Największe polskie miasta skorzystały na akcesji do Unii Europejskiej

Dobrze oceniamy sposób, w jaki władze lokalne ubiegały się o finansowanie z pieniędzy europejskich. Przeciętnie samorządy największych miast zrealizowały przedsięwzięcia warte prawie 48 tys. zł na każdego mieszkańca.

Publikacja: 19.05.2024 19:51

Warszawa

Warszawa

Foto: Adobe Stock

Siedem na dziesięć osób pozytywnie ocenia obecność w Unii Europejskiej z perspektywy rozwoju swojej miejscowości. Prawie tyle samo osób (66 proc.) jest zadowolonych z tego, jak władze samorządowe pozyskiwały pieniądze unijne. Tak wynika z badań opinii społecznej zamieszczonych w raporcie „20 lat szans i rozwoju. Korzyści przystąpienia do Unii Europejskiej dla największych polskich miast w latach 2004–2023”. Unia Metropolii Polskich przedstawiła w nim dokonania samorządów w 12 największych miastach (tworzących UMP), pokazała, na ile fundusze europejskie przyczyniły się do poprawy jakości życia mieszkańców oraz jakie wyzwania stoją teraz przed samorządowcami.

Czytaj więcej

Polska w UE – dwie dekady wykorzystanych szans

Autorzy zaznaczają, że skutkiem przystąpienia do Wspólnoty Europejskiej zarówno dla Polski, jak i dla największych miast, jest skok cywilizacyjny. Z badania ankietowego wynika, że tak jak dobre zdanie o tym, jak samorządy wykorzystały obecność Polski w UE, ma większość respondentów, tak jest to obojętne pozostałym 26 proc., a co 14. osobie się to nie podoba. Mieszkańcy średnich i dużych miast (od 100 tys. osób) w przeważającej części są zadowoleni ze sposobu, w jaki ich samorządy pozyskały pieniądze unijne na inwestycje i przedsięwzięcia (ponad 70 proc.). Najczęściej dostrzegają inwestycje drogowe, związane z infrastrukturą sportowo-rekreacyjną, szkolną oraz z transportem publicznym.

Jak duże inwestycje zrealizowano w polskich miastach dzięki środkom z UE?

– Łódź zmieniła się przede wszystkim dzięki funduszom unijnym – przyznaje Hanna Zdanowska, prezydent Łodzi i przypomina, że dochody samorządowe 20 lat temu w niewielkim stopniu wystarczały na inwestycje. Zwraca jednak uwagę nie tylko na znaczenie inwestycji: – Zmieniła się nasza mentalność, wiedza, sposób funkcjonowania administracji. To UE nauczyła nas w ramach projektów partnerskich, jak stworzyć prawa, tak by pieniądze były wydawane transparentnie i przeznaczone dla dobra wspólnego, lokowane w te miejsca, które są najważniejsze dla rozwoju naszych miast i miasteczek.

Po 2004 roku władze lokalne dużych miast inwestowały w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, drogową czy w oczyszczalnie ścieków

Jej zdaniem ważne jest byśmy uzmysłowili sobie jak bardzo zmieniło się życie między innymi w miastach i jaki jest tego wpływ akcesji Polski w UE. – Nie pamiętamy, co było 15-20 lat temu. Dlatego potrzebne są takie analizy – doceniła wartość raportu UMP.

Wynika z niego, że samorządy w 12 miastach UMP do końca ubiegłego roku otrzymały ponad 57 mld zł dofinansowania na 4051 przedsięwzięć wartych 103 mld zł. W ciągu 20 lat wszyscy beneficjenci z tych miast (czyli samorządy, firmy, instytucje prywatne i publiczne oraz NGO) zrealizowały ponad 47,5 tys. inwestycji i przedsięwzięć wartych 338 mld zł. Otrzymały na nie 196 mld zł dofinansowania. Przedsięwzięcia samorządowe stanowiły więc 9 proc. wszystkich realizowanych z dofinansowaniem unijnym i 31 proc. wartości wszystkich projektów realizowanych w największych miastach.

Po 2004 roku władze lokalne dużych miast inwestowały w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, drogową czy w oczyszczalnie ścieków. W kolejnych latach inwestowano też w transport publiczny, placówki edukacyjno-opiekuńcze czy kulturalne oraz rewitalizację obszarów zdegradowanych. Działania społeczne skupiły się najpierw na przeciwdziałaniu bezrobociu i wykluczeniu społecznemu, a później – wraz z poprawą sytuacji na rynku pracy – na usługach edukacyjnych, opiekuńczych, czy współpracy międzynarodowej.

Na co miasta przeznaczały dofinansowanie z UE?

W 12 największych miastach najwięcej przedsięwzięć z dofinansowaniem unijnym dotyczyło rozwoju firm (16 536 przedsięwzięć, czyli 38 proc. wszystkich), a przeprowadzali je przedsiębiorcy. Na kolejnych miejscach znalazły się projekty z zakresu badań, rozwoju i innowacji – 11 756 (27 proc.), pracy i integracji społecznej – 5919 (14 proc), telekomunikacji i e-usług – 5031 (11 proc.), nauki i edukacji – 4397 (10 proc.) oraz administracji – 3193 (7 proc.).

Liczba projektów, które otrzymały dofinansowanie z UE dla ogółu beneficjentów, jest różna w poszczególnych miastach UMP: od 1757 w Bydgoszczy do 9602 w Warszawie. Jeśli zaś popatrzeć, ile przedsięwzięć zrealizowano, porównując z liczbą mieszkańców, to najwięcej ich było w miastach położonych na ścianie wschodniej: Lublinie, Rzeszowie i Białymstoku – od 14 do 12 na 1000 mieszkańców. To miasta wschodniej Polski, których samorządy i mieszkańcy w ramach funduszy unijnych mogli skorzystać z dodatkowych programów wspierających rozwój tego regionu.

Czytaj więcej

Polska zmniejszyła dystans do Niemiec. Ile w tym zasługi UE? Jest analiza EBOR

– Patrząc na to, jak wyglądało dogadywanie się Polski z UE od 2004 r. w kontekście nadrabiania i niwelowania różnic infrastrukturalnych i cywilizacyjnych to chyba jesteśmy jednym z najlepszych państw, jeśli chodzi o pozyskiwanie i wykorzystywanie środków z UE. Myślę, że to trochę wynika z naszej naturalnej elastyczności i zdolności dostosowywania się – uważa Paweł Potyrański, dyrektor Wydziału Pozyskiwania Funduszy z UM Rzeszów.

Największy zaś udział finansowy miały projekty transportowe (prawie 152 mld zł), choć stanowią zaledwie 2 proc. wszystkich projektów. Na nie przeznaczono też najwyższe dofinansowanie z UE – 84 mld zł. Na kolejnych miejscach pod względem wartości projektów, które otrzymały dofinansowanie w największych polskich miastach, znalazły się przedsięwzięcia z kategorii: badania, innowacje i rozwój (37,6 mld zł), rozwój firm (33,5 mld zł), nauka i edukacja (30,2 mld zł) oraz ochrona środowiska (27,6 mld zł). Wśród projektów z miast UMP najwyższy poziom dofinansowania otrzymały przedsięwzięcia z dziedzin: administracja (79 proc.), współpraca międzynarodowa (79 proc.) oraz praca i integracja społeczna (77 proc.).

Najbliższe wyzwania stojące przed polskimi miastami?

Autorzy raportu przyznają, że dzięki pieniądzom unijnym miasta się rozwinęły i unowocześniły, ale nie obyło się bez trudności i wyzwań, z którymi samorządy musiały się zmierzyć. Były to wyzwania organizacyjne, konieczność nauczenia się i dostosowania do unijnych procedur, a także do szybko zmieniających się przepisów krajowych.

Samorządy uczyły się także partycypacyjnego myślenia i działania. Spowolnieniu zaś gospodarczemu towarzyszyły ubytki systemie dochodów samorządowych wprowadzone przez administrację rządową. Miasta muszą ostrożniej planować inwestycje i uważniej szacować koszty związane z nowymi projektami.

W tej perspektywie finansowej wyzwaniem jest czas – realizacja projektów opóźniła się ze względu na blokadę finansową KPO oraz finalizację projektów z poprzedniej perspektywy finansowej UE.

Białystok

Dużo pieniędzy na transport

W Białymstoku wykonano 309 przedsięwzięć samorządowych wartych ponad 5 mld zł. Ich wartość liczona dla każdego mieszkańca to ponad 17 tys. zł. Wartość samorządowych inwestycji inwestycyjnych per capita jest prawie 8,5 razy wyższa niż pozostałych i wyniosła 14,7 tys. zł. Dofinansowanie tych projektów z UE to 3,3 mld zł. Projekty samorządowe stanowiły około 9 proc. wszystkich przedsięwzięć, a ich wartość to 39 proc. wartości projektów wszystkich beneficjentów. Wsparcie unijne zostało wykorzystane w rozwoju transportu, komunikacji miejskiej czy w dziedzinie badań i rozwoju. Powstał m.in. Białostocki Park Naukowo-Technologiczny.

– Jakość życia się znacznie podniosła. Nie przez jedną inwestycję, jeden projekt czy obszar. To dzięki wszystkim działaniom, które przez kilkanaście lat miasto jako samorząd i jego instytucje realizowało. To, co widzimy i słyszymy od mieszkańców, to jest odczuwalny wzrost jakości życia. Białystok jest miastem kompaktowym, wygodnym, łatwym do podróżowania, niezbyt problematycznym – uważa Ewa Bajdałów, dyrektor Biura Funduszy Europejskich, UM w Białymstoku.

W ciągu 20 lat beneficjenci z Białegostoku (do których należą instytucje publiczne, samorządy, firmy i organizacje pozarządowe) pozyskali 8,4 mld zł dofinansowania dla 3476 projektów wartych 12,9 mld zł. Najczęściej prowadzili je przedsiębiorcy na rozwój firm, ale też były to działania naukowe i edukacyjne czy związane z pracą i integracją społeczną.

Bydgoszcz

Kolejne kręgi potrzeb

Samorząd zrealizował 313 projektów na kwotę 4,8 mld zł. Ich wartość liczona dla każdego mieszkańca to 13,7 tys. zł. Projektów inwestycyjne per capita to kwota ponad 10,7 razy wyższa niż pozostałych i wyniosła 12,4 tys. zł.

Projekty samorządowe stanowiły 18 proc. wszystkich, a ich łączna wartość 37 proc. Inwestycje najpierw koncentrowały się na zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkańców i poprawie sytuacji w obszarach wymagających pilnej interwencji. Dotyczyły infrastruktury komunalnej, transportowej czy poprawy jakości dróg. Później skupiono się na kwestiach istotnych z punktu widzenia życia w mieście. Należały do nich m.in.: gospodarka odpadami komunalnymi, ciepłownictwo, poprawa jakości powietrza, zagospodarowanie zieleni miejskiej czy działania rewitalizacyjne. Przebudowano linie tramwajowe oraz dokonano rewitalizacji Wyspy Młyńskiej, turystycznej wizytówki miasta.

– Środki unijne były ogromnym impulsem finansowym i rozwojowym dla miasta. Myślę, że bez nich nawet jednej trzeciej tych zmian, które zaistniały w mieście, tej przemiany zarówno fizycznej, jak i społecznej nie moglibyśmy osiągnąć – mówi Zofia Smolińska, dyrektor wydziału funduszy europejskich z UM Bydgoszczy.

1757 projektów wszystkich beneficjentów z Bydgoszczy na kwotę 13,2 mld zł to 4 proc. inwestycji i działań z udziałem pieniędzy z Unii Europejskiej w miastach UMP. Po środki unijne najczęściej sięgali przedsiębiorcy, inwestując w rozwój swoich firm (638 projektów).

Gdańsk

Od transportu do rewitalizacji

W Gdańsku zrealizowano 229 projektów samorządowych za 9,1 mld zł, w których dofinansowanie z UE wyniosło 5,3 mld zł. Ich wartość liczona dla każdego mieszkańca to 19,4 tys. zł.

W tym wartość przedsięwzięć inwestycyjnych jest ponad 30 razy wyższa niż pozostałych i wyniosła 18,8 tys. zł.

Najpierw największe inwestycje samorządowe dotyczyły transportu i drogownictwa – wyprowadzono ruch ciężarowy i tranzytowy z miasta na jego obrzeża, poprawiono dostępność komunikacyjną portu morskiego oraz portu lotniczego, a wybudowano tunel pod Martwą Wisłą. W kolejnych latach realizowano projekty związane m.in. z adaptacją do zmian klimatu i gospodarką wodną w celu przeciwdziałania powodziom, z retencją i absorpcją wód opadowych oraz z zabezpieczaniem miasta w związku z prognozowanym podnoszeniem się poziomu morza. W ostatnich latach duży nacisk położono na rewitalizację w starszych dzielnicach Gdańska oraz poprawę efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej poprzez ich termomodernizację.

– Podeszliśmy do rewitalizacji nawet nie tyle zaniedbanych czy zdegradowanych budynków, ale całych dzielnic miasta. Wiadomo, że działania nie dotyczyły samych obiektów, nie tylko budynków, ale całych obszarów. To przyniosło zmianę nie tylko inwestycyjną, ale także zmianę społeczną i ożywienie tych obszarów miasta – komentuje Artur Lemański, dyrektor wydziału projektów inwestycyjnych UM w Gdańsku.

Katowice

Komunikacja i tereny pogórnicze

W Katowicach zrealizowano 238 projektów samorządowych za 3,6 mld zł z dofinansowaniem z UE prawie 2,1 mld zł. Ich wartość liczona dla każdego mieszkańca to 11,9 tys. zł.

W tym wartość przedsięwzięć inwestycyjnych per capita jest niespełna 13 razy wyższa niż pozostałych i wyniosła 11 tys. zł.

Najwięcej działań inwestycyjnych dotyczyło multimodalnego transportu i komunikacji publicznej, drogownictwie, termomodernizacji i ograniczaniu niskiej emisji, zieleni i terenów rekreacyjnych., rewitalizacji terenów poprzemysłowych i pokopalnianychań. – Wydaje mi się, że na pierwszym miejscu mamy rewitalizację terenów poprzemysłowych i pokopalnianych (nasza Strefa Kultury z siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, z Międzynarodowym Centrum Kongresowym). Do tego nie należy zapominać o inwestycji marszałka województwa śląskiego, czyli o budowie nowej siedziby Muzeum Śląskiego. W to wszystko jest wkomponowany nowy układ komunikacyjny, układ drogowy, cały ten obszar nazwany jest Strefą Kultury – uważa Małgorzata Mondraszek, naczelnik Wydziału Funduszy Europejskich UM Katowice.

Dostępność środków finansowych 3-krotnie zwiększyła możliwości finansowe miasta, pozwalając na inwestycje w takie obszary, jak: obiekty sportowe, place zabaw czy infrastrukturę kulturalną. Wszyscy beneficjenci z Katowic pozyskali dofinansowanie dla 2653 projekty, w kwocie 10,2 mld zł, przy całkowitym budżecie 18,8 mld zł. Ich projekty stanowią 6 proc. wszystkich inwestycji i działań z udziałem środków UE w miastach UMP.

Kraków

Wzmocnienie metropolii

W Krakowie zrealizowano 329 projektów samorządowych wartych 9,2 mld zł (z dofinansowaniem z UE 4,8 mld zł). W przeliczeniu na jednego mieszkańca wartość projektów wyniosła 11,9 tys. zł.

W tym wartość projektów inwestycyjnych była ponad 16 razy wyższa niż pozostałych i wyniosła 11,2 tys. zł.

– Fundusze unijne w znacznym stopniu zwiększyły możliwości inwestycyjne miasta. Były szansą na rozwój miasta w wymiarze metropolitalnym, co pozwoliło na większą integrację Krakowa z jego obszarem funkcjonalnym – uważa Anna Sochacka, dyrektor Wydziału Strategii, Planowania i Monitorowania Inwestycji UM Krakowa.

W pierwszych latach po akcesji miasto inwestowało w obszary, które wymagały najpilniejszej interwencji, np. związane z kanalizacją i transportem. W kolejnych perspektywach poprawiono komunikację miejską, inwestowano w poprawę ochrony środowiska. Sporo pieniędzy zainwestowano w infrastrukturę instytucji kultury i turystyki, m.in. wybudowano Centrum Kongresowe ICE Kraków.

Projekty samorządowe stanowiły 7 proc. wszystkich projektów, a ich łączna wartość 25 proc. wartości projektów wszystkich beneficjentów. 4555 przedsięwzięć wszystkich beneficjentów z Krakowa na kwotę 37,1 mld zł stanowi 10 proc. spośród wszystkich

inwestycji z udziałem pieniędzy UE w miastach UMP. Prawie połowa działań to inwestycje przedsiębiorców w rozwój firm. Co czwarty projekt dotyczy badań, rozwoju i innowacji.

Lublin

Integracja transportu

W Lublinie podpisano umowy na realizację 283 projektów samorządowych o wartość ponad 5,4 mld zł, a kwota dofinansowania z UE to niemal 3,3 mld zł. W przeliczeniu na każdego mieszkańca wartość wyniosła 15,8 tys. zł.

W tym wartość projektów inwestycyjnych była ponad 11 razy wyższa niż pozostałych (wyniosła 14,2 tys. zł). Realizacje samorządowe to 6 proc. przedsięwzięć wszystkich beneficjentów (4815), a ich łączna wartość 31 proc. wartości projektów wszystkich beneficjentów (17,6 mld zł).

– Bez udziału pozyskanych środków nie udałoby się zrealizować dużej części inwestycji lub też wiązałoby się ze znaczącymi oszczędnościami w innych dziedzinach życia miasta. Projekty europejskie pozwalają dynamicznie skracać dystans do najlepiej rozwiniętych miast naszego kraju – uważa Bernadeta Krzysztofik, dyrektor Wydziału Funduszy Europejskich UM Lublin.

Główny nacisk w rozwoju Lublina władze samorządowe położyły na transport publiczny, modernizowano infrastrukturę, wykorzystano transport niskoemisyjny, zbudowano tory trolejbusowe i nowe węzły komunikacyjne. Jednym z największych osiągnięć inwestycyjnych jest realizacja Zintegrowanego Centrum Komunikacyjnego dla Lubelskiego Obszaru Funkcjonalnego. Zintegrowano w jednym miejscu miejski i podmiejski transport autobusowy oraz kolejowy, wraz z powstaniem Dworca Lublin, który jest jednym z najbardziej przyjaznych środowisku obiektów tego typu w Polsce. Pieniądze unijne wykorzystano także do rewitalizacji centrum miasta.

Łódź

Rozwój społeczny i gospodarczy

W Łodzi zrealizowano 607 przedsięwzięć samorządowych, których wartość wyniosła ponad 10 mld zł, w tym dofinansowania z UE prawie 5,4 mld zł. Liczona dla każdego mieszkańca to 14,1 tys. zł.

W tym wartość realizacji inwestycyjnych była 13,5 razy wyższa niż pozostałych i wyniosła 13,2 tys. zł per capita. Dotacje z UE pozwoliły na ewolucję miasta w wymiarze przestrzennym, gospodarczym i społecznym.

Dzięki samorządowym projektom poprawiono infrastrukturę wodno-kanalizacyjną oraz drogi i transport publiczny w ramach aglomeracji, między innymi rozwinięto infrastrukturę tramwajową w mieście i na trasach z pobliskimi miasteczkami. Skupiono się na kompleksowej rewitalizacji terenów zdegradowanych. Podjęto działania związane z aktywizacją zawodową, edukacją, pomocą społeczną i opieką. Promowano i wspierano przedsiębiorczość oraz samozatrudnienie, a także walczono z wykluczeniem społecznym i poprawiano jakość administracji i obsługi mieszkańców.

– Dzięki rewitalizacji udało się zsynchronizować efekty projektów

inwestycyjnych i społecznych, co pozwoliło wprowadzić kompleksowe zmiany. Idea rewitalizacji polega na ożywieniu zdegradowanych obszarów, zarówno w aspekcie strukturalnym, jak i w społecznym… Remonty ulic i kamienic nic nie zmienią bez aktywizacji i wsparcia mieszkańców oraz przedsiębiorców z takich obszarów – uważa Robert Kolczyński, dyrektor Departamentu Strategii i Rozwoju UM Łodzi.

Poznań

Duży impuls do rozwoju

W Poznaniu zrealizowano 222 przedsięwzięcia samorządowe, o wartości 9,7 mld zł przy dofinansowaniu z UE na sumę 4,5 mld zł. W przeliczeniu na jednego mieszkańca całkowita wartość projektów wyniosła 17,6 tys. zł.

W tym wartość realizacji inwestycyjnych była 44 razy wyższa niż pozostałych i wyniosła 17,2 tys. zł per capita.

– Wejście do Unii i możliwość korzystania ze środków europejskich dały nam duży impuls do rozwoju… Zyskaliśmy naprawdę potężny instrument finansowy, który służy finansowaniu zadań inwestycyjnych, m.in. w obszarze oświaty czy też polityki społecznej. Na pewno środki z UE to była i jest dla nas ogromna szansa rozwojowa – powiedział Grzegorz Kamiński, dyrektor biura koordynacji projektów i rewitalizacji UM Poznania.

Poznań zainwestował znaczne środki w drogownictwo, transport publiczny i ochronę środowiska. Objęto wsparciem osoby wykluczone społecznie i bezrobotne. Miasto skupiło się również na gospodarce odpadami i turystyce. Wspierano osoby na rynku pracy, zainwestowano w nowy tabor, węzły komunikacyjne i rozwój ścieżek drogowych. Miasto nadało priorytet projektom rewitalizacyjnym, odnowiono m.in. Stary Rynek w sercu Poznania. Kolejne środki zainwestowano w ochronę środowiska, w tym w modernizację oczyszczalni ścieków, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii oraz w termomodernizację zasobu komunalnego, w szczególności placówek oświatowych. Skoncentrowano się także na zachowaniu dziedzictwa kulturowego miasta i na stworzeniu Centrum Szyfrów Enigma.

Rzeszów

Doganianie bardziej rozwiniętych

W Rzeszowie zrealizowano 384 projektów samorządowych o wartości ponad 2,7 mld zł, tym prawie 1,9 mld zł dofinansowania UE. W przeliczeniu na każdego mieszkańca wartość projektów wyniosła 15 tys. zł.

Wartość realizacji inwestycyjnej jest 18 razy wyższa niż pozostałych i wynosi 14,3 tys. zł per capita. – Gdyby nie środki unijne i te możliwości, które dostaliśmy, to miasto Rzeszów nie byłoby tym samym miastem, którym jest dzisiaj. To nie tylko tempo rozwoju, otwartość na nowe trendy, na innowacje… To po prostu kompletnie inny sposób życia, postrzegania swojego miejsca i jego znaczenia w Europie – uważa Paweł Potyrański, dyrektor Wydziału Pozyskiwania Funduszy UM Rzeszów.

Rzeszów realizował działania, których celem było zapewnianie podstawowych potrzeb mieszkańców i niwelowanie różnic w stosunku do miast korzystniej usytuowanych i będących w lepszej kondycji finansowej z zachodniej części kraju. Służył temu przeznaczony dla Wschodniej Polski program umożliwiający wyrównanie szans regionom leżącym na wschód od Wisły. Przyspieszono realizację części inwestycji, m.in. infrastrukturalne projekty komunikacyjne czy drogowe, które pozwoliły dogonić w tym zakresie średnią krajową. Zmodernizowano infrastrukturę komunalną, wodno-kanalizacyjną, placówki ochrony zdrowia, drogownictwo, komunikację miejską. Niwelowano nierówności między mieszkańcami, w tym przeciwdziałanie bezrobociu czy inwestowanie

w edukację i wzmacnianie kompetencji.

Szczecin

Zielona, transgraniczna metropolia

W Szczecinie zrealizowano 227 projektów samorządowych wartych ok. 3,8 mld zł, z dofinansowaniem unijnym na prawie 2,2 mld zł. W przeliczeniu na jednego mieszkańca całkowita wartość projektów wyniosła 9,32 tys. zł.

Wartość realizacji inwestycyjnej jest ponad 12 razy wyższa niż pozostałych i wynosi 8,6 tys. zł per capita. Projekty samorządowe stanowiły około 11 proc. z 2049 projektów wszystkich beneficjentów ze Szczecina, a ich wartość sięgnęła 21 proc. z 17,6 mld zł.

Początkowym priorytetem samorządu była poprawa komunikacji miasta: infrastruktury drogowej i transportu publicznego. Później zaczęto optymalizację procesów drogowych związanych z transeuropejską siecią transportową (TEN-T) zapewniającą połączenie z portem szczecińskim. Zainwestowano w alternatywne sposoby przemieszczania się, jak jazda na rowerze. Największym sukcesem w ocenie miasta są ambitne inwestycje, np. przebudowa ulicy Autostrada Poznańska czy Filharmonia Szczecińska im. Mieczysława Karłowicza. Skupiono się na edukacji, aktywizacji zawodowej, integracji społecznej.

– Czas akcesji Polski do Unii Europejskiej to czas wciąż ogromnych wyzwań dla miasta, ale przede wszystkim szans, które dzięki funduszom unijnym i stabilnej, przemyślanej polityce rozwojowej miasta udało się w mojej ocenie skutecznie wykorzystać – uważa Kamila Bogusławska, dyrektor w wydziale zarządzania projektami UM Szczecina.

Warszawa

Metro, ale też ścieżki rowerowe

W Warszawie zrealizowano 546 projektów samorządowych za ponad 33,2 mld zł, z dofinansowaniem unijnym ok. 17,6 mld zł. W przeliczeniu na każdego mieszkańca całkowita wartość projektów wyniosła 18,8 tys. zł.

Wartość przedsięwzięć inwestycyjnych była ok. 41 razy wyższa per capita niż pozostałych i wyniosła 18,4 tys. zł. Projekty samorządowe to 6 proc. z 9602 projektów wszystkich stołecznych beneficjentów, a ich wartość to 38 proc. z 48,7 mld zł.

Warszawa od perspektywy 2014–2020 otrzymuje proporcjonalnie coraz mniej pieniędzy na niewielkie (pod względem wartości) projekty. Duże projekty inwestycyjne, takie jak budowa metra, są ważną częścią polityki inwestycyjnej. Dla mieszkańców największymi zmianami są linie metra oraz bulwary nad Wisłą. Powstały nowe parki i rozbudowano sieć ścieżek rowerowych. Pozyskano pieniądze na zaopatrzenia miasta w wodę oraz modernizację kanalizacji i oczyszczania ścieków. – Dzięki temu, że nowoczesny tabor w naszym transporcie miejskim został zakupiony z udziałem środków europejskich, ceny biletów mogą być niższe. Gdybyśmy chcieli mieć taki tabor, jaki mamy, nie korzystając ze środków unijnych, bilety musiałyby być droższe o kilkadziesiąt procent – podkreśla Maciej Fijałkowski, dyrektor Biura Funduszy Europejskich i Polityki Rozwoju UM Warszawy. Projekty społeczne (zapobiegające wykluczeniu społecznemu), dotyczące aktywizacji osób bezdomnych czy z niepełnosprawnościami, edukacji indywidualnej, współpraca z NGO) częściowo kształtują politykę społeczną miasta.

Wrocław

Rozwój na większa skalę

We Wrocławiu zrealizowano 364 projekty samorządowe o wartości ok. 6,4 mld zł, z dofinansowaniem z UE na ok. 3,6 mld zł. W przeliczeniu na jednego mieszkańca wartość projektów to 9,8 tys. zł.

Wartość przedsięwzięć inwestycyjnych była ponad 11 razy wyższa per capita niż pozostałych i wyniosła ponad 9 tys. zł.

Najpierw skupiono się na budowie dróg. Potem na budowie dużych obiektów, takich jak Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego i rewitalizacji obszarów wymagających interwencji. W ostatniej perspektywie realizowano projekty klimatyczne i niskoemisyjne, z naciskiem na tereny zielone i transport publiczny. Priorytetami są także: edukacja (np. stworzono pracownie Centrum Kształcenia Praktycznego, wyposażonej w profesjonalne maszyny), projekty społeczne. Realizowano zintegrowane przedsięwzięcia łączące sferę infrastrukturalną z działaniami społecznymi. Np. remontowano czy wyposażano szkoły i organizowano szkolenia dla nauczycieli i uczniów. Albo realizowano inicjatywy mieszkalnictwa wspomaganego na rzecz mieszkańców zagrożonych wykluczeniem.

Bez funduszy UE, poszczególne cele i potrzeby też byłyby realizowane, jednak w innym zakresie – możliwe, że w mniejszym i w innym tempie – możliwe, że wolniejszym. Po drugie, gdy do miasta wpływają pieniądze zewnętrzne, to – jak my to mówimy – uwalniają środki w budżecie, co umożliwia realizowanie następnych zadań. To jest taki efekt kuli śnieżnej – uważa Dorota Olearnik, dyrektor Wydziału Zarządzania Funduszami UM Wrocławia.

Siedem na dziesięć osób pozytywnie ocenia obecność w Unii Europejskiej z perspektywy rozwoju swojej miejscowości. Prawie tyle samo osób (66 proc.) jest zadowolonych z tego, jak władze samorządowe pozyskiwały pieniądze unijne. Tak wynika z badań opinii społecznej zamieszczonych w raporcie „20 lat szans i rozwoju. Korzyści przystąpienia do Unii Europejskiej dla największych polskich miast w latach 2004–2023”. Unia Metropolii Polskich przedstawiła w nim dokonania samorządów w 12 największych miastach (tworzących UMP), pokazała, na ile fundusze europejskie przyczyniły się do poprawy jakości życia mieszkańców oraz jakie wyzwania stoją teraz przed samorządowcami.

Pozostało 97% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Z regionów
Nowe zarządy samorządowych korporacji. Prezesi zostają na kolejną kadencję
Z regionów
Kosiarki nie wyjadą w teren. „Celem jest walka z miejskimi wyspami ciepła”
Z regionów
Nieco ochłody na upały. Specjalne zraszacze na ulicach
Z regionów
Karty w regionach już (prawie) rozdane. Co się zmieniło w zarządach województw?
Z regionów
Dla ochłody wskocz do wody. Letnie baseny już otwarte
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży