Bezpieczeństwo publiczne wymaga nie tylko sprawnie działających służb, ale także odpowiedniego wyposażenia, przygotowania do reagowania na zagrożenia i współpracy różnych instytucji. Te działania mają szczególne znaczenie w kontekście obecnej sytuacji geopolitycznej. Dlatego władze samorządowe Dolnego Śląska budują odporność w tym zakresie w ramach swoich ustawowych kompetencji.
Zakres odpowiedzialności samorządu województwa określają przepisy i zadania własne. W praktyce oznacza to m.in. możliwość finansowania wybranych działań jednostek ratowniczych i organizacji, wspieranie szkoleń, edukację mieszkańców oraz koordynowanie przedsięwzięć służących przygotowaniu regionu na sytuacje kryzysowe. Osobnym, coraz istotniejszym zadaniem jest wdrażanie przepisów o ochronie ludności i obronie cywilnej.
Wsparcie dla służb i ratownictwa
Jednym z działań Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego jest wzmacnianie potencjału Ochotniczych Straży Pożarnych. W 2026 roku na szkolenia z ratownictwa medycznego dla strażaków z OSP urząd przeznaczył 1 mln zł. Dotacje otrzymało 29 podmiotów. To m.in. OSP z Kamieńca Ząbkowickiego, Radostowa, Szklar Dolnych i miejscowości Szczodre.
– Bezpieczeństwo mieszkańców zaczyna się od dobrze wyszkolonych ratowników. Dlatego przeznaczamy 1 mln zł na szkolenia z ratownictwa medycznego dla strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych z Dolnego Śląska – mówi Paweł Gancarz, marszałek województwa dolnośląskiego.
– To inwestycja w ludzi, którzy każdego dnia z pełnym zaangażowaniem niosą pomoc tam, gdzie liczy się każda sekunda. Dzięki tym środkom druhny i druhowie OSP będą mogli rozwijać swoje umiejętności i jeszcze skuteczniej ratować życie – dodaje marszałek.
Wsparcie to jest elementem działań prowadzonych w sposób ciągły na rzecz wzmacniania potencjału jednostek OSP. Samorząd województwa systematycznie podnosi kwalifikacje strażaków oraz zwiększa skuteczność działań ratowniczych w ramach systemu bezpieczeństwa publicznego.
Samorząd wspiera również rozwój kompetencji związanych z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych. W 2026 r. na szkolenia dla strażaków ochotników przeznaczono 198,3 tys. zł, a na zakup dronów – 239,2 tys. zł. W ramach tegorocznych działań przeszkolono 104 strażaków i zakupiono 52 bezzałogowe statki powietrzne. Program obejmuje jednostki OSP z 26 powiatów regionu. W 2025 r. szkolenia ukończyło 78 strażaków, a do jednostek trafiło 26 dronów.
– Drony są dziś obecne niemal wszędzie – w ratownictwie, przemyśle i bezpieczeństwie. Ten program pozwolił zbudować kompetencje w każdym powiecie. Przeszkoleni strażacy będą teraz przekazywać wiedzę kolejnym druhom – zwraca uwagę Michał Rado, wicemarszałek województwa dolnośląskiego.
Kolejnym istotnym obszarem jest rozwijanie kompetencji strażaków ochotników w zakresie rozpoznawania rodzajów broni oraz przeciwdziałania zagrożeniom biologicznym, chemicznym i radiologicznym. W 2026 r. dotacje na działania szkoleniowe i związane z nimi przedsięwzięcia trafiły do 17 podmiotów, a ich wartość sięgnęła 240 tys. zł.
Wsparcie samorządu Dolnego Śląska obejmuje także ratownictwo wodne i górskie. Na działalność Grupy Sudeckiej i Grupy Karkonoskiej Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego przeznaczono w 2026 r. łącznie ponad 2 mln zł. Fundacja Wodna Służba Ratownicza otrzymała natomiast dotację w wysokości 600 tys. zł.
Istotnym elementem budowania gotowości służb jest również wyposażenie. W 2026 r. samorząd województwa przyznał ponad 4,7 mln zł dotacji dla 41 gmin na zakup samochodów pożarniczych dla jednostek OSP.
– Po raz kolejny stawiamy na konkretne wsparcie dla dolnośląskich strażaków ochotników. Zainteresowanie konkursem było tak duże, że zwiększyliśmy jego budżet z 3 do prawie 5 mln zł. Dzięki temu wsparcie trafi do wszystkich 41 zgłoszonych OSP – podkreśla Paweł Gancarz.
Skala wsparcia w ostatnich latach systematycznie rośnie. W 2024 r. dotacje otrzymało 20 gmin, a w 2025 r. – 30.
Pomoc finansowa obejmuje także inne formacje. W 2026 r. zaplanowano 3 mln zł wsparcia dla Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu na zakup samochodów pożarniczych do działań związanych ze zwalczaniem zagrożeń dla środowiska.
Z kolei Komendzie Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu przekazano 1 mln zł na zagospodarowanie terenu przy ul. Poznańskiej. Kolejne 330 tys. zł to środki na zakup dronów i zestawu strzeleckiego dla policji. Wsparcie w wysokości 200 tys. zł na zakup wozu terenowego przewidziano również dla Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej.
Ważna edukacja
Bezpieczeństwo to nie tylko szkolenia, wyposażenie i możliwości operacyjne służb. Bardzo ważna jest również wiedza mieszkańców, a także ich umiejętność rozpoznawania zagrożeń i znajomość zasad postępowania w sytuacjach kryzysowych.
Dlatego tylko w 2026 r. władze samorządowe regionu przeznaczyły 600 tys. zł na zadania publiczne realizowane przez organizacje pozarządowe. Przedsięwzięcia te obejmują m.in. warsztaty i ćwiczenia dla młodzieży dotyczące zagrożeń terrorystycznych i powodziowych, szkolenia z bezpieczeństwa dla dzieci i seniorów, zajęcia z samoobrony dla kobiet, a także ćwiczenia ratownicze i pikniki poświęcone bezpieczeństwu.
Samorząd zaplanował również kolejną odsłonę programu „Bezpieczny Dolnoślązak”, realizowanego przez Wydział Bezpieczeństwa Urzędu Marszałkowskiego od 2013 r. Tegoroczna, VII edycja, odbywa się pod hasłem „Bezpieczny Dolnoślązak – świadomy, przygotowany, odporny”. Program łączy trzy elementy: rozpoznawanie zagrożeń i wiarygodnych ostrzeżeń, praktyczne przygotowanie do działania oraz zdolność do współpracy i wzajemnej pomocy w sytuacji kryzysowej.
Nowe zadania dla ochrony ludności
Warto przypomnieć, że istotną zmianę w organizacji bezpieczeństwa przyniosła ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej z 5 grudnia 2024 r. Określiła ona zadania administracji publicznej, w tym samorządów wszystkich szczebli, oraz zasady planowania, finansowania i organizowania ochrony ludności.
Na poziomie województwa odpowiedzialność za realizację ustawowych zadań rozdzielono między wojewodę i marszałka. Do zadań marszałka należy m.in. koordynowanie i nadzorowanie realizacji określonych zadań przez podmioty ochrony ludności, udzielanie pomocy powiatom, organizowanie szkoleń i ćwiczeń, tworzenie zasobów ochrony ludności oraz ewidencjonowanie podmiotów i zasobów. Samorząd odpowiada również za zapewnienie funkcjonowania urzędu marszałkowskiego w czasie wojny.
Realizacja tych obowiązków wymaga finansowania konkretnych projektów. W 2025 r., w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, województwo otrzymało środki na wydatki bieżące i majątkowe w łącznej wysokości niemal 13,5 mln zł.
Beneficjentami były podmioty ochrony ludności, w tym szpitale, pogotowia ratunkowe i Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe. Ze środków programu sfinansowano także szkolenie z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy dla 105 pracowników oraz ćwiczenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, do którego przeprowadzenia zobowiązany został marszałek województwa.
Od szkoleń po infrastrukturę ochronną
Budowa systemu ochrony ludności wykracza poza działania podejmowane przez służby ratownicze. Obejmuje także rozwój zasobów, edukację i przygotowanie infrastruktury, która może być wykorzystywana w sytuacjach zagrożenia.
Jednym z wyzwań jest planowanie i tworzenie obiektów zbiorowej ochrony, w tym schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia. Aby jak najlepiej przygotować rozwiązania w regionie, przedstawiciele Dolnego Śląska zapoznali się z projektami w Finlandii, a także z doświadczeniami Ukrainy w zabezpieczaniu ludności przed atakami rakietowymi i dronowymi. Obserwacje te staną się punktem odniesienia dla dalszych prac nad rozwojem ochrony ludności.
Jednak skuteczność funkcjonowania całego systemu zależy od współdziałania różnych szczebli administracji i podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Znaczenie ma tu zarówno przygotowanie służb i dostępność wyposażenia, jak i umiejętność właściwego reagowania na zagrożenia przez mieszkańców. Dlatego wspomniana ustawa przewiduje, że co dwa lata marszałek przedstawia sejmikowi województwa informację o stanie przygotowań samorządu do realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Pierwsze takie sprawozdanie ma zostać przedłożone na początku przyszłego roku.
—oprac. Jeremi Jędrzejkowski
MATERIAŁ POWSTAŁ WE WSPÓŁPRACY Z URZĘDEM MARSZAŁKOWSKIM WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO
