Orężne spotkanie dwóch światów

W Muzeum Bitwy Legnickiej, zostanie wkrótce otwarta nowa, multimedialna stała wystawa.

Publikacja: 25.08.2016 23:00

W miejscu, gdzie odnaleziono ciało Henryka II Pobożnego, powstał kościół gdzie znajduje się główna e

W miejscu, gdzie odnaleziono ciało Henryka II Pobożnego, powstał kościół gdzie znajduje się główna ekspozycja muzeum.

Foto: materiały prasowe

Wokół niewielkiego gotyckiego kościoła z XIII/XIV w. – obecnie siedziby Muzeum Bitwy Legnickiej -wznoszą się dziś przy sennych uliczkach domy osady Legnickie Pole. W kwietniu 1241 r. hufce Henryka II Pobożnego stanęły tu na drodze 7-8 tys. tatarskiego zagonu, który od północy osłaniał armię Batu-chana wdzierającą się na Nizinę Węgierską.

Trująca chmura

Jak pisał Jan Długosz, między mongolskimi chorągwiami była jedna szczególnej wielkości „zwieńczona szpetną głową, z której buchnęła para gęsta, dym i wiew tak smrodliwy, że Polacy ledwo żywi, ustali na siłach i niezdolni się stali do walki”. To prawdopodobnie na polach pod Legnicą, na wiele stuleci przed bitwą pod Ypres, doszło do pierwszego w Europie ataku gazowego. Gaz ten, którego recepturę Mongołowie zapożyczyli od Chińczyków, pochodził, jak przypuszczają historycy, ze spalania silnie trujących roślin, np. tojadu oraz gorczycy i siarki.

Chmury trującego dymu, które ogarnęły chorągwie Henryka II, przesądziły, według Długosza, o losach nierozstrzygniętej do tej chwili bitwy. Wojska księcia – ok. 4 tys. rycerstwa śląskiego, małopolskiego, wielkopolskiego oraz joannici i templariusze – poszły w rozsypkę. Sam książę, raniony i pojmany, został przez Tatarów ścięty a jego głowę wbitą na włócznię, wojownicy mongolscy tryumfalnie ukazali załodze pobliskiej Legnicy. Ciało księcia rozpoznała, po sześciu palcach u jednej ze stóp, jego żona, księżna Anna lub, według innej wersji, matka, św. Jadwiga.

Miejsce pielgrzymek

W miejscu, gdzie odnaleziono zwłoki, zbudowano kaplicę a później kościół pw. św. Trójcy i NMP, do którego zdążali pielgrzymi z odległych nawet stron. Bitwa pod Legnicą, jakkolwiek przegrana, stała się bowiem-nie tylko w tradycji polskiej, ale także czeskiej i niemieckiej-symbolem niezłomnego oporu społeczeństw chrześcijańskich przed „armią piekieł”, czyli najazdem niewiernych. Czasem porównuje się ją nawet-z niewątpliwą przesadą, jako że Mongołowie przyjęli islam ok. stu lat po batalii legnickiej-do bitwy pod Poitiers, gdzie w 732 r. wojska frankijskie Karola Młota pokonały Arabów pod wodzą Abd ar-Rahmana zatrzymując ich zwycięski pochód do serca Europy.

Opiekę nad miejscem śmierci księcia Henryka II sprawowali od średniowiecza benedyktyni z Czech, którzy w latach 1727-1738 wznieśli tu monumentalny kompleks klasztorny według projektu Kiliana Ignacego Dientzenhofera, najwybitniejszego czeskiego i śląskiego architekta doby baroku. Do barokowych pereł jego autorstwa należy m.in. klasztorny kościół p.w. Krzyża Świętego i św. Jadwigi w Legnickim Polu-jeden z najświetniejszych zabytków sztuki sakralnej w kraju-wpisany w 2004 r. na listę Pomników Historii Polski. Sklepienia jego nawy, utworzone przez dwie przenikające się elipsy, ozdobione są iluzjonistycznymi freskami pędzla niemieckiego malarza Cosmy Damiana Asama, które mimo upływu wieków zachowały czyste i żywe barwy.

Prawda o bitwie

Pracownicy muzeum w Legnickim Polu, będącego obecnie oddziałem Muzeum Miedzi w Legnicy nie mają łatwego zadania. Wraz z postępem badań naukowych coraz wyraźniej widać, jak skąpa jest nasza wiedza o bitwie. Wielu historyków uważa dziś, że jej opis w dziele Długosza, został po prostu przez literacko uzdolnionego i służącego polskiej racji stanu dziejopisa zmyślony. Wzmianki o bitwie w oryginalnych średniowiecznych kronikach są natomiast nad wyraz skromne.

Nowa wystawa stała („Spotkanie dwóch światów. Pamięć o bitwie pod Legnicą”) , której otwarcie-po trwającym dwa lata remoncie siedziby muzeum-zaplanowane zostało na połowę października tego roku, nie odnosi się do sporów toczonych przez historyków.

– Koncentrujemy się na tym, jaką rolę pamięć o najazdach Tatarów i bitwie legnickiej odegrała w zbiorowej pamięci, kulturze, tradycjach, postrzeganiu świata i w jaki sposób owa narracja zmieniała się w różnych okolicznościach historycznych-wyjaśnia autor scenariusza wystawy, Konrad Byś z działu naukowo-oświatowego Muzeum Miedzi.

Wokół niewielkiego gotyckiego kościoła z XIII/XIV w. – obecnie siedziby Muzeum Bitwy Legnickiej -wznoszą się dziś przy sennych uliczkach domy osady Legnickie Pole. W kwietniu 1241 r. hufce Henryka II Pobożnego stanęły tu na drodze 7-8 tys. tatarskiego zagonu, który od północy osłaniał armię Batu-chana wdzierającą się na Nizinę Węgierską.

Trująca chmura

Pozostało 91% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Archiwum
Znaleźć sposób na nierówną walkę z korkami
Archiwum
W Kujawsko-Pomorskiem uczą się od gwiazd Doliny Krzemowej
Archiwum
O finansach samorządów na Europejskim Kongresie Samorządów
Archiwum
Pod hasłem #LubuskieChallenge – Łączy nas przyszłość
Materiał Promocyjny
Mała Księgowość: sprawdzone rozwiązanie dla małych i średnich przedsiębiorców
Archiwum
Nie można zapominać o ogrodach, bo dzięki nim żyje się lepiej