Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie nowe mechanizmy finansowe mają wesprzeć wieloletnie inwestycje w infrastrukturę ochronną miast.
- Dlaczego uproszczenie prawa zamówień publicznych jest kluczowe dla tempa budowy schronów.
- Z jakimi wyzwaniami mierzą się samorządy i od czego zależy powodzenie modernizacji miejsc schronienia.
- Jakie nowe obowiązki w zakresie ochrony ludności zostaną nałożone na inwestorów od 2026 roku.
– Wprowadzenie zmian w finansowaniu zadań realizowanych w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej oceniamy pozytywnie, szczególnie w zakresie możliwości prowadzenia wieloletnich inwestycji budowlanych. Długofalowe planowanie pozwala na stabilną realizację przedsięwzięć oraz efektywne zarządzanie wydatkami – mówi Dariusz Krzysztofik, zastępca dyrektora Wydziału Bezpieczeństwa Mieszkańców i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta Lublin.
Wieloletnie inwestycje i uproszczone procedury
Najważniejsza zmiana dotyczy możliwości zaciągania zobowiązań na kolejne lata budżetowe. Zgodę na takie działania będą mogli wydawać minister właściwy do spraw wewnętrznych lub wojewoda. Jednocześnie powstanie wykaz inwestycji wieloletnich realizowanych w województwie ze środków przewidzianych w programie, w podziale na poszczególne lata. Będzie on zatwierdzany przez właściwego ministra na wniosek wojewody. Wykaz ma być opracowywany z uwzględnieniem limitu wydatków określonych na dany rok, co ma uporządkować proces wydatkowania środków.
Nowe regulacje wprowadzają także mechanizmy kontroli wydatków. W przypadku ryzyka przekroczenia limitów administracja rządowa nie będzie mogła zatwierdzać kolejnych projektów ani podpisywać nowych umów. Oznacza to większą dyscyplinę budżetową, ale też możliwe ograniczenia dla samorządów przy dużym zainteresowaniu programem.
Czytaj więcej
Na budowę i remonty obiektów zbiorowej ochrony, zabezpieczenie logistyczne i zapewnienie ciągłości dostaw, ale też na edukację i szkolenia – m.in....
Istotnym elementem zmian są również uproszczenia w zakresie zamówień publicznych. Wyłączono obowiązek stosowania prawa zamówień publicznych dla części inwestycji związanych bezpośrednio z ochroną ludności, w tym budowy schronów, systemów łączności czy infrastruktury medycznej o podwójnym zastosowaniu.
Uproszczenia obejmą też organizację m.in. tymczasowych miejsc udzielania pomocy medycznej. Ma to przyspieszyć realizację projektów, które dotąd często blokowały długie procedury przetargowe.
Miasta liczą na stabilne finansowanie
Samorządy w większości pozytywnie oceniają nowe przepisy, zwłaszcza w zakresie finansowania wieloletniego. Podkreślają, że inwestycje w infrastrukturę ochronną są rozłożone w czasie i wymagają stabilnych źródeł finansowania. – Wprowadzane zmiany są korzystne dla jednostek samorządu terytorialnego i potrzebne do lepszego planowania zadań z programu. Proces realizacji inwestycji budowlanych jest długotrwały i wykracza poza rok budżetowy – mówi Anna Frankowska, zastępczyni dyrektora Wydziału Zarządzania Kryzysowego i Bezpieczeństwa Urzędu Miasta Poznania.
Dodaje, że planowanie wydatków na co najmniej dwa lata będzie bardziej efektywne i ułatwi proces projektowania oraz realizacji zadań z POLiOC, w szczególności dotyczących obiektów zbiorowej ochrony (OZO).
Jednocześnie pojawiają się głosy ostrożne. Samorządy zwracają uwagę, że same przepisy to dopiero początek, a kluczowe będą szczegóły finansowania zawarte w przyszłych programach rządowych. A jak zauważa Monika Beuth, rzeczniczka stołecznego ratusza, nowelizacja ustawy nie wyczerpuje kwestii przyszłego finansowania przedsięwzięć infrastrukturalnych, a dopiero program na lata 2027–2031 określi priorytety działań i konkretne limity wydatków, co pozwoli ocenić, czy zmiany są wystarczające.
Czytaj więcej
Zbudowanie odporności społecznej, uświadomienie mieszkańcom, że w sytuacji kryzysowej przez pierwszych kilkanaście godzin muszą umieć poradzić sobi...
– Będzie wtedy można poddać analizie, czy wprowadzone zmiany są wystarczającym rozwiązaniem. Będziemy dążyć do maksymalnego i efektywnego wykorzystania środków finansowych pochodzących z budżetu państwa, przeznaczonych na cele odtworzenia lub budowy obiektów zbiorowej ochrony, w tym budowli ochronnych oraz miejsc doraźnego schronienia (MDS) – mówi Monika Beuth.
Wielka modernizacja miejsc ukrycia
Największym wyzwaniem pozostaje infrastruktura ochronna, czyli schrony, miejsca ukrycia i miejsca doraźnego schronienia. Poznań przygotował ponad 50 projektów obejmujących analizy i inwestycje budowlane. Kraków złożył 36 wniosków dotyczących ekspertyz technicznych istniejących obiektów. Na 720 skontrolowanych obiektów tylko 52 mogą pełnić funkcję obiektów zbiorowej ochrony. – Dotyczą one określenia zakresu prac i kosztów dostosowania obiektów do obowiązujących wymagań. To pierwszy etap przygotowania infrastruktury ochronnej – mówi Piotr Subik z Urzędu Miasta Krakowa.
W Lublinie modernizowanych jest już ponad 100 takich miejsc, we współpracy ze wspólnotami mieszkaniowymi. Warszawa koncentruje się na weryfikacji istniejących obiektów i planowaniu nowych inwestycji, szczególnie w budynkach użyteczności publicznej.
Czytaj więcej
Brakuje schronów, infrastruktury ochronnej i pieniędzy na jej budowę. Samorządy próbują wzmacniać system ochrony ludności, ale w wielu przypadkach...
Nowe przepisy oraz ustawa z grudnia 2024 r. wprowadzają także obowiązki dla nowych inwestycji. Od 2026 r. nowe budynki użyteczności publicznej i część budownictwa mieszkaniowego będą musiały uwzględniać funkcje ochronne. Oznacza to rozwój infrastruktury podwójnego zastosowania, na przykład garaży podziemnych wykorzystywanych jako miejsca schronienia. – Miasto planuje budowę budowli ochronnych oraz przygotowuje dokumentację dla inwestycji wieloletnich. To element szerszego planu rozwoju bezpieczeństwa – mówi Anna Szerszunowicz z Urzędu Miejskiego w Białymstoku.
W wielu miastach liczba miejsc schronienia nadal jest niewystarczająca w stosunku do liczby mieszkańców, a tempo inwestycji zależy od środków rządowych. Samorządy podkreślają, że bez stabilnego finansowania realizacja ustawowych obowiązków może się znacząco opóźnić.
