Za mało pieniędzy na zadania zlecone. Powiaty chcą iść po nie do sądu

Związek Powiatów Polskich zapowiada wsparcie dla tych powiatów, które zdecydują się pozwać Skarb Państwa za wieloletnie niedofinansowanie zadań zleconych. – Skala problemu jest tak duża, że część powiatów nie ma już wyboru. Trwają analizy, które mogą stać się podstawą konkretnych roszczeń – mówi Grzegorz Kubalski, zastępca dyrektora Biura ZPP.

Po milion za mało na geodezję i kartografię 

Zadania zlecone to zadania publiczne realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego w imieniu administracji rządowej, finansowane z dotacji celowych i niezwiązane bezpośrednio z potrzebami lokalnej wspólnoty. W przypadku powiatów chodzi m.in. o wydawanie praw jazdy, rejestrację pojazdów, ewidencję gruntów, pozwolenia na budowę, powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności, kwalifikację wojskową, czy niektóre zadania z zakresu ochrony środowiska.

Czytaj więcej

Prawo w regionach

Deregulacja w samorządach. Długie oczekiwanie na opinię rządu

Decentralizacja może być jedna, ale korporacje samorządowe przedstawiły już drugi pakiet zmian pr...

To wszystko powinno być finansowane z budżetu państwa. A ile naprawdę dostają powiaty na zadania zlecone? – Odpowiedź nie jest prosta, bo system sprawozdawczości skutecznie maskuje skalę problemu. Zgodnie z przepisami wydatki na zadania zlecone nie mogą być wykazywane powyżej wysokości przyznanej dotacji. Na papierze wszystko się zgadza, w rzeczywistości – nie – tłumaczy Kubalski.

Rzeczywisty poziom finansowania można ustalić dopiero po szczegółowej analizie kosztów. – Już dziś wiemy, że są zadania, do których powiaty dokładają ponad połowę realnych wydatków – podkreśla. Takim przykładem są choćby zadania z zakresu geodezji i kartografii. Główny Geodeta Kraju oszacował roczne niedofinansowanie na ok. 0,5 mld zł. To daje średnio ponad 1 mln zł rocznie na powiat.

Jak wynika z danych ZPP, największe obciążenie budżetów generują zadania masowe – realizowane codziennie i w dużej skali. – Właśnie dlatego geodezja i kartografia są tu modelowym przykładem – uważa Grzegorz Kubalski.

Przez brak pieniędzy cierpią powiatowe inwestycje 

A zbyt małe środki na zadania zlecone mają negatywny wpływ na finanse powiatów. – Powiaty mają bardzo ograniczone dochody własne. Nie mają władztwa podatkowego, a większość ich wydatków jest sztywna. Każda złotówka dokładana do zadań zleconych realnie ogranicza swobodę finansową – uważa Kubalski.

Efekt? Cięcia tam, gdzie jest to możliwe. – W pierwszej kolejności cierpią inwestycje: drogi powiatowe, oświata, transport publiczny, kultura. Pieniądze, które powinny przyjść z budżetu państwa, nie trafiają na poprawę jakości życia mieszkańców – dodaje przedstawiciel ZPP.

Czytaj więcej

Z regionów

Reforma samorządowa była sukcesem, ale system wymaga spokojnej analizy

Po 35 latach od powołania gmin i stworzenia systemu samorządności lokalnej warto zastanowić się,...

Decydującym momentem było niedotrzymanie przez Ministerstwo Finansów zapowiedzi przeprowadzenia w 2025 r. kompleksowej i sprawiedliwej wyceny zadań zleconych. Dlatego niektóre powiaty rozważają wystąpienie na drogę sądową, ale na razie nie będzie pozwów masowych. – Zaczniemy od niewielkiej, starannie wybranej grupy powiatów. Chodzi o jakość, nie o efekt skali. Chcemy świadomie kształtować linię orzeczniczą – wyjaśnia Kubalski.