Pani prezydent, dużo imprez organizuje miasto z okazji przypadającego w środę Narodowego Święta Niepodległości?
Najważniejszym 11-listopadowym wydarzeniem w Gdańsku, i to już od ponad 20 lat, jest Parada Niepodległości. Zaproszeni na nią są wszyscy, przybywa zazwyczaj około dwudziestu tysięcy osób, całe rodziny, kluby, organizacje, grupy rekonstrukcyjne, szkoły. Pochód idzie przez miasto, z przystankiem przy Pomniku Jana III Sobieskiego. Ten pomnik w naszym mieście jest symboliczny. Za czasów komunizmu to przy nim odbywały się patriotyczne manifestacje organizowane przez opozycję demokratyczną. Później, po paradzie – wielkie wspólne zdjęcie Gdańszczan na Długim Targu. Jest to więc zawsze bardzo rodzinne, przyjacielskie, wspólnotowe świętowanie.
Czyli w Gdańsku mieszkańcy z różnych środowisk mogą świętować tego dnia wspólnie?
Tak, to parada współtworzona przez mieszkańców, w tym seniorów, szkoły, miłośników historii. Głównymi organizatorami są stowarzyszenie SUM i miasto Gdańsk, a aktywnie włączają się liczne organizacje pozarządowe, harcerze i wolontariusze. Każdy może dołożyć swoją cegiełkę, np. kluby seniora przygotowują biało-czerwone szaliki i kotyliony, a grupy rekonstrukcyjne stroje. Nasza parada to takie biało-czerwone obywatelskie wydarzenie. Cieszę się bardzo, bo pewnie najczęściej w mediach widzimy niestety obraz przepychanek w stolicy. W Gdańsku świętowanie wygląda zupełnie inaczej.
Zmieńmy temat. Z planu dochodów samorządów na 2027 rok, jaki przedstawiło Ministerstwo Finansów, wynika, że Gdańsk z PIT, CIT i subwencji ogólnej otrzyma blisko 3,9 mld zł. Jaka to będzie część miejskich dochodów w przyszłym roku? To dużo więcej niż w tym roku?
To trochę więcej niż w tym roku, niecałe 7 proc. To budujące. System finansowania samorządów wprowadzony przez ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego, w którym wpływy miast i gmin są uzależnione od sytuacji finansowej podatników, jest uczciwym rozwiązaniem, bo planowane zmiany progów podatkowych nie dotkną samorządów. Ale jest i łyżka dziegciu. My do tej pory nie wróciliśmy do poziomu dochodów sprzed Polskiego Ładu. To była wielka demolka finansów i systemowych dochodów samorządów.
Czytaj więcej
Nowa perspektywa unijna, Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, będzie czymś zupełnie nowym dla nas wszystkich. Z jednej strony daje możliwości...
Rozumiem, że to oświata nadal będzie pochłaniała największą część miejskich wydatków w przyszłym roku...
Tak jest. To się nie zmienia – środki otrzymywane wcześniej w ramach subwencji, a teraz w ramach subwencji ogólnej na potrzeby oświatowe, i tak wystarczają na ok. 50 procent wydatków związanych z edukacją. A wyzwań jest coraz więcej. W tym roku szkolnym w skali całego miasta mamy ok. 2,5 tys. uczniów mniej, a liczba etatów nauczycielskich wzrosła o ponad 200.
To dziwne. Dlaczego?
Coraz większa liczba uczennic i uczniów ma specjalne potrzeby edukacyjne i potrzebuje nauczycieli wspomagających czy współorganizujących naukę. To dzisiaj jest naprawdę bardzo duże wyzwanie, nie tylko w Gdańsku, ale w całej Polsce.
Na ten rok planowany był deficyt budżetowy na poziomie 667,8 mln zł. Taki udało się zachować? A jak będzie w przyszłym roku?
Deficyt się zmniejszy ze względu na zmiany i przesunięcia w Wieloletniej Prognozie Finansowej. Natomiast w przygotowywanym projekcie budżetu na 2027 rok spodziewamy się wpływów na poziomie blisko 7 mld, a wydatków powyżej 7,5 mld zł. A zatem przyszłoroczny deficyt planujemy na poziomie ok. 600 mln zł. Nasze wydatki inwestycyjne, zarówno w tym roku, jak i w przyszłym, będą najwyższe od czasów Euro 2012.
Właśnie o to chciałam zapytać. W zeszłym roku zapowiadała pani, że ten rok będzie rokiem wbijania łopat w wiele miejsc i generalnej modernizacji miasta. Dużo udało się zrobić?
Tak, wiele się powiodło. Wiadomo, że każda poważniejsza inwestycja jest zawsze projektem wieloletnim, ale to, co zrobiliśmy bardzo sprawnie, to np. Hucisko, czyli kluczowe skrzyżowanie tramwajowe w samym sercu miasta, gdzie przejeżdża jeden tramwaj na minutę. Dzięki sprawności moich współpracowników i lokalnego wykonawcy udało się wykonać taki remont w dwa wakacyjne miesiące.
Poza nowymi inwestycjami, jak linia tramwajowa Gdańsk Południe-Wrzeszcz czy Nowa Świętokrzyska, to jest też czas modernizacji dróg, mostów i obiektów wybudowanych tuż po wejściu Polski do UE czy chwilę przed Euro 2012. Inwestycje sprzed kilkunastu lat dzisiaj z powodu zużycia wymagają nie tylko drobnych napraw, ale często poważnej przebudowy.
W przyszłym roku na inwestycje Gdańsk ma przeznaczyć 1,2 mld zł. Co poza drogami i budową tramwaju do Wrzeszcza jest dla miasta priorytetem?
Budowa linii tramwajowej współfinansowana ze środków unijnych już się rozpoczęła. To bardzo ważna inwestycja. Z tej linii docelowo w skali roku będzie korzystać osiem milionów pasażerów, a to jest blisko jedna czwarta rocznego przewozu pasażerów przez Szybką Kolej Miejską w Trójmieście. Budowa tej linii tramwajowej w znacznej części przebiega w mocno zurbanizowanych dzielnicach miasta. To rodzi pytania, dyskusje i spory. Dla nas ważny jest dialog z mieszkańcami. Dlatego musimy tłumaczyć i wyjaśniać wszystkie wątpliwości.
W Gdańsku bardzo mocno stawiamy na transport szynowy. Ostatnio pozyskaliśmy 1,5 mld zł na wielką inwestycję, którą prowadzimy wspólnie z samorządem województwa – budowę nowej linii Pomorskiej Kolei Metropolitalnej, wiodącej z serca miasta przez południowe dzielnice Gdańska aż do granic z gminą Kolbudy.
Czytaj więcej
Od kilku lat zadłużenie miasta utrzymuje się na podobnym, bezpiecznym poziomie. Nie mamy z nim problemu między innymi dzięki nowemu systemowi finan...
Czy na modernizację ZOO i budowę słoniarni w przyszłym roku wystarczy miejskich środków, czy nie?
To nie jest takie proste. Wiem, że najpierw śmierć jednego słonia, a teraz pożegnanie Wiki, która na początku listopada pojechała do Francji, to koniec pewnej epoki. Standardy w ogrodach zoologicznych się zmieniają. Nasz ogród jest aktywnym członkiem organizacji EAZA, czyli Europejskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych i Akwariów, które stoi na straży warunków hodowli zwierząt i daje szansę na ich wymianę. Dla przykładu gdańskie ZOO koordynuje program fok szarych. Wiem, że słonie są zwierzętami, które przemawiają do wyobraźni, bo są duże i każdy je widzi, ale aby słonie do nas wróciły, musimy nie tylko przygotować nowe wybiegi, ale i spełnić wiele wymogów, a to plan wieloletni.
Natomiast modernizujemy miejsca dla innych zwierząt. Jesteśmy w procesie powstawania budynku dla kangurów, pawilonu dla zebr, wiaty dla łosi, czy woliery dla sępów. Wybieg dla słonia to perspektywa kolejnych pięciu, może więcej lat. Decyzja w tej sprawie jest właśnie uzależniona od orzeczenia koordynatorów europejskich. Najważniejszy jest dobrostan zwierząt. A w ostatnich miesiącach na świat przyszły u nas m.in. żyrafa ugandyjska, hipopotam karłowaty i flamingi. Życie w ZOO toczy się dalej.
Rada Miasta Gdańska przyjęła uchwałę w sprawie utworzenia Gdańskiego Obszaru Metropolitalnego. Tak uczciwie, kiedy pani zdaniem metropolia będzie odpowiadać m.in. za transport i kiedy mieszkańcy odczują poprawę w tym zakresie?
Pracujemy nad tym bardzo intensywnie – muszą zjednoczyć siły zarządy transportu z Wejherowa, Gdyni i Gdańska. Naszym celem jest, żeby mieszkańcy odczuli tę pozytywną zmianę, wynikającą z jednej taryfy i jednego wspólnego biletu już od lipca 2027 roku. Bardzo ważny jest dialog i współpraca z marszałkiem województwa i samorządem województwa, którzy są organizatorem transportu kolejowego.
PGE Baltica, spółka, która odpowiada za rozwój, budowę i eksploatację morskich farm wiatrowych, przeniosła swoją siedzibę z Warszawy do Gdańska. Kiedy z potencjału morskiej energii wiatrowej mogą zacząć korzystać mieszkańcy Gdańska?
Duża radość, że kolejna spółka Skarbu Państwa, odpowiedzialna za budowanie niezależności energetycznej Polski, ma swoje miejsce w Gdańsku. Przypomnę, że w tym roku także Polskie Elektrownie Jądrowe czy Orlen Neptun przeniosły swoją siedzibę do Gdańska. Teraz PGE Baltica. To dla nas ważne.
Jeśli chodzi o to przysłowiowe „kiedy mieszkaniec Gdańska będzie miał prąd z wiatraków”, to jest trochę bardziej skomplikowana sprawa, bo ten prąd będzie dostarczany do całego krajowego systemu. Z tego, co mówią osoby odpowiedzialne w spółce PGE Baltica, jest szansa na to, że prąd popłynie już w połowie przyszłego roku.
Nie wiem, czy przeniesienia PGE Baltica nie należy traktować jako pewnej rekompensaty, po tym jak miasto „utraciło” Lotos, który stał się częścią Orlenu cztery lata temu...
Trudno tego tak nie traktować. Przypomnę, że Lotos nie był jedyną spółką związaną z energetyką, która miała siedzibę w Gdańsku. Była też Energa, która również stała się częścią Orlenu. Jako miasto to odczuwamy, choćby we wpływach z CIT. Prognoza wpływów CIT na przyszły rok otrzymana z Ministerstwa Finansów jest cały czas niższa od tego, co otrzymaliśmy, kiedy te spółki miały siedzibę w Gdańsku.
Czytaj więcej
Żadna z realizowanych obecnie inwestycji nie jest zagrożona. Nasze zadłużenie jest pięciokrotnie niższe niż Krakowa, trzykrotnie niższe niż Łodzi,...
Na sprzęt, infrastrukturę oraz zaplecze logistyczne, które zwiększają odporność miasta na awarie prądu, wody i zakłócenia usług zewnętrznych, Gdańsk wydał w ub. roku 40 mln zł z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. A w tym roku jakie to są inwestycje?
Ubiegły rok był rokiem zakupów, natomiast ten rok ma dwa filary. Pierwszy to powszechne szkolenie ludności. U nas takie zajęcia odbywały się już przed wakacjami, teraz będą realizowane do końca listopada. A drugi filar to inwestycje. Jako samorządowcy bardzo mocno zabiegaliśmy w MSWiA, żeby program był wieloletni, a nie jednoroczny. Jeżeli mamy mówić o przedsięwzięciach, to nie da się poważnych inwestycji w budowle ochronne zrealizować w jednym roku.
Obecnie przygotowujemy projekty przede wszystkim w tak zwanych szkołach-tysiąclatkach, które już miały schrony, budowane w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, a wymagają przebudowy i dostosowania do dzisiejszych wymogów. Natomiast w przyszłym roku mamy plan, żeby w osiemnastu różnych miejscach w Gdańsku, przede wszystkim w szkołach, ale także w niektórych obiektach publicznych, w których mamy choćby parkingi podziemne, zorganizować miejsca schronienia spełniające wszystkie nowe wymogi przygotowane przez MSWiA.
Już wspomniała pani o szkoleniach dla mieszkańców w zakresie podnoszenia odporności. Miasto organizuje je od czerwca. Jaka jest frekwencja? Miasto ma jakiś pomysł, by zachęcać ludzi do udziału w takich szkoleniach?
Do dzisiaj odbyło się 87 szkoleń i spotkań ze 113 zaplanowanych na ten rok. Prowadzone są one przez fachowców, my akurat podpisaliśmy umowę z Polskim Czerwonym Krzyżem. A organizowane są w różnych częściach miasta, żeby być blisko mieszkańców. Bardzo mocno zacieśniamy współpracę z domami sąsiedzkimi, klubami seniora, organizacjami, które są blisko ludzi w dzielnicach. To też buduje wiarygodność. Od czerwca trwa outdoorowa kampania informacyjno-edukacyjna na przystankach tramwajowych, w autobusach i tramwajach, która zwraca uwagę na różne aspekty związane z bezpieczeństwem.
Latem dużo mówiliśmy o bezpieczeństwie w tłumie, teraz informujemy o tym, czym jest plecak ewakuacyjny i co w nim powinno się znaleźć. Mam nadzieję, że w ten sposób dotrzemy i przemówimy do mieszkańców.
I na koniec: z miast wojewódzkich tylko prezydenci Rzeszowa, Zielonej Góry i Krakowa, no i oczywiście pani, nie muszą się na razie martwić o dwukadencyjność, bo poza obecną mają szansę na jeszcze jedną kadencję, a w Krakowie nawet dwie. Czy przepisy o dwukadencyjności powinny być utrzymane?
Mnie w 2029 r. dwukadencyjność jeszcze nie dotyczy, bo moja pierwsza kadencja była niepełna, jako kontynuacja po śmierci prezydenta Pawła Adamowicza. Natomiast w sprawie dwukadencyjności mam jasne stanowisko.
Po pierwsze, te przepisy są bardzo wątpliwe konstytucyjnie. Jest wiele opinii specjalistów prawa konstytucyjnego w tej materii. Po drugie, mieszkańcy mogą zawsze pokazać czerwoną kartkę wójtowi, burmistrzowi czy prezydentowi nie tylko w wyborach, ale także w referendum.
Przez Polskę przetacza się obecnie fala referendów i wyniki są bardzo różne, niektóre referenda są wiążące, inne nie, ale w większości to akurat włodarze z długim stażem pozostają, jak burmistrz Cieszyna czy Hrubieszowa. Ja zawsze wierzę w mądrość lokalnych wspólnot i uważam, że to ona powinna być kluczem.
