Muzea na wolnym powietrzu skutecznie przyciągają gości

Docelowo budynków będzie znacznie więcej. – Odpowiednio zorganizowane muzea na wolnym powietrzu – a odwiedziłam większość w Europie – to znakomite miejsce edukacji, ale i atrakcja turystyczna. Taką atrakcją na pewno może być nasz skansen w Branicach – podkreśla Małgorzata Jantos, była radna miasta, która od lat zabiegała o utworzenie takiego obiektu w Krakowie.

Potrzeba sporo czasu i pieniędzy

Jantos podkreśla, że jeszcze dużo wody upłynie, zanim krakowski skansen przyjmie pierwszych zwiedzających. – Tworzenie tego obiektu już trwa kilkadziesiąt lat. A biorąc pod uwagę procedury, jakie powinny być zastosowane, np. przy przenoszeniu budynków, należy założyć jeszcze sporo czasu. A jeżeli dołożymy do tego jeszcze brak funduszy... no wolę nie myśleć, ile to potrwa – podkreśla Jantos.

Czytaj więcej

Warto zobaczyć

Unijne pieniądze pomagają błyszczeć turystycznym atrakcjom

Energylandia, Kopalnia Soli w Wieliczce, czy „nieśmiertelne” Tatry z Zakopanem należą do najpopul...

Faktycznie pierwsze próby tworzenia w Krakowie osiedla muzealnego „typu skansenowskiego” datują się jeszcze na rok... 1927, kiedy projekt takiego osiedla stworzył etnograf Seweryn Udziela. Do pomysłu utworzenia skansenu w Krakowie miasto wracało potem wielokrotnie, m.in. w 1945 r. czy w latach 70. XX wieku. W latach 2017–2018 z inicjatywy Małgorzaty Jantos (wówczas przewodniczącej Komisji Kultury i Ochrony Zabytków Rady Miasta Krakowa) powstało opracowanie dotyczące 23 obiektów z Krakowa i jego obrzeży, które potencjalnie mają stanąć w planowanym skansenie.

W 2019 r. ówczesny prezydent Krakowa zdecydował, że realizacją muzeum na wolnym powietrzu zajmie się spółka Kraków Nowa Huta Przyszłości (należąca do gminy Kraków i województwa małopolskiego). W grudniu 2023 r. spółka podpisała umowę na translokację pierwszej chałupy – tej właśnie, która stanęła w Parku Edukacyjnym Branice.

Tradycje wiejskiego budownictwa

Większość skansenów odtwarza zabudowę wiejską. Krakowski skansen nie jest wyjątkiem – znajdzie się w nim tradycyjna zabudowa podkrakowskiej wsi. Jego centralnym punktem będzie duży zielony plac otoczony drewnianymi zabudowaniami, a także kościółkiem z cmentarzem, karczmą i pawilonem edukacyjnym. Pierwszy już stojący w skansenie dom powstał prawdopodobnie w latach 30. XX wieku. Został wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Krakowa. Zanim został przeniesiony konieczne było przygotowanie ogromu potrzebnych dokumentów, m.in. projektu budowlanego, programu prac konserwatorskich, pozwolenia na budowę, uzgodnień konserwatorskich. Budynek w przeważającej części zawiera oryginalne elementy konstrukcyjne.

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku jest największym skansenem w Polsce (zajmuje ponad 38 hektarów)

Foto: mat.pras.

W porównaniu z innymi tego typu obiektami, prezentującymi zabudowę wsi różnych regionów – krakowski skansen nie będzie duży. Zajmie jedynie ok. 5,5 ha. – Litewskie Rumszyszki mają prawie 200 hektarów, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, które jest największym skansenem w Polsce, zajmuje ponad 38 hektarów. Więc nasz skansen to maleństwo. Jednak właściwie zaopiekowane i promowane może przyciągać turystów – podkreśla Jantos.

Potrzebna jest ciekawostka

Co zwiedzających przyciąga do skansenów? Okazuje się, że niekoniecznie stara zabudowa wiejska, chociaż skansenów prezentujących taki typ eksponatów jest w naszym kraju najwięcej. – Ale nawet jeżeli mamy skansen z typowymi dla danego regionu chałupami, dobrze jest znaleźć coś, co go wyróżnia, jakąś ciekawostkę. To się wtedy przekłada na popularność – podkreśla Jantos.

Jako przykład skansenu z takim „wyróżnikiem” podaje Zalipie. Jedyna w kraju „malowana wieś” czy Wieś Malarek ma na swoim terenie około 20 zagród z mieszkalnymi budynkami lub gospodarczymi, np. Dom Malarek, Zagrodę Wspomnień po Janinie Boduch, Zagrodę Felicji Curyłowej, Zagrodę Lucyny Łaty, Malowanego Misia, a wszystko pomalowane w kolorowe, kwiatowe wzory. Niewielką, liczącą ok. 800 mieszkańców miejscowość odwiedza ok. 30 tys. turystów rocznie. Przyjeżdżają również z zagranicy. „The Telegraph” uznał Zalipie za jedno z 30 najpiękniejszych miejsc w Europie.