Z tego artykułu dowiesz się:
- Ile mieszkań społecznych powstaje w największych miastach w Polsce?
- Czy rządowe wsparcie przekłada się na realne przyspieszenie inwestycji mieszkaniowych w samorządach?
- Z jakimi problemami borykają się samorządy?
- Jakie są plany i strategie mieszkaniowe największych polskich miast na najbliższe lata.
Dla obecnego rządu polityka mieszkaniowa jest jednym z kluczowych priorytetów. Władze chcą przełamać dominację drogiej oferty deweloperskiej, zwiększając dostęp do tańszych mieszkań w ramach szeroko pojętego budownictwa społecznego. W tym celu rosną nakłady z budżetu państwa na gospodarkę mieszkaniową – przede wszystkim poprzez instrumenty Banku Gospodarstwa Krajowego, a także środki z Krajowego Planu Odbudowy.
Sprawdzamy, jak te deklaracje przekładają się na praktykę w miastach i czy rzeczywiście można mówić o przyspieszeniu inwestycji samorządowych.
Efekty przyjdą, ale z opóźnieniem
Z zebranych przez „Życie Regionów” komentarzy samorządowców wynika, że zmiana w polityce rządowej jest widoczna. – Ostatnie dwa lata, w których zwiększyło się znaczenie rządowego wsparcia dla społecznego budownictwa czynszowego, stworzyły samorządom realną możliwość przyspieszenia przygotowania nowych inwestycji mieszkaniowych – deklarują władze Gdańska. – Jednocześnie należy podkreślić, że mimo poprawy dostępności źródeł finansowania, skala potrzeb mieszkaniowych pozostaje bardzo wysoka, a proces realizacji inwestycji nadal obciążony jest barierami kosztowymi, organizacyjnymi i proceduralnymi – dodają.
Czytaj więcej
W każdym mieście, które ma lokale komunalne, lokatorzy zalegają z czynszem. Rekordziści nawet po kilkaset tysięcy złotych. Samorządy korzystają z r...
– W całej Wielkopolsce, nie tylko w Poznaniu, widać już pierwsze efekty zwiększonego wsparcia dla budownictwa społecznego – komentuje też poznański magistrat. – Trzeba jednak zauważyć, że efekty realizowanych programów pojawiają się z opóźnieniem – zaznacza.
– Ostatnie dwa lata przyniosły istotną zmianę jakościową w podejściu państwa do społecznego budownictwa czynszowego, na poziomie skali finansowania, stabilności instrumentów wsparcia, legislacji i uznania budownictwa społecznego za trwały element polityki państwa – podkreśla również opolski urząd miejski. – Ale efekty z różnych powodów są jeszcze wyraźnie opóźnione, szczególnie względem potrzeb mieszkaniowych – dodaje.
Ile mieszkań społecznych powstaje w miastach
Opinie samorządowców potwierdzają zwykle dane liczbowe, choć w poszczególnych miastach sytuacja wygląda bardzo różnie. Przykładowo, w Gdańsku w latach 2024-2025 oddano do użytkowania łącznie 148 mieszkań społecznych i komunalnych, podczas gdy w latach 2022-2023 było to łącznie 198 nowych. – O ile lata 2022-2023 były okresem intensyfikacji działań związanych z rozwojem budownictwa społecznego i komunalnego, to lata 2024-2025 to przede wszystkim etap przygotowania i uruchamiania kolejnych dużych inwestycji mieszkaniowych – wyjaśnia gdański magistrat.
W Krakowie kalendarz inwestycyjny ułożył się tak, że w ostatnich dwóch latach nie oddano żadnych nowych mieszkań komunalnych, choć wyremontowano 807 pustostanów. Odwrotnie w Poznaniu – w latach 2024-2025 oferta miejska to aż 697 mieszkań (zrealizowanych przez zakład komunalny oraz poznański TBS), podczas gdy wcześniejsze lata były okresem przygotowań.
Czytaj więcej
Nie pojedyncze kamienice, lecz całe kwartały trafiają dziś do rewitalizacji. Samorządy przeznaczają na ten cel setki milionów, a nawet miliardy zło...
Szczecin podaje, że w ostatnich dwóch latach w mieście powstało łącznie 247 mieszkań społecznych czynszowych, a w poprzedniej dwulatce – 203. W Toruniu oddano do użytkowania odpowiednio 542 oraz 420 lokali, biorąc pod uwagę lokale społeczne z partycypacją najemców, co wskazuje na wyraźną intensyfikację działań miasta.
W Opolu w latach 2024-2025 zasiedlono 159 nowych mieszkań (zrealizowanych w formule społecznego budownictwa czynszowego), w latach 2022-2023 w trybie najmu socjalnego miasto oddało do użytkowania 127 lokali.
Jakie problemy wskazują samorządowcy
Samorządy zgodnie wskazują, że mimo rosnącego finansowania, największym problemem pozostają koszty i ograniczenia infrastrukturalne. W Szczecinie barierą jest ograniczona dostępność kredytów w systemie SBC, co bezpośrednio wpływa na tempo inwestycji TBS. Władze Krakowa jako najpoważniejszą barierę wskazują niedobór gruntów pod zabudowę mieszkaniową oraz konieczność długotrwałych przygotowań inwestycyjnych.
W wielu miastach powtarza się również problem rosnących kosztów materiałów budowlanych i robocizny oraz długich procedur administracyjnych, które spowalniają inwestycje mimo dostępnych środków. Katowice dodają do tego listę problemów specyficznych dla swoich zasobów: wysokie koszty remontów kapitalnych budynków przedwojennych, które wymagają m.in. zmian sposobu ogrzewania, oraz zadłużenie najemców, które ogranicza środki na utrzymanie budynków. A Toruń wskazuje na obawy o stabilność finansowania po 2027 r. oraz rosnącą presję na zapewnienie lokali socjalnych wynikającą z orzeczeń sądowych.
Ambitne plany: setki nowych mieszkań w przygotowaniu
Jednocześnie w zasadzie wszyscy pytani przez nas samorządowcy deklarują rozwój budownictwa społecznego i mają w tym zakresie bardzo ambitne plany. – Mamy nową strategię na lata 2026-2030. Głównym jej założeniem jest zwiększenie zasobu mieszkaniowego do 15,1 tys. oraz pozyskanie 613 lokali w formule Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych – deklaruje UM Krakowa. Strategia przewiduje szereg działań, od budowy mieszkań, poprzez zakup lokali, po remonty pustostanów.
Czytaj więcej
Remonty pustostanów to szybki sposób na pozyskiwanie tanich lokali – uważają samorządy, oceniając strategię mieszkaniową rządu.
W Lublinie trwa realizacja i przygotowanie kilku dużych inwestycji: 99 mieszkań przy ul. Wrońskiej, 121 przy ul. Królowej Bony oraz kolejne projekty TBS obejmujące ok. 70 lokali. Łącznie ponad 300 mieszkań w różnych fazach. Miasto rozwija też segment wynajmu instytucjonalnego – na jednym z projektów weryfikowanych jest 385 wniosków najemców. W Gdańsku planowane inwestycje obejmują 271 nowych mieszkań, z kolei Poznań kontynuuje duże projekty komunalne i TBS, które mają utrzymać wysokie tempo budowy mieszkań.
Warszawa chwali się, że w ramach wieloletniego programu w latach 2018-2025 przygotowano do najmu łącznie ok. 15,8 tys. lokali (w tym 1614 to nowe mieszkania, a 14 212 – to efekt remontów pustostanów i kompleksowej modernizacji budynków wyłączonych z eksploatacji). Obecnie Warszawa pracuje nad kolejnym wieloletnim programem, do 2032 r., który zakłada szybszy rozwój budownictwa społecznego.
