NSA walczy ze smogiem. Dał samorządom potężną broń

Z najnowszego raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) wynika, że wymiana kotłów węglowych starej daty idzie w ślimaczym tempie
Fot. Pixabay

Sądy administracyjne unieważniały do tej pory hurtowo zapisy zabraniające montowania pieców węglowych. Wreszcie coś się jednak zmieniło.

W miejscowym planie wolno zakazać stosowania pieców na paliwo stałe. Do takich wniosków doszedł Naczelny Sąd Administracyjny w czterech swoich wyrokach. To wyłom w dotychczasowym orzecznictwie.

Uchwała antysmogowa najważniejsza

Wojewoda wielkopolski unieważnił zapisy miejscowych planów mówiące o zakazie używania określonych źródeł ciepła. Uznał, że tego rodzaju regulacje mogły znaleźć się wyłącznie w tzw. uchwale antysmogowej sejmiku województwa.

Poznań bronił się, że w uchwale sejmiku wprowadzono ograniczenia i zakazy dotyczące eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw stałych. W miejscowych planach znajduje się natomiast zakaz montowania nowych pieców lub trzonów kuchennych umożliwiających spalanie paliw stałych.

A to nie jest jedno i to samo. Zapisy miejscowych planów nie wkraczały więc w materię regulowaną w uchwale antysmogowej. W miejscowym planie można m.in. ustalić przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określić sposoby zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. W opinii WSA zakaz dotyczący pieców nie zalicza się do żadnej z tych spraw.

CZYTAJ TAKŻE: Czujniki monitorujące jakość powietrza wewnętrznego w Katowicach. Na froncie walki ze smogiem

Inaczej uważał NSA.

Takich spraw z Poznania na wokandzie sądu administracyjnego jest jeszcze siedem. Wszystkie dotyczą zakazu stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe na obszarach objętych miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego.

Pod prąd

Na razie nie ma pisemnych uzasadnień wyroków NSA. Nie wiadomo więc, dlaczego tak, a nie inaczej, orzekł ten sąd.

Prawnicy nie mają jednak wątpliwości – idą one pod prąd.

– Do tej pory linia orzecznicza sądów administracyjnych była jednolita. Sądy uważały, że tego typu zakazy mogą być wprowadzane jedynie w uchwałach antysmogowych wydawanych przez sejmiki województw, a nie w miejscowych planach. Wyroki NSA mogą zmienić podejście sądu do tego typu spraw – tłumaczy Kacper Łagodziński, prawnik z Kancelarii Prawnej dr Krystian Ziemski & Partners.

Gdyby więc doszło do zmiany podejścia sądów administracyjnych, samorządy mogłyby uchwalać własne uregulowania antysmogowe. Co jest niezwykle ważne.

Przepisy dotyczące jakości powietrza w Polsce uchwalają sejmiki województw i to one decydują o ich ostatecznej treści, a nie samorządy. Nie zawsze więc muszą być po myśli tych ostatnich. Może zdarzyć się jak w Oświęcimiu, gdzie rada miasta podjęła uchwałę intencyjną w sprawie zakazu palenia węglem.

CZYTAJ TAKŻE: Kraków walczy ze smogiem i skutkami zmian klimatu

Nie ma ona jednak mocy obowiązującej. Formalnie o jego losie zdecyduje Sejmik Województwa Małopolskiego – podkreśla Piotr Siergiej z Polskiego Alarmu Smogowego.

W planie gmina decyduje

Podobnego zdania jest Paweł Ścigalski, pełnomocnik prezydenta miasta Krakowa ds. jakości powietrza. – W naszym przypadku, jak pewnie w innych samorządach, poszczególne merytoryczne wydziały opiniują plany miejscowe. Trzeba jednak pamiętać, że na terenie Krakowa od 1 września 2019 roku obowiązuje całkowity zakaz stosowania paliw stałych – wyjaśnia Paweł Ścigalski.

– Stąd jakiekolwiek inne zapisy w procedowanych dokumentach stałyby w sprzeczności z aktualnym stanem prawnym. Co prawda prawo ochrony środowiska (art. 96 ust. 8) umożliwia pewne wyłączenia, ale dotyczą one tylko podmiotów spełniających określone kryteria. Rozumiem jednak samorządy, które chcą w ten sposób walczyć ze smogiem. Nie wszędzie obowiązują uchwały antysmogowe, a tam, gdzie są, nie zawsze odpowiadają potrzebom lokalnym. Nasza uchwała krakowska jest jedyną taką w Polsce i bardziej rygorystyczną, aniżeli ta dotycząca całego województwa małopolskiego – mówi Paweł Ścigalski.

Obecnie w Krakowie pozostało jeszcze, według szacunków urzędu miasta, ok. 1000 miejsc, gdzie mogą znajdować się piece, a więc w okresie ostatnich pięciu lat ich liczba zmniejszyła się o około 20 tysięcy.

Jest źle

Nie wszędzie prace idą jednak tak dobrze.

CZYTAJ TAKŻE: Ścisnął mróz, smog zaatakował. A w wymianie kopciuchów zastój

Z najnowszego raportu Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) wynika, że wymiana kotłów węglowych starej daty idzie w ślimaczym tempie. Najgorzej jest w mniejszych miastach i na wsiach. Tylko w Nowym Targu stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu (BAP) w powietrzu przekroczyło dopuszczalne normy aż o 1800 proc.

Rekordowo dużą liczbę kotłów wymieniono w Krakowie (4188), w którym od września 2019 roku obowiązuje zakaz palenia węglem i drewnem. Na drugim miejscu jest Wrocław (1442), a na trzecim Katowice (1213). W dwóch ostatnich miastach pozostało do wymiany bardzo dużo kotłów – odpowiednio 18 669 i ok. 20 tys. Wśród miast wojewódzkich najmniej kopciuchów wymieniono w Zielonej Górze, która w zeszłym roku wymieniła zaledwie 78 kotłów, Białymstoku (62) oraz w Gorzowie Wielkopolskim (41).

Według PAS, jeżeli kopciuchy będą likwidowane w takim tempie co obecnie, to znikną one dopiero za kilkadziesiąt lat. Jako przykład PAS podaje Radomsko, które szacuje liczbę kotłów na 7500, a w 2019 roku wymieniono zaledwie cztery sztuki.

Tagi:

Mogą Ci się również spodobać

Szczecin wspiera startupy

Dwadzieścia młodych firm bierze udział w specjalnie dla nich utworzonym programie mentoringowym Szczecin_Up!, dzięki ...

„Fala znaczących zmian na kluczowych stanowiskach”. Eksperci o realiach po epidemii

Pojawienie się pandemii Covid-19 pokazało i siłę, i słabość miast, a kryzys powinien uświadomić ...

Gminy nadmorskie protestują. „Plaże opustoszały jak Krupówki”

Nie ma żadnego powodu, by inaczej traktować gminy górskie i nadmorskie – dowodzą samorządowcy ...

Są takie miejsca, w których lokalne władze rozdają mieszkańcom maseczki

Włodarze małych gmin i średnich miast kupują – i rozdają mieszkańcom – maseczki ochronne. ...

Czas na elektroniczne listy polecone

Urzędy będą wysyłać pisma tylko elektronicznie, ale przesyłki tradycyjne nie znikną od razu. Tradycyjne ...

Obecność kamery podczas prac radnych trzeba zaplanować

Aby nagrywać i transmitować obrady, np. rad gmin, powiatu, trzeba pamiętać m.in. o minimalizacji ...