Marszałek województwa łódzkiego: Będziemy szukać oszczędności. To nieuniknione

Pani marszałek, kiedy po raz ostatni jechała pani ŁKA, czyli Łódzką Koleją Aglomeracyjną?

W lipcu, do Skierniewic, kiedy premierowo pojechał tam nowy pociąg PESA ELF 3.0, który zasilił tabor Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej.

Ta kolej regionalna, finansowana m.in. przez UE, nie tylko zmieniła mobilność w regionie, ale jako jedyna z Polski znalazła się w tym roku w finale konkursu Komisji Europejskiej The REGIOSTARS Awards. Jak finalnie wypadła?

To była rekordowa edycja tego konkursu, ponieważ w pięciu kategoriach wpłynęły aż 274 projekty. W ścisłym finale znalazło się 25 – wśród nich ŁKA. Dla naszej kolei to był ogromny sukces. W tym konkursie były w końcu projekty łączące często kilka państw. ŁKA była ponadto jedynym projektem z Polski. Dla nas – ale przede wszystkim dla pracowników Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej – to był ogromny powód do dumy. To był ich sukces. Oni każdego dnia pracują na rzecz podróżnych, którzy pokochali tę kolej. To jest najlepsza kolej aglomeracyjna w Polsce. Pokazują to comiesięczne, regularne, powtarzalne wyniki, jeśli chodzi o punktualność, bezpieczeństwo, czystość oraz bardzo nowoczesny tabor.

Inwestycje w ŁKA nie ustają. Na Karolewie zbudowane zostanie nowe zaplecze techniczne, poza tym już powstaje pięć kolejnych, nowych składów dla Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej. Wszystko ze środków UE? Kiedy te inwestycje będą gotowe?

Teraz odebraliśmy czternaście nowych pociągów trzyczłonowych. Kolejnych sześć, czteroczłonowych, czyli dłuższych, które pozwolą nam też wyjeżdżać w dłuższe trasy, dotrze do nas na przełomie pierwszego i drugiego kwartału 2029 r. Będą to również Elfy, tylko wydłużone. Pozwolą nam jeszcze bardziej rozszerzyć siatkę połączeń albo – tam, gdzie widzimy taką konieczność – zwiększyć ich liczbę. Gdy zaczynaliśmy w 2014 r., przewieźliśmy raptem 324 tysiące pasażerów, a w zeszłym roku było ich już 12 milionów.

To duża różnica. Ale na regionalny transport kolejowy wpływają też chyba inwestycje realizowane na terenie Łódzkiego przez PKP PLK, np. modernizacja kolei do Piotrkowa, od Piotrkowa do Bełchatowa, przedłużenie linii do Bogumiłowa, czy modernizacja linii numer 16 na odcinku Kutno–Łęczyca?

Oczywiście. Cieszymy się z każdej inwestycji kolejowej realizowanej na terenie naszego województwa. Przypomnę, że Łódzkie było drugim województwem, które podpisało pakt kolejowy z Ministerstwem Infrastruktury. Ten pakt jest realizowany. Wspomniana linia numer 16 jest jego częścią, a ta inwestycja przechodzi właśnie z fazy planowania do realizacji. To samo dotyczy linii 24. Nie tak dawno, wspólnie z ministrem Dariuszem Klimczakiem ogłaszaliśmy w Bełchatowie postępowanie przetargowe na tę inwestycję. Przypomnę, że Bełchatów jest jednym z większych miast, w których dzisiaj nie ma połączeń kolejowych. Jest to inwestycja bardzo wyczekiwana przez mieszkańców. Liczymy, że wszystkie te projekty zostaną zrealizowane zgodnie z terminem i na pewno zwiększą liczbę podróżnych, ale przede wszystkim będą nie tylko łączyć region, lecz ludzi. A to jest najważniejsze.

Czy przy tych nowych inwestycjach kolejowych związanych z modernizacją linii w regionie uwzględnia się już także nową infrastrukturę rowerową, na co wskazywali niedawno marszałkowie województw?

Przyjęliśmy politykę rozwoju mobilności rowerowej na terenie naszego województwa. Określiliśmy w niej kierunki, które chcemy realizować, m.in. strategiczne trasy rowerowe, które mają powstać. Są wśród nich chociażby trasy turystyczne, jak VeloPilica czy VeloWarta. W efekcie na terenie łódzkiego w najbliższych latach powstanie 1900 kilometrów tras rowerowych. Jeśli chodzi o inwestycje rowerowe przy kolei, tu wszystko zależy od otwartości PKP na współpracę.

A ta otwartość jest czy nie? 

Oczywiście, że jest, tylko jak zawsze wszystko opiera się na finansowaniu. Jeżeli będą środki, to obie strony będą bardzo zainteresowane takim rozwojem. Dobrym przykładem są nowe parkingi, które powstają przy dworcach kolejowych. To inwestycje, których podróżni bardzo oczekiwali. To samo dotyczy infrastruktury rowerowej.

Pamiętajmy jednak, że Polska nadal jest jednym z państw członkowskich, które nie mają zatwierdzonego Społecznego Funduszu Klimatycznego, czyli środków ETS2, mimo że jesteśmy największym jego beneficjentem. Z tych pieniędzy będzie można finansować również drogi rowerowe. Trzymam mocno kciuki, żeby to jak najszybciej nastąpiło, bo wtedy otworzy się możliwość kolejnych inwestycji.

Trwają prace nad nową trasą rowerową, która połączy Łódź i Koluszki z Mazowszem, a która będzie miała 70 kilometrów długości. Ta inwestycja też będzie finansowana ze środków unijnych? I kiedy może być gotowa?

Do połowy października spływały oferty w przetargu na dokumentację projektową – Program Funkcjonalno-Użytkowy, nie tylko dla trasy VeloMazowsze, ale także dla VeloPilicy i VeloWarty. Mam nadzieję, że w najbliższych tygodniach poznamy realizatora tego przedsięwzięcia. Później to już wszystko będzie zależeć od finansowania. Trwają negocjacje związane z nową perspektywą unijną. Stoję na stanowisku, by jak najwięcej środków zapisać na mobilność miejską – zwłaszcza na drogi rowerowe. Tak, by te pieniądze zostały wpisane do projektu, którego liderem będzie województwo łódzkie, a który będzie realizowany na terenie regionu.

Która z tych trzech dużych inwestycji rowerowych – VeloMazowsze, VeloPilica i VeloWarta – jest dla regionu najważniejsza? Czy wiadomo, która może powstać najszybciej ze względu na położenie czy warunki techniczne?

Wszystkie są ważne, każda dla mieszkańców poszczególnych powiatów, przez które przebiega dana trasa. Ale najważniejsza przy ich budowie jest współpraca. Biorąc pod uwagę uwarunkowania terenowe i techniczne, najprostsza wydaje się VeloWarta. VeloPilica obejmuje bowiem wiele tras przebiegających przez tereny leśne. A jak wiemy, dopóki nie nastąpi zmiana w ustawie, nadleśnictwa nie zawsze mogą współpracować przy przebiegu takiej trasy. Ale tu chodzi o bezpieczeństwo, co jak najbardziej rozumiem.

Z drugiej strony chcemy, by trasy rowerowe były przyjemne i atrakcyjne dla użytkowników. Prowadzone przez tereny leśne takie będą. Natomiast już niekoniecznie ciągnące się kilometrami przy ruchliwej drodze. Tak więc myślę, że największe szanse, jeśli chodzi o tempo prac i możliwości realizacji, ma VeloWarta. Ta trasa może powstać najszybciej.

Kilka tygodni temu Pabianice otrzymały 36,5 mln zł unijnego wsparcia na modernizację i rozwój komunikacji, w tym zakup dziewięciu autobusów elektrycznych. Duże jest zainteresowanie w regionie takimi autobusami?

Ogromne. Wszystkie projekty dotyczące mobilności miejskiej – zakupu taboru autobusowego czy tramwajowego, budowy dróg rowerowych – cieszą się ogromnym zainteresowaniem. Funduszy europejskich zawsze jest za mało, by zaspokoić potrzeby każdego z zainteresowanych samorządów.

Potrzeby płyną z Tomaszowa Mazowieckiego, Opoczna, Bełchatowa czy Sulejowa. Wszyscy chcieliby móc realizować takie inwestycje, ale niestety mamy taką, a nie inną alokację. Komisja Europejska zdecydowała, żeby tych środków w naszym programie była określona pula. Dzisiaj mamy ich jednak więcej, biorąc pod uwagę kurs euro – z czego się cieszymy. A dla takich Pabianic, które są dziś trzecim pod względem wielkości miastem w województwie łódzkim, jest to bardzo ważna i potrzebna inwestycja.

Sporo unijnych pieniędzy idzie na zadania związane z podnoszeniem odporności na sytuacje kryzysowe. Aż 54 mln zł przeznaczono we wrześniu na szkolenia z gotowości cywilnej. Będą one przeznaczone dla mieszkańców czy bardziej dla służb i urzędników?

Zależy nam, by zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców naszego regionu, oczywiście więc będą to szkolenia dla nich. Zaplanowaliśmy m.in. naukę zasad udzielania pierwszej pomocy, ale przede wszystkim szkolenia z zakresu tego, jak powinniśmy się zachowywać w chwilach zagrożenia. Sytuacje z ostatniego czasu, jak chociażby te z Podkarpacia, pokazują, że takie szkolenia są bardzo potrzebne, żeby mieszkańcy wiedzieli, co należy zrobić, by zachować swoje bezpieczeństwo.

Kursy zostaną przeprowadzone w każdej gminie, a będą je prowadzić odpowiednie służby. Chcemy dotrzeć do każdego mieszkańca. Doświadczenia, które mamy po szkoleniach prowadzonych z naszych środków chociażby przez harcerzy pokazują nam, że zainteresowanie nimi jest ogromne.

Zmieńmy trochę temat. Irlandia podczas swojej prezydencji zaproponowała zmniejszenie unijnego budżetu na lata 2028–2034 o około 8 proc. w porównaniu z projektem Komisji Europejskiej. Czy według pani wiedzy środki na unijną politykę spójności, czyli to, co trafia głównie do regionów, nie są zagrożone?

Raczej nie są zagrożone. Bardzo się cieszymy, że Komisja Europejska odeszła od planu, który miała pierwotnie, czyli żeby po raz drugi zrobić Krajowy Plan Odbudowy i negocjować finansowanie tylko na poziomie rządowym – z pominięciem regionów.  A przecież my tu w regionach bardzo dobrze inwestujemy środki z Funduszu Spójności. Zajmujemy się tym już od ponad 20 lat. I to my wiemy, jakie są potrzeby naszych mieszkańców. Każdy region ma też inne potrzeby. Gdyby nasza rola została zmarginalizowana, byłby to błąd.

Ale wiemy też, że nowa perspektywa unijna, plan partnerstwa krajowego i regionalnego, będzie czymś zupełnie nowym dla nas wszystkich. Z jednej strony daje możliwości, ale oczywiście widzimy też zagrożenia. Dzisiaj trudno mi powiedzieć dużo więcej, ponieważ jesteśmy na początku rozmów.

Nie wiemy jeszcze, jakie projekty i z jakiego poziomu będą mogły być finansowane, chociażby w przypadku przedsiębiorców. Czy duży przedsiębiorca będzie mógł ubiegać się o środki tylko na poziomie krajowym, czy będzie mógł korzystać również z tych dostępnych na poziomie regionalnym? A mały i średni przedsiębiorca będzie miał do dyspozycji środki tylko na poziomie regionalnym, czy jednak będzie mógł też ubiegać się o wsparcie na poziomie krajowym? To wszystko jest jeszcze w fazie rozmów i negocjacji.

Natomiast patrząc przez pryzmat własnych doświadczeń z Parlamentu Europejskiego, uważam, że terminy, o których jest mowa, są mało prawdopodobne do dotrzymania przez Parlament Europejski, nie tylko przez Komisję, bo potrzebna jest zgoda, a – jak wiemy – państw członkowskich jest aż 27. To zawsze wymaga czasu, bo jedni są zwolennikami, a inni przeciwnikami Funduszu Spójności. Trzeba więc znaleźć kompromis, który będzie w stanie zadowolić wszystkich, tak aby wieloletnie ramy finansowe zostały zatwierdzone przez Komisję i Parlament, a później, żebyśmy my, na poziomie regionów, mogli zacząć dzielenie tych środków. To wszystko na pewno jeszcze potrwa.

I na koniec: czy według pani w przyszłym roku samorządy niektórych województw też będą mieć niższe dochody niż w tym roku, zwłaszcza z podatku CIT, czy jednak udało się przekonać resort finansów do zmian?

Mam odpowiedzieć jako marszałek czy obywatel?

Jako marszałek…

Na papierze rzeczywiście mamy przyznane większe środki finansowe, ale jako urząd marszałkowski wcale nie mamy więcej pieniędzy. Uważam, że w ten sposób zrekompensowano nam mniejsze kwoty z 2026 r. Ten wzrost dochodów traktuję więc jako wyrównanie.

A co to oznacza dla samorządu województwa?

Będziemy oczywiście szukać oszczędności. To nieuniknione. Wiadomo, że ochrona zdrowia jest obszarem, który kosztuje nas najwięcej. Czekamy na rozwiązania na poziomie krajowym, które ułatwią funkcjonowanie naszych placówek i pozwolą im jak najlepiej pracować na rzecz zdrowia mieszkańców naszego regionu.

Natomiast dodam tytułem podsumowania, że jako kobiety zawsze potrafimy – w ramach budżetu, którym dysponujemy – zaspokoić wszystkie potrzeby.