Z tego artykułu dowiesz się:
- Ile wniosków i na jakie kwoty złożyły samorządy w ramach FBiO?
- Na jakie inwestycje chcą pozyskać pieniądze?
- Co planują Warszawa, Kraków i inne miasta?
- Jakie warunki oferują pożyczki z FBiO?
- Dlaczego samorządy wybierają pożyczki zamiast dotacji?
– Obserwujemy bardzo duże zainteresowanie Funduszem Bezpieczeństwa i Obronności – komentuje Mirosław Czekaj, prezes Banku Gospodarstwa Krajowego. – Pokazuje ono, jak duże są potrzeby inwestycyjne samorządów i spółek komunalnych w obszarach związanych z bezpieczeństwem oraz odpornością infrastruktury – podkreśla.
Samorządy chcą miliardów na bezpieczeństwo i odporność infrastruktury
BGK podsumował właśnie wyniki pierwszego naboru na pożyczki z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności. I okazuje się, że idą one jak świeże bułeczki. Sektor komunalny złożył łącznie 205 wniosków na kwotę 11,3 mld zł. Tym samym potrzeby okazały się ponad dwa razy większe niż 5,6 mld zł dostępnej puli alokacji w konkursie. Przypomnijmy też, że nabór ten ruszył 6 lipca i miał być prowadzony w trybie ciągłym. Został jednak zamknięty 27 sierpnia, ze względu na wyczerpanie się środków.
Wśród wniosków złożonych przez samorządy największą część stanowią projekty związane z infrastrukturą podwójnego zastosowania – aż 39 proc. z nich dotyczy dróg, mostów i tuneli, które mają zostać dostosowane do wymagań mobilności wojskowej. Kolejne 27 proc. obejmuje budowę, modernizację lub remont obiektów zbiorowej ochrony, w tym schronów i miejsc doraźnego schronienia, a 16 proc. to inwestycje w cyberbezpieczeństwo.
Czytaj więcej
Na schrony, drogi czy projekty z zakresu cyberbezpieczeństwa samorządy mogą ubiegać się o finansowanie z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności. Do p...
Z danych BGK wynika też, że najwięcej wniosków złożyły miasta na prawach powiatu – 64. Ze strony samorządów gminnych wpłynęło 54 aplikacji, powiatowych – 34, a wojewódzkich – 16. Do tego dochodzi 37 wniosków spółek komunalnych. Miasta na prawach powiatu odpowiadają przy tym za niemal połowę wartości wszystkich wniosków sektora – 5,41 mld zł z 11,32 mld zł.
Co to jest Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności?
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności to nowy instrument finansowany z Krajowego Planu Odbudowy. Jego całkowity budżet wynosi około 23 mld zł. Około 16 mld zł stanowi część pożyczkowa, przeznaczona na finansowanie inwestycji zwiększających odporność państwa, a około 7 mld zł – część kapitałowa, służąca inwestycjom w strategiczne przedsiębiorstwa. W ramach FBiO wspierane są m.in. technologie podwójnego zastosowania, cyberbezpieczeństwo, infrastruktura krytyczna, mobilność wojskowa i ochrona ludności.
Dla sektora komunalnego przewidziano ponad 11 mld zł w części pożyczkowej. BGK informuje, że wnioski, które wpłynęły w ramach pierwszego naboru, mieszczące się w dostępnej alokacji, są oceniane według kolejności wpływu. Te, które przekraczają wartość dostępnych środków, mogą trafić na listę rezerwową i zostać rozpatrzone, jeśli pojawią się dodatkowe pieniądze.
– Jesteśmy w fazie intensywnego oceniania złożonych wniosków – zaznacza prezes Czekaj. W najbliższych tygodniach bank będzie podpisywał pierwsze umowy pożyczkowe.
Samorządowe inwestycje podwójnego zastosowania
BGK nie udostępnia publicznie pełnej listy wnioskodawców, nietrudno jednak znaleźć zainteresowanych, choćby wśród największych miast. Jakie inwestycje obronne planują samorządy w ramach FBiO?
Warszawa i jej spółki – Tramwaje Warszawskie i MPWiK – wystąpiły łącznie o 675 mln zł na sześć projektów. Stolica chce przede wszystkim przebudować Most Gdański, na co wnioskuje o 500 mln zł pożyczki z FBiO. Ale to także doposażenie tuneli pod Dworcem Zachodnim, zapewnienie cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej czy budowa autonomicznego systemu wykrywania, neutralizacji i ostrzegania przed zagrożeniami z powietrza dla infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Na ten ostatni projekt MPWiK chce pozyskać 90 mln zł.
Czytaj więcej
Mimo szkoleń, przekazywania informacji przez strony rządowe, poradnika bezpieczeństwa, komunikatów w mediach społecznościowych, nadal wiele osób ni...
W Krakowie pieniądze z FBiO mają trafić na dużą inwestycję w formule dual-use. Miejska spółka Trasa Łagiewnicka SA wnioskuje o 500 mln zł na budowę ok. 2,6 km Trasy Pychowickiej, której cała wartość to niemal 1,6 mld zł. Nowa trasa ma przede wszystkim służyć mieszkańcom, odciążyć centrum Krakowa i stworzyć alternatywny korytarz transportowy między A4 a innymi częściami Małopolski. W sytuacjach kryzysowych zaś będzie mogła także służyć do sprawnego przemieszczania służb ratunkowych, transportów strategicznych czy wojskowych. O znaczeniu tej inwestycji dla odporności infrastruktury decyduje również wysoki udział części podziemnej – około 80 proc. przebiegu trasy ma prowadzić tunelami, w tym przez ok. 850-metrowy tunel pod Wisłą.
Schrony i cyberbezpieczeństwo w miastach
Na infrastrukturę podwójnego zastosowania stawiają też inne miasta. Bydgoszcz chce za ok. 500 mln zł zmodernizować kluczowe węzły transportowe – m.in. przebudować wiadukt w ciągu ul. Fordońskiej nad liniami kolejowymi oraz rozbudować ul. Theodora Wulffa wraz z budową trzech nowych wiaduktów. Lublin planuje zmodernizować al. Witosa i zbudować ul. Dekutowskiego, tak aby trasy te mogły sprawnie służyć zarówno mieszkańcom, jak i wojsku w sytuacjach wymagających szybkiego przemieszczania. Z kolei Gorzów Wielkopolski złożył dwa wnioski na budowę i modernizację dróg cywilno-wojskowych o łącznej wartości 76,1 mln zł, z czego 61,9 mln zł ma pochodzić z preferencyjnej pożyczki.
Kielce pokazują z kolei, jak różne elementy miejskiej odporności można finansować z FBiO. Miasto złożyło cztery wnioski, łącznie na ok. 219 mln zł. W pierwszej kolejności chce wybudować trzy miejsca doraźnego schronienia z funkcją parkingową przy ul. Solnej, Grunwaldzkiej i Kamińskiego. Projekt ma kosztować ok. 59 mln zł, z czego 48 mln zł ma pochodzić z pożyczki z funduszu. Dwa kolejne wnioski dotyczą cyberbezpieczeństwa – modernizacji infrastruktury teleinformatycznej i systemów przetwarzania danych. Największym przedsięwzięciem jest zaś przebudowa i rozbudowa ul. Tarnowskiej w ciągu drogi krajowej nr 73, na którą Kielce chcą pozyskać ok. 91 mln zł. Inwestycja ma poprawić parametry trasy z punktu widzenia mobilności wojskowej.
Pożyczki zamiast dotacji. Dlaczego samorządy sięgają po FBiO?
Łączna wartość wniosków złożonych przez samorządy może robić wrażenie, choć trzeba przyznać, że liczba wniosków jest raczej niewielka w porównaniu z liczbą JST w Polsce. Przy czym, o ile o wsparcie z FBiO ubiega się większość województw i miast na prawach powiatu, o tyle aktywność powiatów (34 wnioski na 314 jednostek), a przede wszystkim gmin (54 wnioski na 2,5 tys. jednostek) jest relatywnie mała.
Czytaj więcej
Obiekty użyteczności publicznej o powierzchni wewnętrznej do 5 tys. mkw., które nie mają kondygnacji podziemnej, będą zwolnione z obowiązku zapewni...
Jedną z przyczyn może być sam charakter FBiO. To preferencyjne pożyczki, a nie dotacje, więc pieniądze trzeba później zwrócić, co oznacza dodatkowe obciążenie lokalnych budżetów. Niemniej samorządowcy, którzy zdecydowali się sięgnąć po środki z FBiO, podkreślają, że to atrakcyjny instrument finansowania zewnętrznego, zwłaszcza w porównaniu z kredytem komercyjnym czy emisją obligacji. Oprocentowanie wynosi 0 lub 1 proc., spłatę można rozłożyć nawet na 20 lat, a część zobowiązania – do 20 proc. – może zostać umorzona.
Znaczenie może mieć również brak alternatywnych źródeł finansowania. Jak wskazują władze Gorzowa Wielkopolskiego, dla części planowanych projektów drogowych w formule dual-use nie ma obecnie konkursów na bezzwrotne finansowanie. Lublin zwraca z kolei uwagę, że w przypadku inwestycji drogowych realizowanych na obszarze Tarczy Wschód, spełniających określone warunki dotyczące mobilności wojskowej, możliwe jest umorzenie nawet 40 proc. zobowiązania.
