Coraz więcej chętnych na dodatki

Polska nie rozwiązała problemu ubóstwa energetycznego, a nowa polityka klimatyczna będzie wymagać jeszcze większego wysiłku. Póki co, polegamy na dodatkach.

Publikacja: 11.02.2024 22:05

W 2022 r. dodatek osłonowy wartości ok. 2,5 mld zł przyznano ok. 4 mln gospodarstw domowych

W 2022 r. dodatek osłonowy wartości ok. 2,5 mld zł przyznano ok. 4 mln gospodarstw domowych

Foto: AdobeStock

Szacuje się, że w Polsce problem ubóstwa energetycznego dotyczy obecnie ok. 12 proc. gospodarstw domowych (a skala zjawiska jest niewspółmierna do skali ubóstwa dochodowego) – blisko 6 proc. Polaków jest ubogich energetycznie, ale nie dochodowo.

12 proc.

Tylu gospodarstw domowych dotyczy problem ubóstwa energetycznego

Jak wynika z raportu „Analiza ubóstwa energetycznego we wszystkich gminach województwa małopolskiego”, w którym pochylono się nad problemem nieco szerszej, problem ubóstwa energetycznego jest zróżnicowany lokalnie – istnieją gminy, w których zjawisko to dotyka większej liczby osób, i są takie, w których ten problem prawie nie występuje. Polityka energetyczna Polski do 2040 r. zakłada redukcję zjawiska o 30 proc., do poziomu maksymalnie 6 proc. Wśród głównych narzędzi walki z ubóstwem energetycznym wymienia się: termomodernizację budynków mieszkalnych oraz zapewnienie efektywnego i ekologicznego dostępu do ciepła. Jednak dane z miast wskazują, że problem póki co rośnie, a nie się zmniejsza.

Kto w 2023 roku mógł liczyć na dodatek gazowy?

W związku z mrożeniem cen energii w poprzednim roku tzw. dodatek osłonowy, który miał rekompensować rosnące ceny prądu, nie był wypłacany. Trudno więc ocenić obecną skalę zjawiska ubóstwa energetycznego. Dodatek osłonowy był wypłacany (jednorazowo) w 2022 r.

Czytaj więcej

Ceny prądu, gazu i ciepła będą nadal mrożone. Nowa większość chce otworzyć się na giełdę i wiatraki

Pewną miarą problemu mogą być wnioski o refundację podatku VAT dotyczące opłat za gaz. W ubiegłym roku miasta realizowały wypłatę tzw. dodatku gazowego wprowadzonego ustawą z 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu. O refundację mogły ubiegać się osoby, które używały gazu dla celów grzewczych oraz spełniały kryterium dochodowe, które dla gospodarstw jednoosobowych wynosiło netto 2100 zł miesięcznie, a dla gospodarstw wieloosobowych 1500 zł. Zapytaliśmy wybrane miasta o skalę problemu.

Jak informuje nas biuro prasowe miasta Poznań, w 2023 r. złożono 1373 wnioski o przyznanie refundacji. Rozpatrzono 1317 wniosków, z czego w przypadku 849 spraw przyznano świadczenie, natomiast w przypadku 468 odmówiono przyznania prawa do refundacji. – Powodem odmowy przyznania refundacji było przekroczenie kryterium dochodowego, brak zgłoszenia źródła ogrzewania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, przedstawienie faktur z prognozowanym, a nie rzeczywistym zużyciem paliwa gazowego, ubieganie się o refundację na mieszkanie, którego się nie zamieszkiwało – wyjaśnia biuro prasowe miasta. Obecnie mieszkańcom Poznania z tytułu refundacji podatku VAT wypłacono kwotę 177 634,61 zł. Z kolei w przypadku Lublina wszystkich wniosków o wypłatę refundacji podatku VAT za gaz w 2023 r. wpłynęło 866, pozytywnie rozpatrzone zostały 553 (na kwotę ok. 128,8 tys. zł). Wypłata dodatku gazowego została przedłużona na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2024 r.

Miejskie świadczenia ukierunkowane były właśnie na kwestie wsparcia rachunków za ogrzewanie – i tak Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi w 2023 r. wypłacało dodatki elektryczne. Wnioski o wypłatę dodatku elektrycznego można było składać od 1 grudnia 2022 r. do 1 lutego 2023 r. Dodatek ten przysługiwał gospodarstwom domowym, dla których główne źródło ogrzewania mieszkania czy domu było zasilane energią elektryczną. Do Centrum wpłynęło 8946 wniosków o wypłatę takiego dodatku.

Kolejki chętnych na dodatki osłonowe

Jak wspomniano, wypłata dodatków osłonowych została wstrzymana w ub.r. Mimo że formalnie wciąż nie są one jeszcze wypłacane, już teraz w urzędach miast tworzą się kolejki chętnych. Jak informuje nas biuro prasowe miasta Poznania, wnioski są przyjmowane od stycznia br. Obecnie złożono 2703 wnioski o to świadczenie. Dla porównania, w 2022 r. o to świadczenie złożono łącznie 25 843 wnioski. Wypłacono dodatki na kwotę 12 593 883,50 zł. Z kolei do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi do 31 stycznia 2024 r. zostało złożonych 2925 wniosków o wypłatę dodatku.

Po 30 czerwca 2024 r., kiedy – wszystko na to wskazuje – obecny rząd odmrozi ceny energii, skala i zasięg dodatków mogą ulec zmianie. Resort klimatu i środowiska zapewnia, że pracuje nad zmianami w prawie, by pomóc możliwie jak najszerszej grupie potrzebujących. Szczegółów jednak jeszcze nie znamy.

Ceny energii zamrożone na pół roku

Pomimo względnej stabilizacji na rynkach nośników energii Polska zaczęła 2024 r. w trybie zarządzania kryzysowego w obszarze walki z ubóstwem energetycznym.

Jak przypomina Aleksander Śniegocki, prezes Instytutu Reform, nowy rząd nie miał pod koniec 2023 r. praktycznych możliwości uporządkowania systemu osłon przed wysokimi cenami energii, zdecydował się więc na utrzymanie powszechnego mrożenia cen przez kolejne pół roku. – Zamiast rozwiązań skupiających się na pomocy osobom najbardziej narażonym na ubóstwo energetyczne mamy więc utrzymanie kosztownych rozwiązań przygotowanych naprędce przez poprzedników w szczytowym okresie kryzysu energetycznego – mówi ekspert.

Czytaj więcej

Paulina Hennig-Kloska: Elektrownia jądrowa musi powstać jak najszybciej

Do problemów z nieefektywnością doraźnej pomocy należy teraz dodać kryzys w „Czystym powietrzu” – największym programie zawierającym środki na strukturalne rozwiązanie problemu ubóstwa energetycznego. – Obok braku płynności program mierzy się z problemem niskiej jakości dokonywanych inwestycji. Rząd staje więc dziś przed dużym wyzwaniem wdrożenia zaległych reform, zarówno w obszarze działań osłonowych, jak i w funkcjonowaniu dopłat do termomodernizacji i wymiany źródeł ciepła – wskazuje Śniegocki. W przejściu od reagowania na bieżące problemy do kompleksowej, długoterminowej polityki walki z ubóstwem energetycznym pomocne może być opracowanie Społecznego Planu Klimatycznego, który warunkuje uzyskanie dostępu do środków ze Społecznego Funduszu Klimatycznego od 2026 r.

Szacuje się, że w Polsce problem ubóstwa energetycznego dotyczy obecnie ok. 12 proc. gospodarstw domowych (a skala zjawiska jest niewspółmierna do skali ubóstwa dochodowego) – blisko 6 proc. Polaków jest ubogich energetycznie, ale nie dochodowo.

Jak wynika z raportu „Analiza ubóstwa energetycznego we wszystkich gminach województwa małopolskiego”, w którym pochylono się nad problemem nieco szerszej, problem ubóstwa energetycznego jest zróżnicowany lokalnie – istnieją gminy, w których zjawisko to dotyka większej liczby osób, i są takie, w których ten problem prawie nie występuje. Polityka energetyczna Polski do 2040 r. zakłada redukcję zjawiska o 30 proc., do poziomu maksymalnie 6 proc. Wśród głównych narzędzi walki z ubóstwem energetycznym wymienia się: termomodernizację budynków mieszkalnych oraz zapewnienie efektywnego i ekologicznego dostępu do ciepła. Jednak dane z miast wskazują, że problem póki co rośnie, a nie się zmniejsza.

Pozostało 85% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Z regionów
Kosiarki nie wyjadą w teren. „Celem jest walka z miejskimi wyspami ciepła”
Z regionów
Nieco ochłody na upały. Specjalne zraszacze na ulicach
Z regionów
Karty w regionach już (prawie) rozdane. Co się zmieniło w zarządach województw?
Z regionów
Dla ochłody wskocz do wody. Letnie baseny już otwarte
Akcje Specjalne
Firmy chcą działać w sposób zrównoważony
Z regionów
W których polskich miastach hałas jest najbardziej dokuczliwy?
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży