Z tego artykułu dowiesz się:

  • Skąd biorą się rosnące dochody miast i dlaczego wydatki rosną jeszcze szybciej.
  • Które obszary, takie jak oświata i transport, stanowią największe obciążenie dla budżetów.
  • Jak duże deficyty planują największe metropolie i z jakich źródeł je sfinansują.
  • Jakie strategie oszczędnościowe wdrażają samorządy, by zachować stabilność finansową.

Rady Miast otrzymały już projekty budżetów na 2027 r., a niektóre rozpoczęły nawet prace nad tym najważniejszym dokumentem finansowym. – Choć koszty funkcjonowania miasta systematycznie rosną, Wrocław pozostaje w stabilnej kondycji finansowej. W projekcie budżetu na przyszły rok deficyt wyniesie 1,2 mld zł i jest wynikiem przyjętego wysokiego planu inwestycyjnego – mówi Marcin Urban, skarbnik Wrocławia.

Ważne wpływy z podatków od mieszkańców

Dochody samorządów pochodzą m.in. z podatków, opłat lokalnych, udziałów w PIT i CIT, majątku oraz dotacji z budżetu państwa i Unii Europejskiej.

Najwyższe dochody planuje Warszawa – 30,904 mld zł, o 6 proc. więcej niż w 2026 r. Z PIT ma uzyskać 15,915 mld zł, a z CIT 3,651 mld zł. Ważnymi źródłami będą również podatek od nieruchomości (2,02 mld zł) i opłaty parkingowe (327,8 mln zł).

Kraków zakłada dochody na poziomie 10,9275 mld zł, o 6,4 proc. więcej niż rok wcześniej. PIT i CIT mają przynieść 6,5929 mld zł. Miasto liczy także na 917 mln zł z podatku od nieruchomości oraz 450 mln zł ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej.

Wrocław oszacował dochody na blisko 10 mld zł. Największą część wpływów stanowią podatki PIT i CIT – 5,253 mld zł, czyli 57,8 proc. dochodów. To o ponad 300 mln zł więcej niż rok wcześniej. 

Czytaj więcej

Rząd dzieli pieniądze dla samorządów. Kto dostanie najwięcej?

Dochody Łodzi mają wynieść 8,4 mld zł, a Szczecina 4,569 mld zł, o blisko 6 proc. mniej niż w planie po zmianach na 2026 r. Spadek wynika głównie z niższych dochodów majątkowych i mniejszego finansowania zewnętrznego. Dochody bieżące Szczecina mają jednak wzrosnąć o 1,5 proc., do 4,296 mld zł.

W Poznaniu dochody zaplanowano na 7,13 mld zł, o 7,6 proc. więcej niż w projekcie na 2026 r. W tej kwocie mieszczą się dochody bieżące (6,91 mld zł) i majątkowe (222 mln zł). A Lublin planuje ponad 4,03 mld zł dochodów, o 4,22 proc. więcej niż w 2026 r. Wpływy z PIT mają przekroczyć 1,84 mld zł, a z CIT wynieść 178,45 mln zł.

Na co miasta wydadzą pieniądze?

Największe obciążenia budżetów stanowią oświata, transport i pomoc społeczna. W Warszawie wydatki bieżące mają wynieść 29,692 mld zł, o 6,9 proc. więcej niż rok wcześniej. Na edukację przeznaczonych zostanie 11,047 mld zł, a na transport i komunikację 6,595 mld zł.

W Krakowie wydatki bieżące wzrosną o 6 proc., do 10,3495 mld zł. Najbardziej zwiększą się koszty transportu (11,3 proc.) i oświaty (7,8 proc.). Jednocześnie miasto planuje ograniczyć wydatki majątkowe o 9,9 proc.

Wrocław zaplanował wydatki na poziomie 10,2 mld zł. Najwięcej, bo 36 proc. tej kwoty, pochłonie edukacja. Niemal 20 proc. przypadnie na transport i łączność, a co dziesiąta złotówka na gospodarkę komunalną.

Natomiast w Poznaniu na wydatki przewidziano 8,2 mld zł, o 10,8 proc. więcej niż w projekcie przedstawionym radnym rok wcześniej. Wydatki bieżące wyniosą 6,65 mld zł, a majątkowe 1,55 mld zł. Największą pozycją będzie oświata – 2,99 mld zł. Na transport i łączność miasto przeznaczy 1,93 mld zł.

Władze Lublina przewidują wydatki na poziomie  4,17 mld zł, z czego 1,72 mld zł na oświatę, 631 mln zł na transport oraz 547 mln zł na pomoc społeczną i politykę rodzinną.

Czytaj więcej

Samorządy liczą pieniądze na 2027 r. Wiadomo, na co pójdzie większość dochodów

Największy deficyt zaplanowała Warszawa – 3,568 mld zł, jednak jest on o 201 mln zł niższy niż w 2026 r. W Krakowie wyniesie 956,9 mln zł, o 20,1 proc. mniej niż rok wcześniej. Jego udział w dochodach spadnie z 11,7 do 8,8 proc. W Krakowie wydatki bieżące rosną wolniej niż dochody bieżące (odpowiednio 6 i 8,2 proc.). Nadwyżka operacyjna ma więc wzrosnąć ze 155,5 mln zł do 388,9 mln zł.

Z kolei Lublin przewiduje deficyt w wysokości 141 mln zł, a Szczecin 145,6 mln zł. W Łodzi ma on wynieść 573 mln zł, czyli 6,7 proc. dochodów. Miasto zachowa jednak nadwyżkę operacyjną w wysokości 285,96 mln zł.

Rosnące koszty ograniczają możliwości samorządów

Władze największych miast przedstawiają projekty jako odpowiedzialne i rozwojowe, ale przyznają, że ograniczanie deficytu utrudniają sztywne wydatki bieżące. – Możliwości zmniejszania deficytu są ograniczone z uwagi na sztywny charakter wydatków bieżących – informuje Joanna Stryczewska z lubelskiego ratusza.

Zwraca uwagę na rosnące koszty wynagrodzeń, paliw i świadczeń pracowniczych, a także odpływ pracowników do sektora prywatnego. Łódź podkreśla z kolei, że mimo realizacji inwestycji utrzymuje kontrolę nad zadłużeniem. Kraków zapowiada oszczędności m.in. w promocji i turystyce, likwidację miejskiej gazetki oraz redukcję departamentów.

Budżety na 2027 r. będą dla dużych miast wymagające, choć według władz możliwe do zrealizowania. Wyższe wpływy z PIT i CIT poprawiają sytuację samorządów, ale nie rozwiązują problemu rosnących kosztów oświaty, transportu, pomocy społecznej i obsługi długu. – Cięcia są duże, ale nie dotkną mieszkańców ani kluczowych usług – zapewniają władze Krakowa.