Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego oficjalna data zamknięcia Turowa do 2044 roku stoi pod znakiem zapytania.
- Jakie inicjatywy podejmują lokalne władze wobec braku spójnej strategii transformacji regionu.
- Które sektory gospodarki, od obronnego po IT, mogą stać się nowym napędem dla regionu.
- Jakie nowe inwestycje energetyczne, w tym SMR, rozważa PGE jako alternatywę dla węgla.
- Na czym polega impas decyzyjny, który hamuje proces transformacji Zagłębia Turoszowskiego.
Temat przyszłości Zagłębia Turoszowskiego odżył na nowo po tym, jak wspólnie z innymi samorządami, przedsiębiorcami oraz organizacjami pozarządowymi, burmistrz Zgorzelca Rafał Gronicz złożył 28 maja w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów list z apelem do Donalda Tuska o przygotowanie specustawy i powołanie specjalnej instytucji zarządzającej transformacją w związku z wygaszaniem elektrowni i kopalni Turów oraz o uruchomienie środków z Funduszu Modernizacyjnego (zasila go część środków ze sprzedaży uprawnień do emisji CO2). Zaapelowali oni też o ustanowienie subregionu „obszarem priorytetowego rozwoju”.
Samorząd podzielony w sprawie przyszłości regionu
Jak mówi nam Wojciech Dobrołowicz, burmistrz Bogatyni, planów i decyzji dotyczących transformacji energetycznej władze w regionie nie znają. – Planów nie znamy, a informacje, które do nas docierają w odpowiedzi na nasze pisma i apele, są rozbieżne. KWB Turów posiada koncesję na wydobycie węgla do 2044 r., poszczególne resorty wskazują jednak różne, znacznie bliższe terminy zakończenia wydobycia. Jest więc konieczność pilnego przygotowania i przeprowadzenia procesu transformacji, w tym działań zmierzających do ewolucji struktury gospodarki tej części Dolnego Śląska i podnoszenia jej konkurencyjności – mówi burmistrz. Turów jest największym pracodawcą w regionie, jak również dostawcą wody (ok. 72 proc.) i ciepła dla Bogatyni (ok. 15 tys. odbiorców).
– Dzięki podatkom i opłatom od PGE GiEK (Polska Grupa Energetyczna to właściciel kopalni i elektrowni – red.), nasz samorząd może utrzymywać niezbędny z uwagi na położenie geopolityczne Bogatyni szpital, szkoły, przedszkola, realizować inwestycje i inne zadania wynikające ze strategii rozwoju – mówi nam burmistrz. Elektrownia zapewni w 2025 r. 4,9 proc. rocznego zapotrzebowania na energię całego kraju.
Czytaj więcej
Inwestycji finansowanych z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji jest w Wałbrzychu bardzo dużo. Łącznie na sumę około miliarda złotych – mówi Roman...
Nieco inną perspektywę niż władze miejskie ma urząd wojewódzki. – Nie ma obecnie ani po stronie rządu, ani PGE (właściciel elektrowni i kopalni), planów wcześniejszego zamknięcia kopalni i elektrowni Turów – uspokaja Tomasz Jankowski, rzecznik wojewody dolnośląskiego.
Jak dodaje, ostateczny przebieg procesu transformacji będzie zależny od potrzeb bezpieczeństwa pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, decyzji regulacyjnych i systemowych, dostępności mocy zastępczych, uwarunkowań rynkowych, decyzji właścicielskich oraz możliwości ograniczania skutków społecznych i gospodarczych dla regionu. Jednocześnie w kontekście utrzymania miejsc pracy wskazuje on, że w Turowie PGE ma plany budowy nowych źródeł energii.
Możliwa jest też dyskusja o środkach dla regionu z KPO, Funduszu Modernizacyjnego, programu FEnIKS oraz Funduszy Europejskich dla Dolnego Śląska. Kilka lat temu region miał szansę na skorzystanie z unijnych środków na transformację. Powiat zgorzelecki nie został jednak objęty Funduszem Sprawiedliwej Transformacji, ponieważ Komisja Europejska uzależniała przyznanie środków od decyzji o wygaszaniu działalności kompleksu Turów do 2030 r., a taka decyzja nie została podjęta.
Co może napędzić region, jeśli nie węgiel?
Aby uniezależnić się od niepewnych losów obiektu w Turowie, Bogatynia przystąpiła m.in. do Kamiennogórskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Małej Przedsiębiorczości. – Inwestujemy w infrastrukturę oraz przygotowujemy atrakcyjne tereny inwestycyjne. Obecnie trwa procedura zmierzająca do uzbrojenia terenu planowanej strefy przemysłowej Bogatynia – Porajów na polsko-czesko-niemieckim trójstyku. Zadanie to realizujemy dzięki 93 mln zł pozyskanym z Programu Inwestycji Strategicznych Polski Ład, za pośrednictwem którego wspierał samorządy poprzedni rząd – mówi Wojciech Dobrołowicz. Ubolewa on, że od trzech lat gminy nie mają możliwości skorzystać z podobnych rządowych programów rozwojowych. – My, jako obszar w transformacji, póki co jesteśmy zostawieni sami sobie – uważa burmistrz.
Czytaj więcej
Samorządy na wyścigi zakładają energetyczne społeczności. W drugiej połowie ubiegłego roku wpłynęło aż 600 wniosków o rejestrację spółdzielni, a ty...
Władze Bogatyni wskazują, że region turoszowski może być ważnym centrum sektora obronnego. – Zwróciliśmy się m.in. do wicepremiera, ministra obrony narodowej pana Władysława Kosiniaka-Kamysza z prośbą o rozważenie ulokowania na tym terenie inwestycji w sektorach strategicznych dla bezpieczeństwa państwa polskiego, takich jak przemysł obronny czy IT (np. budowa serwerowni, które wymagają bardzo dużych i niezawodnych mocy energetycznych) – mówi.
Możliwe nowe inwestycje PGE
Na sesji 27 maja Rada Miejska w Bogatyni podjęła uchwałę i zwróciła się do PGE z apelem o podjęcie działań zmierzających do realizacji zapisów strategii Grupy w zakresie kierunków potencjalnego rozwoju lokalizacji PGE GiEK i energetyki gazowej. Spółka w odpowiedzi na nasze pytania wskazuje, że ten projekt elektrowni gazowej jest obecnie analizowany. PGE podkreśla jednak, że ew. jednostka gazowa w lokalizacji Turów nie będzie stanowić zastępstwa obecnej elektrowni opalanej węglem brunatnym. – Tego typu źródło mogłoby natomiast stanowić istotne uzupełnienie przyszłego portfela wytwórczego Grupy PGE, wspierając bezpieczeństwo dostaw energii oraz stabilność pracy systemu energetycznego – wskazuje spółka.
PGE tłumaczy nam, że dostrzega skalę wyzwań społecznych i gospodarczych związanych z transformacją kompleksu Turów. – Zasadne jest, aby powiat zgorzelecki został uwzględniony w pracach nad dokumentami programowymi dotyczącymi kolejnej perspektywy finansowej UE oraz w mechanizmach wsparcia dla regionów objętych transformacją energetyczną – wskazuje spółka. I deklaruje gotowość do współpracy. Poza ew. elektrownią gazową w Turowie PGE przewiduje możliwość nowej elektrociepłowni, która zapewni ciągłość dostaw ciepła dla mieszkańców, a także analizy pod kątem instalacji małych reaktorów modułowych (SMR) oraz inwestycji z obszaru OZE, w tym z zakresu magazynowania energii.
