Z tego artykułu dowiesz się:
- W jaki sposób postępujące starzenie się społeczeństwa zmienia polskie miasta i ich politykę społeczną.
- Na czym polega nowoczesna polityka senioralna i dlaczego odchodzi od uniwersalnych rozwiązań.
- Jakie innowacyjne programy – od indywidualnych ćwiczeń po „Złotą rączkę” – wdrażają polskie samorządy.
- Jak miasta łączą aktywizację seniorów z systemem opieki dla osób wymagających stałego wsparcia.
Wrocław uruchomił bezpłatną usługę dla mieszkańców, którzy ukończyli 90 lat. Miasto proponuje im wsparcie instruktora ruchu. Podczas pierwszej wizyty oceni on stan i możliwości seniora, a następnie przygotuje indywidualny program ćwiczeń.
Podczas kolejnych spotkań senior otrzyma instruktaż ćwiczeń wspierających m.in. sprawność stawów, koordynację, równowagę i wydolność organizmu. Program obejmuje również ćwiczenia oddechowe i przeciwzakrzepowe. Instruktor pokaże domownikom lub opiekunom, jak bezpiecznie wspierać seniora w codziennej aktywności. Uczestnicy otrzymają także broszurę z ćwiczeniami i wskazówkami dotyczącymi opieki.
Aby skorzystać z usługi, trzeba mieć ukończone 90 lat i posiadać Szmaragdową Wrocławską Kartę Seniora. Posiadacze karty mogą też korzystać m.in. z usług protetyki słuchu, kontroli wzroku, usług fryzjerskich, podologiczno-kosmetycznych, porządkowych i pralniczych oraz pomocy „złotej rączki”.
Czytaj więcej
Zmiany demograficzne powodują, że coraz więcej gmin musi ponosić wyższe wydatki na usługi publiczne, gdy mniej osób pracuje i płaci podatki. Na ośw...
Według danych GUS uprawnionych do karty jest nieco ponad 7 tys. wrocławian. Seniorów w mieście jest jednak znacznie więcej. – We Wrocławiu mieszka około 170 tys. osób w wieku 60+, czyli mniej więcej co czwarty mieszkaniec miasta. To bardzo duża i zróżnicowana grupa, dlatego budujemy system wsparcia odpowiadający na potrzeby seniorów na różnych etapach życia – mówi Magdalena Wdowiak-Urbańczyk, dyrektor Departamentu Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia.
Tylko w 2025 r. wydano ponad 7600 kart, w tym 305 Szmaragdowych. Łącznie mieszkańcy otrzymali już ponad 80 tys. kart.
Zmiany demograficzne są nieubłagane. Seniorów będzie coraz więcej
Polska szybko się starzeje. Liczba osób w wieku 60 lat i więcej sięga niemal 10 mln. Najwyższy odsetek seniorów odnotowano w województwach świętokrzyskim – 29,8 proc. – oraz łódzkim – 29,1 proc.
Najnowsze dane GUS pokazują trend, który niepokoi demografów. Indeks starości osiągnął poziom 148, co oznacza, że na 100 dzieci przypada obecnie 148 seniorów. Według prognoz do 2050 r. liczba osób w wieku 60 lat i więcej wzrośnie do 13,7 mln, czyli ok. 40 proc. całej populacji.
Przybywa także osób w wieku powyżej 70 lat. W Olsztynie mieszka ich około 27,3 tys. – Olsztyn wychodzi naprzeciw wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa. Oferujemy mieszkańcom w wieku 60+ rozbudowany system wsparcia. To nie tylko opieka instytucjonalna i środowiskowa, lecz także aktywizacja społeczna, cyfrowa i integracja międzypokoleniowa – wylicza Patryk Pulikowski, rzecznik prasowy olsztyńskiego ratusza.
W mieście organizowane są m.in. zajęcia w wodzie, ćwiczenia relaksacyjne, warsztaty, spotkania i „Kawiarenka społeczna”. Seniorzy mogą uczestniczyć także w wydarzeniach kulturalnych, wykładach i letnich potańcówkach. Na te działania w 2026 r. samorząd przeznaczył ok. 160 tys. zł.
Nie tylko opieka. Samorządy stawiają na aktywność
Joanna Jabłońska, zastępca dyrektora Wydziału Polityki Społecznej, Równości i Zdrowia w Urzędzie Miasta Krakowa, wskazuje dwa główne kierunki działań: aktywność oraz pomoc w codziennym funkcjonowaniu.
Czytaj więcej
Samorządy lokalne otrzymały 2,6 mld zł dofinansowania na projekty rozwijające społeczne usługi środowiskowe. Najwięcej, bo 124 projekty realizowane...
W Krakowie działają Centra Aktywności Seniorów i program PASIOS, a także usługi takie jak Asystent 85+, Podolog 85+ czy „Złota Rączka”. Seniorzy mogą również korzystać z przejazdów meleksem, gdy muszą dotrzeć do konkretnego miejsca. Program PASIOS kosztował w 2025 r. ponad 12 mln zł, a w 2026 r. zaplanowano na niego ponad 15,6 mln zł.
– Polityka skierowana do najstarszych mieszkańców zmierza przede wszystkim w stronę aktywizacji, integracji społecznej i zwiększania udziału seniorów w życiu miasta. Ważne jest traktowanie osób starszych nie tylko jako odbiorców pomocy, ale również jako aktywnych uczestników życia społecznego – podkreśla dyrektor Jabłońska.
A Rzeszów stawia na szeroki wachlarz działań. Jak podaje Marzena Kłeczek-Krawiec, rzeczniczka prasowa prezydenta miasta, w 2026 r. samorząd dofinansowuje 30 projektów dla seniorów. To m.in. gimnastyka, trening pamięci, warsztaty artystyczne, muzyczne i kulinarne. Uczestniczy w nich ponad tysiąc osób. Działają również Miejskie Centrum Seniora i Klub Rozwoju Cyfrowego.
Najważniejsze pozostaje wsparcie osób niesamodzielnych. W Rzeszowie obejmuje ono opiekę domową, teleopiekę, dzienne centra wsparcia, usługi sąsiedzkie i placówki całodobowe. W 2025 r. z usług opiekuńczych w domu skorzystało 1102 seniorów. Opiekunowie pomagali m.in. w zakupach, przygotowaniu posiłków, sprzątaniu, higienie, dotarciu do lekarza i wykupieniu leków.
Pomoc szyta na miarę, nie jeden model dla wszystkich
Samorządy coraz wyraźniej odchodzą od jednego modelu pomocy. Jedni seniorzy potrzebują ruchu, kontaktu z ludźmi i aktywizacji, inni – wsparcia w zakupach, higienie czy dotarciu do lekarza.
Najstarszym potrzebne są rozwiązania szyte na miarę. Lokalna polityka senioralna coraz częściej zaczyna się więc nie od pytania, ile lat ma mieszkaniec, lecz czego konkretnie potrzebuje.
Czytaj więcej
Coraz częściej karta mieszkańca to nie tylko plastikowy dokument, który pozwala kupić tańszy bilet komunikacji miejskiej czy wejść do miejskiej ins...
Senior nie jest już postrzegany wyłącznie jako odbiorca świadczeń. Ma być aktywnym uczestnikiem życia społecznego – tak długo, jak pozwalają mu na to zdrowie i sytuacja życiowa.
– Polityka Krakowa wobec najstarszych mieszkańców coraz bardziej koncentruje się na aktywnym i samodzielnym starzeniu się, przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu, integracji oraz włączaniu seniorów w życie i współtworzenie miasta, obok tradycyjnych działań pomocowych – podsumowuje dyrektor Jabłońska.
