Tak wynika z badania „Słuchaj, nie tylko rządź. Oczekiwania wobec stylów przywództwa gminnych liderów”, które opublikował Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego. Prof. Paweł Swianiewicz, dyrektor NIST i autor analizy, porównał najnowsze z jesieni 2025 r. badania ankietowe Instytutu wśród urzędników samorządowych i opinię mieszkańców z badania z 2022 r.
Wynika z obu, że prawie co piąty ankietowany urzędnik i 40 proc. mieszkańców uważają, że wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast zachowują się w sposób zbliżony do stylu koncyliacyjnego, ale też wiele osób uważa, że włodarze ich gmin sprawują władzę, którą można określić mianem „bossowskiej” (21 proc. urzędników i 25 proc. mieszkańców). Prof. Swianiewicz zwraca uwagę na zmianę w sposobie wyobrażeń społecznych na temat tego, w jaki sposób władza samorządowa powinna działać.
Mieszkańcy częściej oczekują szerokich konsultacji społecznych
– Wyniki najnowszych badań odbiegają od uzyskiwanych 20 lat temu i wcześniej. Także wtedy najczęściej preferowany był styl koncyliacyjny, ale szerokim poparciem cieszył się też styl wizjonerski, który można wiązać z technokratycznym stylem zarządzania, w którym lider kieruje się własną wizją, a oczekiwania mieszkańców wobec samorządu ograniczają się do dostępu do usług publicznych na zadowalającym poziomie – mówi prof. Swianiewicz.
Czytaj więcej
Już dziesięć referendów lokalnych w sprawie odwołania wójta, burmistrza czy prezydenta odbyło się w tym roku w Polsce – wynika z danych Krajowego B...
Tłumaczy, że z czasem zwiększyło się oczekiwanie, iż lokalni liderzy częściej będą prowadzili szerokie konsultacje społeczne z różnymi grupami wewnątrz społeczności lokalnej i ich wyniki będą dla nich wiążące. – W wyniku tej zmiany paradygmatu zarządzania preferencja dla stylu koncyliacyjnego rosła, a poparcie dla stylu wizjonerskiego szybko się zmniejszało – dodał autor opracowania.
Dużą różnicą w odpowiedziach urzędników i przeciętnych mieszkańców jest znacznie częstsze wybieranie przez pracowników administracji odpowiedzi środkowych, niepozwalające na jednoznaczne przypisanie opinii do konkretnego stylu wyróżnionego w stosowanej w tym raporcie typologii. Z przeprowadzonych przez NIST analiz wynika, że zróżnicowanie opinii respondentów związane jest zarówno z cechami strukturalnymi gmin (liczbą mieszkańców), z których pochodzą, jak i ze stanowiskiem zajmowanym w administracji. Pracownicy zajmujący wyższe stanowiska są bardziej skłonni do akceptowania stylu autorytarnego (opierającego się na wizji lidera, a nie na wynikach szeroko zakrojonych konsultacji) niż pracownicy niższego szczebla.
