Z tego artykułu dowiesz się:
- Które polskie miasta przeżywają renesans inwestycji tramwajowych i jakie osiedla zyskają dzięki temu nowe połączenia.
- Jaką rolę w finansowaniu wielomilionowych projektów odgrywają fundusze unijne i dlaczego są one kluczowe dla samorządów.
- W jaki sposób rozbudowa sieci szynowych ma wpłynąć na redukcję korków i stać się częścią strategii rozwoju nowoczesnych miast.
- Czym charakteryzuje się kompleksowe podejście do budowy tras, które łączą transport publiczny z infrastrukturą P+R oraz rowerową.
Tramwaje przestają być tylko środkiem transportu i stają się jednym z najważniejszych elementów planowania nowoczesnego miasta. A samorządowcy liczą, że dzięki nowym inwestycjom tramwajowym uda się rozładować korki.
Krakowianie od końca września mogą korzystać z nowej linii Krakowskiego Szybkiego Tramwaju (KST) do Mistrzejowic, a już 2 listopada miasto podpisało umowę o dofinansowanie budowy kolejnego odcinka KST, który połączy osiedle Krowodrza Górka z Azorami. – Z unijnego programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) Kraków może otrzymać na ten cel do 172,76 mln zł. Cała inwestycja ma kosztować ponad 250 mln zł – informuje Jan Machowski z krakowskiego magistratu.
Nowa trasa będzie miała ok. 2,3 km długości. Połączy istniejącą pętlę Krowodrza Górka P+R z nową pętlą w rejonie skrzyżowania ulic Weissa i Jaremy. Projekt przewiduje też budowę parkingu Park&Ride na ok. 200 samochodów, chodników, dróg rowerowych i ciągów pieszo-rowerowych. Miasto przygotowuje się obecnie do uzyskania decyzji ZRID i przeprowadzenia przetargu na roboty budowlane.
Kraków to dobry przykład kierunku, w którym zmierza komunikacja miejska w Polsce. Samorządy nie ograniczają się do remontowania starych torów. Chcą docierać tramwajami do kolejnych osiedli, łączyć dzielnice z centrami i tworzyć wygodne punkty przesiadkowe.
Gdańsk chce szybkiego połączenia dzielnic
Jedną z największych nowych inwestycji tramwajowych realizuje Gdańsk. Miasto podpisało umowę na budowę trasy Gdańsk Południe-Wrzeszcz. Jej wartość wynosi 354,6 mln zł, z czego ponad 259 mln zł pochodzi z funduszy europejskich. Zakończenie prac zaplanowano na koniec 2029 r.
Czytaj więcej
Autobus, tramwaj, kolej czy metro? W polskich samorządach odpowiedź coraz częściej zaczyna się od liczenia pasażerów, sprawdzania układu miasta, po...
Nowa linia połączy okolice skrzyżowania ulic Rakoczego i Jaśkowej Doliny z al. Grunwaldzką we Wrzeszczu. Powstanie 3,6 km torowiska, siedem przystanków, 4,8 km dróg rowerowych oraz węzeł autobusowo-tramwajowy. Przebudowane zostaną również ulice i skrzyżowania. Tramwaje pojadą po zielonym torowisku.
Dla mieszkańców południowych dzielnic najważniejszy będzie jednak czas podróży. Przejazd z Piecek-Migowa do Wrzeszcza ma zająć około 12 minut. W godzinach szczytu tramwaje przewiozą nawet 2,5 tys. pasażerów na godzinę.
– Budowa trasy tramwajowej łączącej południowe dzielnice Gdańska z Wrzeszczem to efekt kilkunastu lat pracy, analiz i przygotowań. Ta inwestycja jest częścią największego programu inwestycyjnego realizowanego w Gdańsku od czasu Euro 2012 – mówi prezydent miasta Aleksandra Dulkiewicz.
Rozbudowa kilkunastu nowych tras
Duże plany ma również Wrocław. Miasto zapowiada budowę w najbliższych latach kilkunastu tras tramwajowych i trzech węzłów przesiadkowych. Już teraz trwają prace przy trasie na Swojczyce. Powstaje tam ok. 2 km nowego torowiska, nowa pętla tramwajowa, przystanki i parking Park&Ride na 166 samochodów. Przebudowywana jest także pętla na Sępolnie.
Równolegle miasto przygotowuje kolejne połączenia. Tramwaje mają pojechać m.in. na Maślice, Księże Wielkie, Klecinę, Jagodno i do szpitala przy ul. Borowskiej. W planach są również trasy na Psie Pole, Ołtaszyn i Gądów. Część z nich jest już projektowana, inne znajdują się na etapie koncepcji.
Czytaj więcej
Pociągiem, potem miejskim autobusem i tramwajem na tylko jednym bilecie – takie rozwiązanie staje się coraz bardziej popularne nie tylko w dużych a...
Wrocław przekonuje, że nowe połączenia przynoszą wymierne efekty. Dwie duże inwestycje – trasa przez Popowice i linia na Nowy Dwór – oddane w 2023 r., wydłużyły sieć o 11 km. – Widzimy, że nowe trasy tramwajowe wpisały się w układ sieci i zadziałały, tak jak tego oczekiwaliśmy. Na przykład odciążyły ul. Legnicką i węzeł na Jana Pawła II – mówi Joanna Urbańska-Jaworska z wrocławskiego magistratu. Dodaje, że ważne jest docieranie tramwajami także do osiedli oddalonych od centrum.
Warszawa rozbudowuje
Na rozbudowę komunikacji szynowej stawia też stolica. Trwa budowa 1,6-kilometrowego odcinka tramwaju do Dworca Zachodniego. Powstaje tam pierwszy w Warszawie podziemny przystanek tramwajowy, zlokalizowany pod przebudowywaną stacją kolejową. Pierwsi pasażerowie mają skorzystać z nowej trasy w przyszłym roku.
To część większego projektu, który ma umożliwić podróżowanie między dzielnicami bez konieczności przejazdu przez centrum. Warszawa przygotowuje też tramwaje na Gocław i Zieloną Białołękę. Obie inwestycje mają zapewnione finansowanie z Krajowego Planu Odbudowy i muszą zostać zrealizowane do końca 2030 r.
– Dzięki nowym trasom na Gocław i Zieloną Białołękę zwiększamy zasięg komunikacji szynowej – pojemnej, o większej zdolności przewozowej, ekologicznej i przewidywalnej – mówi Witold Urbanowicz, pełnomocnik zarządu Tramwajów Warszawskich ds. komunikacji.
Jak podkreśla, tramwaj porusza się wydzielonym korytarzem, dlatego jest mniej podatny na korki. Jeden skład może przewieźć ponad 200 pasażerów, co pozwala znacznie efektywniej wykorzystać przestrzeń miejską niż w przypadku indywidualnego transportu samochodowego.
Po latach tramwaj pojedzie na południe
Z kolei Katowice wybrały już wykonawcę tzw. Tramwaju na południe. Trasa o długości około 4,6 km połączy Centrum Przesiadkowe Brynów z Kostuchną. Wartość wybranej oferty firmy Budimex wynosi 356,8 mln zł, a czas realizacji po podpisaniu umowy ma wynieść 30 miesięcy.
Czytaj więcej
Tworzenie nowych miejsc dla maluchów, inwestycje w OZE i transport publiczny – na takie m.in. cele samorządy pozyskały środki z Krajowego Planu Odb...
Projekt obejmuje nie tylko torowisko. Wzdłuż niemal całej trasy powstanie droga rowerowa, a w Kostuchnie wielofunkcyjny węzeł przesiadkowy z parkingiem Park&Ride na ponad 120 samochodów i Bike&Ride dla około 90 rowerów. Przewidziano też sześć par przystanków, z których trzy umożliwią bezpośrednie przesiadki do autobusów.
Prezydent Katowic Marcin Krupa podkreśla, że nowa linia ma zapewnić mieszkańcom południowych dzielnic szybki dojazd do centrum. Przejazd z Kostuchny w godzinach szczytu ma zająć około 25 minut. Inwestycja przez lata napotykała przeszkody formalne i środowiskowe. Ostatecznie miasto pozyskało ponad 287,8 mln zł unijnego dofinansowania. Jak podkreśla Krzysztof Mikuła, prezes Tramwajów Śląskich, udało się odblokować środki i przywrócić projektowi realną perspektywę realizacji.
Nie tylko nowe tory
Tramwajowe inwestycje widać także w innych miastach. Poznań buduje trasę w ul. Ratajczaka, która połączy ścisłe centrum z węzłem Wierzbięcice i ułatwi dojazd na Wildę. W przygotowaniu jest drugi etap trasy na Naramowice. Pierwszy odcinek, jak informuje miasto, od prawie trzech lat obsługuje codziennie kilkanaście tysięcy pasażerów.
W Łodzi trwa dziewięć dużych inwestycji tramwajowych. Obejmują one zarówno budowę nowych odcinków, jak i remonty torowisk. Do 2029 r. miasto chce zyskać około 13 km nowych i wyremontowanych tras. Wśród planów jest m.in. połączenie dworca Łódź Fabryczna z ul. Kopcińskiego. – Wszystkie zadania dofinansowane są ze środków unijnych, wyjątkiem jest remont ul. Franciszkańskiej, który realizowany jest z budżetu miasta – podkreśla Piotr Grabowski, ekspert ds. komunikacji Łódzkich Inwestycji.
Bydgoszcz przeznaczyła w tegorocznym budżecie prawie 170 mln zł na inwestycje i remonty torowisk. Trwa budowa linii na Szwederowo, modernizowana jest ul. Toruńska, a miasto przygotowuje kolejne projekty. – Konsekwentnie wzmacniamy transport szynowy. Do 2010 r. był on na bocznym torze. Nie inwestowano w zajezdnię, nie inwestowano w tabor, nie powstawały nowe trasy tramwajowe. Przełamaliśmy ten marazm – mówi zastępca prezydenta Bydgoszczy Mirosław Kozłowicz.
Toruń przygotowuje z kolei budowę nowej linii tramwajowej w zachodniej części miasta oraz nowej zajezdni. Inwestycje mają poprawić połączenie rejonu Motoareny i terenów inwestycyjnych z centrum. – Obie są realizowane równolegle – informuje Marcin Centkowski z toruńskiego magistratu. Miasto planuje ogłosić przetarg, a zakończenie budowy linii i dróg dojazdowych przewidziano do końca 2028 r.
Czytaj więcej
Zakup używanego tramwaju za granicą kosztuje jedną dziesiątą ceny nowego. 30-letnie wagony pojeżdżą po polskich torach kolejne kilkanaście lat.
Nie wszędzie plany są równie zaawansowane. Olsztyn przygotowuje obecnie Plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego na lata 2027–2042. Dopiero ten dokument ma wyznaczyć kierunki dalszego rozwoju sieci tramwajowej.
Unijne pieniądze rozpędzają inwestycje
Wspólnym mianownikiem bardzo wielu projektów są fundusze europejskie. Kraków, Gdańsk, Katowice, Warszawa korzystają z pieniędzy przeznaczonych na rozwój niskoemisyjnego transportu i poprawę mobilności w miastach. Bez takiego wsparcia realizacja kosztownych inwestycji byłaby dla samorządów trudniejsza, a nawet niemożliwa.
Trzeba też zauważyć, że budowa torowiska to dziś więcej niż ułożenie szyn i montaż sieci trakcyjnej. Przy okazji powstają drogi rowerowe, chodniki, przystanki, parkingi przesiadkowe i przebudowane skrzyżowania. Miasta inwestują też w zajezdnie i nowe pojazdy. Miasta chcą, by tramwaj docierał tam, gdzie powstają nowe osiedla, gdzie mieszkańcy mają daleko do centrum i gdzie codziennie tworzą się korki.
Nie oznacza to, że samochody znikną z ulic. Chodzi raczej o to, by mieszkańcy mieli realny wybór. – Mamy świadomość, że o sukcesie nowej linii nie zdecyduje sama długość torowiska ani wartość unijnych dotacji. Chodzi o to, czy tramwaj faktycznie okaże się szybszy, wygodniejszy i bardziej przewidywalny od podróży samochodem – podsumowuje Jan Machowski z krakowskiego magistratu.