Uczniowie na zakupach. Jak działają szkolne budżety partycypacyjne

– Mają one uczyć młodych mieszkańców odpowiedzialności za wspólne dobro oraz wzmacniać ich poczucie sprawczości. Dzięki programowi uczniowie będą mieli realny wpływ na to, jak zmieni się przestrzeń szkolna. Każda szkoła będzie mogła otrzymać taką samą kwotę – 5 tys. zł, jednak sposób przekazania środków będzie różnił się ze względu na przepisy prawa – mówi Artur Łakomiec, prezydent Ostrowca Świętokrzyskiego.

Uczniowie szukają pomysłów na zakupy

Właśnie w tym mieście samorząd rozpoczyna program Szkolnego Budżetu Obywatelskiego, skierowany do szkół podstawowych – zarówno publicznych, jak i niepublicznych. W Ostrowcu punkt ciężkości położono na najmłodszych uczniów. Program ma wprowadzać dzieci w świat demokracji „od podstaw”, zanim zetkną się z formalną wiedzą o samorządzie czy państwie.

Uczniowie będą mogli wybrać projekty poprawiające komfort nauki, integrację czy atrakcyjność szkolnej przestrzeni. Może to być m.in.: stworzenie strefy relaksu na korytarzu lub w bibliotece (pufy, stoliki, rośliny), doposażenie biblioteki szkolnej w nowe książki, komiksy, mangi, audiobooki i wygodne fotele. Dzieci mogą też zdecydować o zakupie sprzętu do radiowęzła szkolnego lub nagrywania podcastów (mikrofony, słuchawki, mikser) czy stworzeniu kącika gier planszowych i logicznych.

Czytaj więcej

Rewitalizacja

Zielone podwórka zamiast betonu. Miasta inwestują w sąsiedzką przestrzeń

Miejska przestrzeń między blokami czy kamienicami wcale nie musi straszyć betonem. Samorządy dają...

To, że Ostrowiec zaczyna od szkół podstawowych, nie jest w Polsce regułą. W Elblągu Uczniowski Budżet Obywatelski został uruchomiony wyłącznie w szkołach ponadpodstawowych i ma charakter pilotażu, wyjaśnia Joanna Urbaniak z Urzędu Miejskiego w Elblągu.

Każda z jedenastu szkół ponadpodstawowych w Elblągu dysponuje 5 tys. zł, a cały proces – od składania wniosków po głosowanie – ma przygotowywać uczniów do dorosłego uczestnictwa w życiu publicznym.

Kwoty dla szkół z czasem rosną

Jeszcze szerzej program adresowany jest w Lublinie, gdzie Szkolny Budżet Obywatelski obejmuje zarówno szkoły podstawowe, jak i ponadpodstawowe, a także bursy szkolne i ośrodki wychowawcze. – W naszym mieście wszystkie placówki oświatowe mogą zgłosić akces do tego procesu – mówi Piotr Choroś, dyrektor Biura Partycypacji Społecznej. – To pozwala dopasować mechanizm do wieku i możliwości uczniów – dodaje urzędnik. W Lublinie budżet działa od 2019 r. 

Również Poznań stosuje model mieszany. – W Szkolnym Budżecie Obywatelskim mogą brać udział zarówno szkoły podstawowe, jak i ponadpodstawowe – podkreśla Dagmara Woźniak, kierownik Oddziału Komunikacji Społecznej Gabinetu Prezydenta Urzędu Miasta Poznania. W Poznaniu kwoty dofinansowania rosły stopniowo: od 1600 zł w pierwszej edycji, przez 5 tys. zł, aż do 6 tys. zł na szkołę. – Chodziło o to, by projekty nie były wyłącznie symboliczne – tłumaczą urzędnicy.

W Lublinie łączna pula w tegorocznej edycji wynosi 125 tys. zł. – Widząc potencjał i kreatywność uczniów, zdecydowaliśmy o zwiększeniu tej kwoty – przyznaje Piotr Choroś.

Z kolei Warszawa wybrała inny kierunek. Akademia Szkolnych Budżetów Obywatelskich koncentruje się głównie na edukacji procesowej, a nie na wysokich kwotach. – Każdy model zakłada dofinansowanie do 1500 zł, przy obowiązkowym wkładzie własnym szkoły – informuje Marzena Gawkowska ze stołecznego ratusza.