Panie prezydencie, czy brał pan udział wyłącznie w Radosnej Paradzie Niepodległości, czy również w popołudniowym Marszu Polaków we Wrocławiu?

Dzień zaczęliśmy, jak co roku, wcześnie rano – od podniesienia flagi państwowej na maszt przed Ratuszem. Byli z nami kombatanci, Rodzina Katyńska, Sybiracy, środowiska Znaku Polski Walczącej, żołnierze Armii Krajowej. To przecież ludzie, którzy po wojnie budowali Wrocław. Od nich zaczyna się nasza wrocławska wspólnota. Potem razem z tysiącami Wrocławianek i Wrocławian przeszliśmy w Radosnej Paradzie Niepodległości. Był też WrocWalk Maraton, rodzinne wydarzenie, na które przyszły tysiące ludzi. Najlepszy dowód, że 11 listopada jest u nas świętem wszystkich.

A w Marszu Polaków nie uczestniczę. W tym czasie jestem w kontakcie ze służbami i na bieżąco sprawdzam, jak przebiega zgromadzenie.

Czy po zamachu w Krakowie konieczne było znaczące wzmocnienie zabezpieczeń świątecznych imprez masowych, takich jak Parada Niepodległości czy właśnie Marsz Polaków?

Odprawę ze wszystkimi służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo w mieście zwołaliśmy już w niedzielę rano. Chcieliśmy spokojnie przeanalizować, co się stało, i przejrzeć nasze zabezpieczenia. Mamy o tyle łatwiej, że wiele zrobiliśmy wcześniej. Betonowe bariery typu Jersey stoją u nas od dwóch lat. Wiem, że nie wszystkim się podobały, nasłuchałem się krytyki. Ale bezpieczeństwo mieszkańców było dla mnie ważniejsze, więc po ubiegłorocznym Jarmarku bariery zostały. Dziś nie budujemy niczego od zera, tylko uzupełniamy system, który już działa.

Dwa lata temu ruszył też program „Bezpieczny Wrocław”: inwestycje, sprzęt dla służb, szkolenia dla dorosłych i dla uczniów. Przerabiamy także scenariusze kryzysowe, na przykład atak nożownika czy masowego zabójcy. Na miejskim portalu są lekcje online. Im więcej osób wie, jak się zachować w sytuacji zagrożenia, tym silniejsza jest cała wspólnota.

Podczas imprez z okazji Narodowego Święta Niepodległości zwiększono też liczbę patroli policji, straży miejskiej i innych służb?

Zacznę od tego, że w ostatnich latach praktycznie zlikwidowaliśmy lukę kadrową w Straży Miejskiej. Obsadziliśmy około 200 wakatów, kupiliśmy nowe pojazdy i dodatkowe wyposażenie. Strażników widać na co dzień, zwłaszcza na Starym Mieście i na Ostrowie Tumskim, gdzie jest wielu turystów. Na Paradzie też było ich sporo, podobnie jak policjantów. Przyglądałem się ich pracy i muszę powiedzieć, że i straż, i policja stanęły na wysokości zadania.

Wiele miast ustawiło betonowe zapory dopiero po wydarzeniach w Krakowie. Czy takie zabezpieczenia powinny pozostać na stałe, czy być jednak rozwiązaniem tymczasowym?

Ja zdecydowałem, że zostają. Powiem szczerze: estetycznie mi się nie podobają i pewnie, jak wielu mieszkańców, wolałbym ich nie oglądać. Postanowiliśmy więc połączyć bezpieczeństwo z estetyką. Poprosiłem o pomoc Akademię Sztuk Pięknych. Studenci pomalowali zapory – są na nich charakterystyczne miejsca i budowle Wrocławia. Prace są już skończone, a zapory będą stopniowo stawać w mieście.

Czytaj więcej

Miasta po zamachu w Krakowie: między otwartą przestrzenią a ochroną przed zagrożeniem

W dzielnicach klubowych np. Liverpoolu są takie słupki, które można schować, gdy potrzebny jest przejazd policji, pogotowia czy służb komunalnych. Wrocław również będzie stosował takie rozwiązania?

Tak, w kilku miejscach już je mamy, a kolejne są na etapie przetargów. Ale to nie jest reakcja na Kraków, tylko plan, który realizujemy od dawna. Ruchome słupki stawiamy tam, gdzie ruch pojazdów jest dopuszczony, na przykład na części dróg wewnętrznych przy Rynku. W określonych godzinach wjeżdżają tam dostawcy, obsługa restauracji i barów, ekipy przygotowujące Jarmark Bożonarodzeniowy, służby i część mieszkańców. Są też miejsca, gdzie samochody normalnie nie jeżdżą, ale auto mogłoby tam wjechać przez krawężnik i chodnik. Tam stawiamy betonowe zapory.

Co jeszcze można wkomponować w miejską infrastrukturę, żeby zwiększyć bezpieczeństwo, nie tworząc jednocześnie odizolowanej przestrzeni? Monitoring? Drony z kamerami nad centrami miast?

Kamer przybywa z roku na rok. Mamy też specjalnie zbudowane Centrum Zarządzania Kryzysowego. Pracują tam razem przedstawiciele miejskich jednostek od dróg, MPK i Straży Miejskiej, a obok nich dyspozytorzy policji, pogotowia i straży pożarnej. Tam trafia obraz z miejskiego monitoringu. Oczywiście im więcej kamer, tym trudniej je obsłużyć, ale mimo to system rozwijamy, bo dzięki niemu szybciej reagujemy, a przede wszystkim trafniej oceniamy sytuację.

Podczas popołudniowego marszu 11 listopada właśnie z Centrum śledzimy, którędy idą uczestnicy. Monitoring daje realne bezpieczeństwo, a nikomu nie zamyka miasta. A przestrzeń miejska powinna być otwarta i wspólna dla wszystkich.

Za takie rozwiązania powinien płacić samorząd, czy jednak część środków powinien zapewnić budżet państwa? Jako szef Związku Miast Polskich będzie pan o to zabiegał?

To część szerszej rozmowy o tym, kto za co odpowiada. Za bezpieczeństwo publiczne powinno odpowiadać państwo. Samorządy od lat i tak pomagają policji – dokładamy się do samochodów, kamer, części patroli. Ale bardziej niż na pieniądzach zależy mi na zmianie przepisów. Od dawna, także na forum Związku Miast Polskich, zabiegam o nowelizację ustawy o strażach gminnych. Weźmy prosty przykład: mieszkańcy chcą, żeby kierowcy jeździli wolniej, ale progów zwalniających już nie. A Straż Miejska nie może dziś mierzyć prędkości.

Tyle, że w przeszłości były przypadki, że fotoradary straży były wykorzystywane jako maszynka do zarabiania pieniędzy przez samorządy...

Nie oceniajmy całego systemu przez pryzmat nadużyć. Trzeba go zmienić tak, żeby nieprawidłowości wyeliminować, a straży przywrócić potrzebne uprawnienia. Dziś w sprawie prędkości jesteśmy zdani na policję, która ma ograniczone możliwości i mnóstwo innych zadań, albo na zgłoszenia do Inspekcji Transportu Drogowego. W praktyce niewiele to daje.

Podobnie jest z samochodami z przyczepami, na których wożone są bardzo drastyczne plakaty antyaborcyjne. Niezależnie od poglądów wielu mieszkańców prosi mnie o interwencję. A straż może coś zrobić tylko wtedy, gdy auto stoi. Jeśli jedzie – nic.

Czytaj więcej

Prezydent Zamościa: Mieszkańcom trzeba ciągle przypominać, gdzie są miejsca schronienia

Strażnicy nie mają uprawnień do kontrolowania aut w ruchu...

No właśnie. Jeżeli samorządy mają współodpowiadać za porządek publiczny, Straż Miejska musi mieć odpowiednie narzędzia. Chciałbym, żeby w praktyce stała się strażą, a wręcz policją municypalną. Co nie znaczy, że chcę dawać strażnikom broń. Tego nie popieram, bo uważam, że przysporzyłaby więcej problemów niż korzyści.

Może wydarzenia w Krakowie będą dodatkowym impulsem do tych prac. My jesteśmy gotowi. Zmiany popiera Związek Miast Polskich i Unia Metropolii Polskich, w ramach której działa komisja komendantów Straży Miejskich. Jeśli chcemy, żeby było bezpieczniej, i chcemy odciążyć instytucje państwa, dajmy samorządom odpowiednie możliwości.

Dobry przykład to powódź. Okazało się wtedy, że Wrocław, miasto na wielu rzekach, nie ma własnych łodzi patrolowych i interwencyjnych. Musieliśmy korzystać z pomocy policji. Łodzie kupiliśmy, ale wciąż brakuje przepisów, które pozwalałyby straży miejskiej prowadzić patrole wodne. To błąd. To nie są żadne nadzwyczajne działania, powinny być po prostu uregulowane.

Wrocław przeznaczy w przyszłym roku więcej pieniędzy na bezpieczeństwo publiczne, czy podobną kwotę jak w tym roku – około 155 mln zł?

Najpierw ustalmy, co nazywamy bezpieczeństwem publicznym. Na kolegium prezydenckim rozmawialiśmy między innymi o miejscach ukrycia i doraźnego schronienia. Szykujemy duże przetargi. To odpowiedź na zagrożenia zewnętrzne, także wojenne, i temu służy też program „Bezpieczny Wrocław”.

Równie ważne jest bezpieczeństwo na co dzień. Mamy we Wrocławiu blisko tysiąc defibrylatorów AED. Są we wszystkich tramwajach i autobusach, a każdy nowy pojazd też musi go mieć. Kupimy jeszcze zestawy do tamowania krwotoków i opatrywania ran, zorganizujemy kolejne szkolenia. Jako jedyny samorząd w Polsce prowadzimy je od dwóch lat.

A odpowiadając wprost: tak, wydamy zdecydowanie więcej – i na bezpieczeństwo wewnętrzne, i na zagrożenia zewnętrzne. Tu nie będzie kompromisów, wydamy tyle, ile trzeba. W przyszłorocznym budżecie to 184 mln zł.

Wiele niemieckich miast odwołuje jarmarki bożonarodzeniowe, między innymi ze względu na wysokie koszty zabezpieczeń. We Wrocławiu jarmark będzie. Nad jego bezpieczeństwem czuwać będą większe siły niż rok temu?

Nasz jarmark należy do największych i najpiękniejszych w Polsce. Odwiedza go około miliona osób – wrocławian i turystów z kraju i z zagranicy. To zupełnie inna skala wyzwań.

Intensywnie rozmawiamy ze służbami, przede wszystkim z policją, ale też z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego. To one monitorują zagrożenia, a my będziemy stosować się do ich zaleceń. Na razie nie ma sygnałów, które uzasadniałyby odwoływanie imprez. Nie ma też powodu do paniki. Trzeba żyć normalnie, jak długo się da – tylko bezpiecznie. Jarmark to miejsce, gdzie spotykamy się jako wspólnota, i nie chcemy z tego rezygnować.

Ze swojej strony zmieniliśmy organizację ruchu w ścisłym centrum i ograniczyliśmy wjazd samochodów w niektóre miejsca. Będzie więcej patroli, zmieniamy też grafiki strażników, żeby byli bardziej dostępni. Robimy wszystko, co leży w kompetencjach miasta, a jeśli pojawią się nowe zalecenia, od razu je wprowadzimy.

Czytaj więcej

Bezpieczeństwo staje się priorytetem samorządów. Więcej patroli, kamer i zabezpieczeń

A co z „Sylwestrową Mocą Przebojów”, która wraca do Wrocławia po kilku latach. Kto zapłaci za dodatkowe zabezpieczenia – miasto czy prywatna telewizja, która jest jej organizatorem?

To impreza masowa, więc część obowiązków spoczywa na organizatorze. A Polsat ma w tym duże doświadczenie. Ale miasto też dołoży swoje. Koncert nie odbędzie się na Rynku, gdzie będzie jarmark, tylko obok, na placu Wolności. Na tę noc wyznaczymy dużą strefę, szerszą niż sam plac i Rynek. Chcemy połączyć te przestrzenie tak, żeby nie przecinał ich ruch samochodowy, bo spodziewamy się, że między Rynkiem a placem Wolności będą przechodzić duże grupy ludzi. Z organizatorem jesteśmy w stałym kontakcie, a oprócz jego zabezpieczeń skierujemy na miejsce dodatkowych ludzi i sprzęt.

I na koniec. Czy to przypadek, że podczas poniedziałkowego Marszu Milczenia w Krakowie zabrakło samorządowców, zwłaszcza tych znanych?

Nie wiem, dlaczego tak się stało. Byłem wtedy za granicą, ale cały czas byliśmy w kontakcie w różnych grupach samorządowych, także z prezydentem Krakowa Łukaszem Gibałą. Padło wiele słów wsparcia, ale też konkretne deklaracje pomocy dla prezydenta Gibały – materialnej i psychologicznej, gdyby była potrzebna. Sam byłem tego świadkiem. W trudnych chwilach samorządowcy potrafią stanąć razem, ponad podziałami.

Jestem przekonany, że samorządowcy z regionu i aglomeracji krakowskiej byli obecni, choć tego dokładnie nie sprawdzałem. Pamiętajmy też, że wszyscy byliśmy wtedy skupieni na bezpieczeństwie we własnych miastach. Ja jechałem na zaplanowaną wcześniej konferencję technologiczną do Lizbony, ale już w podróży zrobiłem odprawę z zastępcami i współpracownikami. I z dużą uwagą śledziliśmy to, co działo się w Krakowie.