Ranking Samorządów „Rzeczpospolitej” to jedno z najdłużej prowadzonych w Polsce zestawień jednostek samorządu terytorialnego. Nie nagradza tych, którzy wydają najwięcej ani najgłośniej się promują. Sprawdza, czy gmina rozwija się w sposób zrównoważony – tak, by dziś dokonywane inwestycje nie były jutro ciężarem dla budżetu, mieszkańców i środowiska.
Jak powstaje Ranking Samorządów „Rzeczpospolitej”
Zasady rankingu ustala niezależna Kapituła, której przewodniczy prof. Jerzy Buzek, były premier i były przewodniczący Parlamentu Europejskiego. W jej składzie są przede wszystkim przedstawiciele ogólnopolskich organizacji samorządowych, a także organizacji pozarządowych i redakcji „Rzeczpospolitej”. Dzięki temu kryteria powstają z udziałem samych samorządowców.
Czytaj więcej
Choć duże polskie miasta coraz szybciej się wyludniają, nie oznacza to, że spadają rachunki za utrzymanie całej infrastruktury. Drogi, szkoły i sie...
Ocena opiera się na twardych danych. Większość wskaźników pochodzi z Głównego Urzędu Statystycznego i Ministerstwa Finansów, część z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej oraz z ankiety, którą wypełniają samorządy. Dane o finansach i inwestycjach obejmują lata 2023-2025, ale największą wagę ma 2025 r. Samorząd może zdobyć maksymalnie 94 punkty w czterech obszarach.
Najwięcej, bo 27 punktów, przypada na infrastrukturę i bezpieczeństwo. Liczymy tu inwestycje i wydatki na transport, dostęp do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, drogi rowerowe, liczbę przychodni oraz nakłady na ochronę ludności i obronę cywilną. Za obszar społeczny gmina może otrzymać 25 punktów. Oceniamy aktywność organizacji pozarządowych, odsetek młodych dorosłych w wieku 25-35 lat, nakłady na szkoły, dostępność żłobków i przedszkoli, biblioteki oraz inwestycje w mieszkania.
Po 21 punktów można zdobyć w dwóch pozostałych obszarach. W finansach bierzemy pod uwagę dochody własne i wpływy z PIT oraz CIT, pozyskane dotacje rozwojowe, nadwyżkę operacyjną i poziom zadłużenia. W obszarze środowiska i zielonej transformacji – inwestycje w zieloną infrastrukturę, wydatki na ochronę powietrza i zieleń, selektywną zbiórkę odpadów, wsparcie OZE i termomodernizacji, środki z UE i KPO oraz niskoemisyjny transport publiczny.
Czytaj więcej
Gminy mają zyskać nowe narzędzie, które pozwoli skuteczniej walczyć z nadużyciami przy przyznawaniu mieszkań komunalnych. Projekt nowelizacji przep...
W tej edycji szczególnie ważne jest bezpieczeństwo. Punkty zdobędą gminy, które inwestują w obronę i ochronę ludności, mają plan ochrony ludności i obrony cywilnej oraz działający zespół zarządzania kryzysowego, a syreny alarmowe obejmują cały ich obszar. Dodatkowe punkty przyznajemy za rozpoczęcie budowy lub modernizacji schronów i za szkolenia mieszkańców.
Przy wielu wskaźnikach liczy się nie tylko poziom, ale i poprawa wskaźników rok do roku.
Samorządy rywalizują w trzech kategoriach: miasta na prawach powiatu, gminy miejskie i miejsko-wiejskie oraz gminy wiejskie. Duża metropolia nie konkuruje więc z niewielką gminą wiejską. Każdy jest oceniany na tle podobnych gmin. W rankingu ocenie poddawane są wszystkie gminy, czyli ponad 2,5 tys. jednostek.
Wysokie miejsce w rankingu samorządów potwierdza, że gmina jest dobrze zarządzana
Dla wójta, burmistrza czy prezydenta wysokie miejsce w rankingu to niezależne potwierdzenie, że gmina jest dobrze zarządzana. Jeszcze ważniejsze jest jednak to, że szczegółowe wyniki pozwalają porównać się z sąsiadami i zobaczyć, w którym obszarze gmina radzi sobie świetnie, a gdzie ma przestrzeń do zwiększenia swoich wysiłków.
Ranking pokazuje też, że sukces nie zależy od wielkości. W czołówkach regularnie pojawiają się obok wielkich miast także mniejsze ośrodki i gminy wiejskie, które mądrze wykorzystują swoje atuty.
Wyniki XXII edycji ogłosimy 7 grudnia w Warszawie podczas Gali Rankingu Samorządów „Rzeczpospolitej”, która odbędzie się po zakończeniu Forum Liderów Samorządowych odbywającego się tego samego dnia. Pełne zestawienie zostanie opublikowane następnego dnia w „Rzeczpospolitej” i na rp.pl.
