– Jestem samorządowcem raptem od trzech lat, wcześniej działałem w sektorze prywatnym i nigdy nie przypuszczałem, że zarządzanie miastem jest takim wyzwaniem – mówił Jacek Jaśkowiak, prezydent Poznania, podczas jarocińskiej gali Rankingu Samorządów 2017, czyli zestawienia najlepiej zarządzanych gmin i miast w Polsce.
Poznań jest zwycięzcą rankingu w kategorii miasta na prawach powiatu, drugie miejsce zajęła Bielsko-Biała, a trzecie – Nowy Sącz. W kategorii gmin miejskich oraz miejsko-wiejskich pierwsza trójka to: Boguchwała, Mszczonów, Legionowo. A w kategorii gmin wiejskich: Strawczyn, Zielonki, Dębno.
W naszym rankingu staramy się wyróżniać te samorządy, które w najbardziej efektywny sposób działają na rzecz długofalowego i zrównoważonego rozwoju. To wcale nie jest proste zadanie, bo jak zauważają sami samorządowcy, wyzwań im nie ubywa.
– Na pewno takim wyzwaniem są wysokiej jakości inwestycje, współfinansowane z funduszy UE. To znaczy takie, które będą procentowały przez wiele lat – przekonywał prof. Jerzy Buzek, przewodniczący Kapituły. – Tym bardziej że przyszły unijny budżet nie będzie dla Polski już tak hojny – podkreślał.
Samorządy doskonale zdają sobie z tego sprawę, zresztą już w tym roku można mówić o początku boomu inwestycyjnego na poziomie lokalnym. W tym roku planują wydać na ten cel ok. 50 mld zł, dwa razy więcej niż w 2016 r., a w 2018 r. – kolejne 50 mld zł. – Nasz budżet inwestycyjny w tym i przyszłym roku będzie rekordowy, to ok. 70 mln zł – podkreślał Adam Pawlicki, burmistrz Jarocina, gospodarza gali rankingu.
Dużym problemem jest także kwestia finansowania samorządów. – Chcielibyśmy spełniać wszystkie oczekiwania mieszkańców, ale brakuje na to pieniędzy – mówił Krzysztof Żuk, prezydent Lublina. – Potrzebujmy prawdziwej reformy finansowania samorządów – dodał.
Żuk przypomniał, że nad taką reformą pracuje już specjalny zespół, a wyniki tych prac zostaną przedstawione prezydentowi Andrzejowi Dudzie. Główne kierunki zmian to zwiększenie udziałów samorządów w podatkach PIT i CIT, modyfikacja sposobu ustalania opłat i podatków lokalnych, a także zmiana tzw. wskaźnika zadłużania. – Jego obecna konstrukcja krępuje miasta, nawet wówczas, gdy mają płynność finansową – podkreślał Żuk.
– Wielu samorządom te braki finansowe uniemożliwiają nawet sięganie po fundusze unijne, co znacząco ogranicza możliwości rozwoju – ocenił Roman Szełemej, prezydent Wałbrzycha. Jego zdaniem warto w tym kontekście pomyśleć o zmianie formuły programu Mieszkanie+, tak by wydatki ponoszone w jego ramach nie wchodziły w limit zadłużenia samorządów.
Wałbrzych jest jednym z miast, które biorą udział w programie Mieszkanie+. W planach jest wybudowanie 200 lokali. Prezydent liczy, że pomoże to nie tylko mieszkańcom, ale także firmom działającym w specjalnej strefie ekonomicznej. – Mają one problemy ze znalezieniem pracowników. Może takie mieszkania, po części finansowane przez inwestora, byłyby dobrą zachętą dla pracowników – dodał. – Z kolei dla nas im więcej miejsc pracy, tym mniejsza „ucieczka" mieszkańców – podkreślił.
Spadek populacji wielu gmin i miast, migracja mieszkańców do metropolii, starzenie się społeczeństwa – to kolejne duże problemy, jakie stoją przed samorządami. – Szczególnie ciężko jest w małych gminach, wiejskich, takich jak nasza – zauważył Rafał Kowalczyk, wójt gminy Wąsewo. Gmina liczy 4,5 tys. mieszkańców, ale rozsianych po 32 miejscowościach. – Co robimy, by zatrzymać mieszkańców? Staramy się prowadzić przyjazną politykę podatkową, mamy bardzo niskie opłaty za wodę i ścieki, a przede wszystkim staramy się przyciągnąć inwestorów, ale nie jest to proste – mówił.
Laureaci Rankingu Samorządów to najlepsze w Polsce gminy i miasta pod względem zrównoważonego rozwoju. W rankingu wyróżniliśmy te samorządy, które najlepiej dbają o kondycję finansową, podnoszą jakość świadczonych przez siebie usług publicznych, w jak największym stopniu współpracują z mieszkańcami i organizacjami pozarządowymi oraz wspierają przedsiębiorczość.
Przedstawiamy tegorocznych wyróżnionych:
I - Miasta na Prawach Powiatu
1. Poznań
2. Bielsko-Biała
3. Nowy Sącz
4. Opole
5. Łódź
6. Świnoujście
7. Gliwice
9. Rzeszów
10. Krosno
11. Częstochowa
12. Gdańsk
13. Zielona Góra
14. Lublin
15. Gdynia
II - Gminy Miejskie i Miejsko Wiejskie
1. Boguchwała
2. Mszczonów
3. Legionowo
4. Zator
5. Krobia
6. Błonie
7. Podkowa Leśna
8. Sianów
9. Goleniów
10. Kołobrzeg
11. Kolbuszowa
12. Stronie Śląskie
13. Jarocin
14. Karpacz
15. Siewierz
16. Babimost
17. Muszyna
18. Karlino
19. Ożarów Mazowiecki
20. Nowy Targ
III - Gminy Wiejskie
1. Strawczyn
2. Zielonki
3. Dębno
4. Ożarowice
5. Płużnica
6. Wąsewo
7. Teresin
8. Niwiska
9. Bieliny
10. Lipusz
11. Dębica
12. Żabia Wola
13. Chełmiec
14. Strachówka
15. Bobrowniki
16. Postomino
17. Olszewo-Borki
18. Konopiska
19. Baranowo
20. Nowa Sucha
W tegorocznym Rankingu Samorządów „Rzeczpospolitej” wręczyliśmy także wyróżnienia Innowacyjny Samorząd. Statuetki odebrały te gminy i miasta, które w najlepszy sposób odpowiadają na wyzwania gospodarki opartej o wiedzę, świadczą coraz więcej e-usług, zapewniają szkołom sprzęt IT, a uczniom i mieszkańcom dostęp do szerokopasmowego Internetu. W naszym rankingu innowacyjność to jednak nie tylko cyfrowa rewolucja, ale także umiejętność rozwiązywania problemów z niekonwencjonalny, innowacyjny sposób.
I - Miasta na prawach powiatu
Gliwice
II - Gminy Miejskie i Miejsko-Wiejskie
Podkowa Leśna
III - Gminy Wiejskie
Zielonki
Nagrodziliśmy także samorządy, które wyróżniają się na polu wykorzystania środków unijnych. W tym roku nagrodziliśmy te miasta i gminy, które uzyskały największe dochody z funduszy UE oraz podpisały nowe umowy na dotacje z funduszy strukturalnych. Statuetki otrzymały:
I - Miasta na prawach powiatu:
1. Rybnik
2. Ruda Śląska
3. Opole
II - Gminy Miejskie i Miejsko – Wiejskie
1. Uniejów
2. Krynica Morska
3. Nowa Sól
III - Gminy Wiejskie
1. Cedry Wielkie
2. Wilkowice
3. Przywidz
Poznaj pełne zestawienie tegorocznego
Rankingu Samorządów "Rzeczpospolitej".
