Dzieła w parku i na rynku. Kraków, Warszawa, Toruń, Sopot

Wakacyjne wycieczki to świetna okazja, by obejrzeć wystawy Jana Matejki, Badiucao, Tonny’ego Cragga – w Krakowie, Warszawie, Toruniu i Sopocie.

Publikacja: 06.07.2023 12:06

Twórczość Jana Matejki można oglądać w krakowskich Sukiennicach

Twórczość Jana Matejki można oglądać w krakowskich Sukiennicach

Foto: Mat. Pras.

W Roku Jana Matejki Muzeum Narodowe w Krakowie proponuje spojrzenie na dzieje Europy Środkowo-Wschodniej przez pryzmat twórczości najwybitniejszego i najpopularniejszego malarza polskiego historyzmu. Głównymi motywami prezentacji „Matejko. Malarz i historia” w gmachu głównym na rynku są wielkoformatowe płótna „Kazanie Skargi” oraz „Rejtan”, którym towarzyszą dziesiątki mniejszych prac, szkice i rekwizyty, pamiątki i dokumenty – w sumie ponad 300 obiektów, także ze zbiorów prywatnych i zagranicznych.

Napaść Rosji

Wystawa przekonuje, że Matejko opowiadał o polskiej historii w sposób, który intrygował widzów również w Wiedniu czy Paryżu. „Skarga” i „Rejtan” witane były w stolicy Francji jako znak odrodzenia wielkiego malarstwa historycznego, które w drugiej połowie XIX wieku przechodziło kryzys. Z dzisiejszej perspektywy można powiedzieć, że przypominał o przełomowych momentach w historii, ale też analizował je ku przestrodze krytycznie.

Ekspozycja została podzielona na części: „Cóż po malarzu w czasie marnym?”, „Młody Matejko”, „Narodziny artystycznego dziejopisa”, „Obrazowanie historii”, „W Europie Środkowo-Wschodniej, czyli gdzie?”, „Rzeczpospolita, ale czyja”, „Cywilizacja, ale jaka?”. Dyrektor MNK prof. dr hab. Andrzej Szczerski w katalogu do wystawy podkreślił: „Z inicjatywy Muzeum Narodowego w Krakowie rok 2023 został ustanowiony przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Jana Matejki (…) Szczycimy się także tym, że Jan Matejko należał do inicjatorów powołania w 1879 r. Muzeum Narodowego w Krakowie, z którym współpracował do końca życia, a jego wybitne dzieła stanowią dziś najważniejszą część historycznej ekspozycji w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, oddziale krakowskiego Muzeum. Jan Matejko pozostaje niezmienne najbardziej znanym w Polsce malarzem, którego dzieła znajdują się na wystawach stałych w najważniejszych polskich muzeach. (…) Historia, której malarzem był artysta, jest dziś ponownie kluczowym zagadnieniem w procesie tworzenia tożsamości indywidualnych i zbiorowych, w relacjach międzyludzkich i międzypaństwowych, a manipulowana i przeinaczana może stać się pretekstem do wywołania wojny, czego tragicznym świadectwem jest napaść Rosji na Ukrainę”.

Polityczni kanibale

O wystawie chińskiego artysty-dysydenta-aktywisty Badiucao w CSW Zamek Ujazdowski zrobiło się głośno, gdy pojawiły się informacje o próbie ocenzurowania jej przez przedstawicieli rządu chińskiego. Chodziło głównie o obrazy przedstawiające przywódców Chin i Rosji pożerających części ciała obywateli swoich krajów. Internetowa twórczość Badiucao często przybierała formę kampanii partycypacyjnych, projektów badawczych lub wezwań do działania i idzie w parze z jego malarstwem, rysunkami oraz instalacjami wizualnymi i dźwiękowymi prezentowanymi na wystawie „Chiny. Opowieść prawdziwa”.

Sztuka Badiucao opowiada bowiem historię inną niż rządowa, oficjalna. Jest to opowieść o ciągłym łamaniu praw człowieka, manipulowaniu pamięcią historyczną na temat wydarzeń na placu Tiananmen w 1989 r., cenzurze nałożonej na obywateli Chin podczas pandemii Covid-19, przymusowej asymilacji kulturowej Ujgurów, protestach mieszkańców Hongkongu przeciwko polityce rządu czy niepokojących relacjach między Chinami a Rosją w kontekście jej inwazji na Ukrainę.

Warto dodać, że pierwsza indywidualna wystawa Badiucao, która miała się odbyć w Hongkongu w 2018 r., została odwołana w ostatniej chwili z powodu gróźb pod adresem artysty i jego rodziny. Ostatecznie otwarto ją w Fondazione Brescia Musei we Włoszech jesienią 2021 r. Kilka dni przed otwarciem chiński rząd zwrócił się do burmistrza miasta z prośbą o odwołanie wystawy. Wiosną 2023 r., na kilka dni przed otwarciem wystawy Badiucao w Pradze, podobne naciski wywierano na Centrum Sztuki Współczesnej DOX.

Ikoniczne rzeźby

W Toruniu i Sopocie można oglądać dwie niezależne od siebie ekspozycje czołowego brytyjskiego rzeźbiarza Tony’ego Cragga. Podtytuł wystawy z toruńskim CSW Znaki Czasu brzmi „Rzeźby i prace na papierze”. Cragg zadebiutował w 1979. W 1988 na 43. Biennale Sztuki w Wenecji za wystawę w pawilonie Wielkiej Brytanii zdobył Wyróżnienie Specjalne (Menzione Speziale) Jury oraz najważniejsze brytyjskie wyróżnienie artystyczne – Nagrodę Turnera.

Ekspozycja toruńska pokazuje 53 w większości wielkoformatowe rzeźby zrealizowane w różnych technikach i pochodzące ze wszystkich okresów twórczości artysty – od lat 70. do najnowszych – oraz 125 rysunków, grafik i akwarel. Wystawa powstała przy ścisłej współpracy z artystą i jego Studio Cragg w Wuppertalu.

Wystawie towarzyszy przegląd filmów o twórczości artysty, rozbudowany program edukacyjny i warsztatowy.

Z kolei Państwowa Galeria Sztuki prezentuje ekspozycję „Tony Cragg. Alternatywna rzeczywistość”, na której pokazywane są trzy zestawy dzieł – szklane rzeźby i instalacje, towarzyszące im rysunki i akwarele, co ważne, nie tylko w przestrzeni galerii: rzeźby usytuowano również w parku Północnym w Sopocie. Prace wykonane ze szkła prezentują ewolucję stylu artysty od początku lat 90. do czasów obecnych. Około 2009 r. artysta zaczął współpracę z Adriano Berengo i jego pracownią na wyspie Murano, która przyniosła wiele organicznych rzeźb inspirowanych naturą i architekturą.

Rysunki, grafiki i akwarele powstawały od najwcześniejszych lat twórczości brytyjskiego mistrza. Tony Cragg niemal codziennie rysuje ołówkiem na papierze, zarówno szkice do swoich projektów, jak i prace autonomiczne. Galeria pokazuje dzieła tworzone od roku 1999 do czasów obecnych.

Wielką atrakcją jest sceneria parku Północnego w Sopocie, rozciągającego się nad Bałtykiem za Grand Hotelem, gdzie można zobaczyć ikoniczne rzeźby Tony’ego Cragga „Points of View”, „Mixed Feelings” oraz „Versus i Masks”.

W Roku Jana Matejki Muzeum Narodowe w Krakowie proponuje spojrzenie na dzieje Europy Środkowo-Wschodniej przez pryzmat twórczości najwybitniejszego i najpopularniejszego malarza polskiego historyzmu. Głównymi motywami prezentacji „Matejko. Malarz i historia” w gmachu głównym na rynku są wielkoformatowe płótna „Kazanie Skargi” oraz „Rejtan”, którym towarzyszą dziesiątki mniejszych prac, szkice i rekwizyty, pamiątki i dokumenty – w sumie ponad 300 obiektów, także ze zbiorów prywatnych i zagranicznych.

Napaść Rosji

Pozostało 92% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Materiał partnera
Muzeum Pamięci Sybiru z nagrodą Rady Europy
Materiał Promocyjny
Wykup samochodu z leasingu – co warto wiedzieć?
Warto zobaczyć
Jednonogi maszeruje w czasie
Warto zobaczyć
Prace Banksy’ego na Kazimierzu. Wystawa z miejską ścieżką dźwiękową
Warto zobaczyć
Miejskie meble – fantazyjne czy zwyczajne?
Materiał Promocyjny
Jak kupić oszczędnościowe obligacje skarbowe? Sposobów jest kilka
Warto zobaczyć
Obrazy przeszłości i współczesności. Spektakularne wystawy w polskich miastach