Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak samorządy zamierzają pogodzić ideę otwartego miasta z koniecznością ochrony przed zagrożeniami.
- Jakie rozwiązania, od małej architektury po stałe zapory, zmienią wygląd miejskich centrów.
- Jaką rolę w nowej polityce bezpieczeństwa odegrają monitoring wizyjny i sztuczna inteligencja.
- W jaki sposób nowe wymogi wpłyną na budżety miast i priorytety inwestycyjne samorządów.
– Kwestie bezpieczeństwa powinny stanowić jeden z istotnych elementów projektowania i modernizacji przestrzeni publicznej. Nie oznacza to jednak konieczności zamykania centrów miast czy ograniczania ich dostępności dla mieszkańców i turystów. Preferowanym kierunkiem jest tworzenie przestrzeni otwartych, przyjaznych i dostępnych, a jednocześnie wyposażonych w rozwiązania ograniczające możliwość wystąpienia zagrożeń – mówi Marcin Gołek, zastępca prezydenta Poznania.
Miasto otwarte, ale nie bezbronne
Dotychczas bezpieczeństwo w projektowaniu ulic, placów i deptaków było jednym z wielu czynników uwzględnianych przez samorządy – obok dostępności, estetyki, ruchu pieszego, transportu czy ochrony zabytków. Po zamachu w Krakowie pytanie brzmi jednak nie „czy warto dodać zabezpieczenia”, lecz „jak zrobić to trwale, bez zamiany miasta w fortyfikację”.
Jak mówi Tomasz Sikora z Urzędu Miejskiego we Wrocławiu, miasto musi godzić bezpieczeństwo z dostępnością przestrzeni publicznych. W historycznym centrum trzeba zapewnić ruch pieszy, dojazd służb, mieszkańców i pojazdów obsługujących lokale, a jednocześnie ograniczać możliwość nieuprawnionego wjazdu samochodów.
Wrocław rozważa stałe zapory, słupki, kontrolowane punkty dostępu i mobilne bariery podczas wydarzeń, ale miasto nie zapowiada zamknięcia centrum.
Czytaj więcej
Największe imprezy zaplanowane na Narodowe Święto Niepodległości odbędą się w większości zgodnie z planem, ale nad bezpieczeństwem uczestników będz...
Zamiast grodzić całe miasta, samorządy mogą więc selektywnie chronić miejsca o dużym natężeniu ruchu. Rynek, deptak, dworzec, plac przed urzędem czy teren imprezy masowej mogą zostać wyposażone w bariery, podczas gdy pozostała przestrzeń zachowa otwarty charakter.
Prezydent Gołek wskazuje na słupki, donice, bariery i elementy małej architektury, które mają łączyć funkcję estetyczną, użytkową i ochronną. – Będziemy sukcesywnie dążyć do uwzględniania takich rozwiązań zarówno podczas modernizacji istniejących przestrzeni, jak i przy projektowaniu nowych inwestycji miejskich – zapowiada zastępca prezydenta Poznania.
Centra pod większą kontrolą
Przy planowaniu i projektowaniu miejskiej przestrzeni w Gdańsku na bieżąco uwzględniane są wymagania związane z bezpieczeństwem mieszkańców. Dotyczy to zarówno nowych inwestycji, jak i organizacji wydarzeń, podczas których konieczne może być czasowe ograniczenie ruchu czy zastosowanie dodatkowych zabezpieczeń.
– Jednocześnie zależy nam na tym, aby takie rozwiązania były dobrze dopasowane do charakteru danego miejsca i w możliwie najmniejszym stopniu wpływały na jego codzienne funkcjonowanie – mówi Michał Branicki z Urzędu Miejskiego w Gdańsku.
Centra miast raczej nie staną się całkowicie zamknięte, ale będą bardziej kontrolowane. Zmieni się przede wszystkim sposób oddzielania ruchu samochodowego od przestrzeni pieszej. Tam, gdzie wcześniej wystarczał znak, podest lub różnica poziomów, mogą pojawić się słupki, betonowe i stalowe zapory, punkty kontroli oraz mobilne bariery podczas imprez.
Zabezpieczenia nie powinny być jednak jedynie jednorazową reakcją na konkretne wydarzenie. Poznań przeprowadził już przegląd miejsc organizacji imprez masowych, zgromadzeń oraz przestrzeni o dużym natężeniu ruchu pieszego, rekreacyjnego i turystycznego. Szczególnej uwagi wymagają Stary Rynek, Plac Wolności i ul. Półwiejska. Miasto zapowiada sukcesywne wzmacnianie zabezpieczeń fizycznych i architektonicznych.
Bezpieczeństwo może więc stać się obowiązkowym elementem projektowania – na równi z dostępnością, ochroną zabytków czy organizacją ruchu.
Czytaj więcej
Dodatkowe patrole, betonowe zapory, ograniczenia wjazdu do najbardziej obleganych miejsc, rozbudowa monitoringu – po tragicznym zamachu w Krakowie...
Więcej kamer, większa integracja danych
Miasta będą coraz intensywniej korzystać z technologii, ale nie mogą opierać na niej całej polityki bezpieczeństwa.
Monitoring wizyjny, analityka obrazu, przyciski SOS, systemy wykrywania dronów i automatyczne rozpoznawanie tablic rejestracyjnych mogą przyspieszyć wykrywanie zagrożeń i reakcję służb. Nie zastąpi to jednak fizycznych zabezpieczeń, wyszkolonych ludzi i sprawnej koordynacji.
Obecnie w stolicy jest 736 kamer, obsługiwanych całodobowo przez operatorów w 16 centrach oglądowych. Stolica dysponuje też 41 kamerami mobilnymi, które można szybko zainstalować w miejscach zagrożenia. Współpracuje również z Uniwersytetem Warszawskim nad modułem analitycznym wykorzystującym sztuczną inteligencję.
Ostrożniej do roli monitoringu podchodzi Wrocław. – Nie zakładamy, że samo zwiększanie liczby kamer rozwiąże problem zagrożeń w przestrzeni publicznej – mówi Tomasz Sikora.
Jak zauważa Michał Branicki z Urzędu Miejskiego w Gdańsku, kwestie bezpieczeństwa są i pozostaną jednym z elementów planowania wydatków miasta. Na razie nie ma jednak decyzji o przesuwaniu środków z innych obszarów ani tworzeniu osobnej pozycji budżetowej.
Warszawa w budżecie inwestycyjnym na 2026 r. przewidziała 45 mln zł na bezpieczeństwo. Pieniądze mają zostać przeznaczone m.in. na modernizację i rozbudowę monitoringu, Centrum Operacyjne Monitoringu, system alarmowania i ostrzegania ludności oraz wyposażenie Straży Miejskiej.
