samorządowe placówki umożliwiają dorosłym bezpłatne zdobywanie nowych kwalifikacji. Oferta obejmuje m.in. zawody opiekuna medycznego, terapeuty zajęciowego, asystenta osoby z niepełnosprawnością, technika masażysty, podologa, technika farmaceutycznego czy technika elektroniki i informatyki medycznej.
– W naszych szkołach stawiamy na praktykę. Zajęcia odbywają się w dobrze wyposażonych pracowniach, a praktyki zawodowe są realizowane m.in. w szpitalach, przychodniach i ośrodkach pomocy społecznej. Dzięki temu słuchacze zdobywają doświadczenie jeszcze w trakcie nauki. Placówki działają w wielu miastach regionu, m.in. Warszawie, Płocku, Otwocku, Przasnyszu, Ciechanowie, Wołominie, Mińsku Mazowieckim czy Radomiu, co sprawia, że mieszkańcy mają dostęp do edukacji blisko miejsca zamieszkania – zaznacza Anna Brzezińska, członkini zarządu województwa mazowieckiego.
Jednym z najnowocześniejszych kompleksów edukacyjnych w regionie jest radomski „Medyk”. W nowym budynku, który został otwarty 1 września, mieszczą się profesjonalne pracownie medyczne, specjalistyczne laboratoria, sale ćwiczeń, aula wykładowa, sala sportowa, pracownia komputerowa i parking podziemny.
Gabinety wyposażono w najwyższej klasy sprzęt diagnostyczny, który umożliwi przyszłym specjalistom zdobywanie praktycznych umiejętności w warunkach odwzorowujących pracę w jednostkach ochrony zdrowia. To jedna z największych takich inwestycji, na którą sejmik Mazowsza przeznaczył prawie 66 mln zł. Radomski „Medyk” kształci obecnie kilkuset słuchaczy na kierunkach medycznych, stomatologicznych, opiekuńczych, społecznych, usługowych czy administracyjnych.
W nowym budynku „Medyka” słuchacze mogą kształcić się m.in. na kierunku stomatologicznym. Działa też Centrum Profilaktyki Zdrowotnej realizujące programy zapobiegania próchnicy wśród dzieci Budimex
Stypendia i konkursy
Modernizacja szkół to jedno, ale ważne jest motywowanie uczniów i nauczycieli do rozwoju. Jednym z narzędzi jest „Mazowiecki program stypendialny dla uczniów szkół zawodowych” finansowany z Funduszy Europejskich dla Mazowsza 2021–2027. Wsparciem w roku szkolnym 2025/2026 zostało objętych 275 uczniów w regionie mazowieckim regionalnym i 193 w regionie warszawskim stołecznym. Wysokość stypendium dla jednego ucznia to 6980 zł. Do 2029 r. zostanie przyznanych łącznie 1412 stypendiów. Mają one tylko wymiar socjalny, jest to inwestycja w uczniów, którzy chcą rozwijać swoje kompetencje.
Podobną funkcję pełnią konkursy kierowane do uczniów i nauczycieli. „Mazowiecki Lider Cyfryzacji” ma wyłaniać szkoły wykorzystujące nowoczesne technologie w edukacji. Wśród ocenianych rozwiązań są m.in. projekty wykorzystujące VR i AR, sztuczną inteligencję, robotykę czy platformy edukacyjne. Zwycięzca w kategorii „Cyfrowa Szkoła” otrzymuje 50 tys. zł i tytuł „Mazowieckiego lidera cyfryzacji”, a łączna pula nagród wynosi 170 tys. zł.
Materiał powstał we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego
