Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie działania podejmują miasta, by zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców na co dzień.
- Jak miasta rozbudowują systemy monitoringu.
- Jak samorządy zabezpieczają ulice i place, nie zamieniając ich w zamknięte przestrzenie.
- Dlaczego inwestycje w sprzęt dla służb i edukację mieszkańców stają się kluczowe dla polityki miejskiej.
- Ile samorządy wydają na bezpieczeństwo i jak bardzo wzrosły te nakłady w ostatnich latach.
Tragiczne wydarzenia w Krakowie postawiły bezpieczeństwo mieszkańców w centrum uwagi samorządów. W wielu miastach natychmiast zwoływano sztaby kryzysowe, zarządzano przeglądy zabezpieczeń i zwiększano obecność policji oraz straży miejskiej w centrach. Sprawdzano przygotowanie do ochrony nadchodzących wydarzeń, w tym obchodów ubiegłotygodniowego Święta Niepodległości, a także jarmarków bożonarodzeniowych.
Bezpieczeństwo to codzienna praca samorządów
Jednocześnie samorządowcy podkreślają, że ostatnie działania nie oznaczają, iż dopiero teraz miasta zaczęły inwestować w ochronę mieszkańców. – Bezpieczeństwo mieszkańców było, jest i będzie priorytetem w działaniu miasta, jak i służb współpracujących – zaznacza Departament Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta Zielona Góra. – Bezpieczeństwo mieszkańców i użytkowników przestrzeni publicznej pozostaje jednym ze stałych priorytetów – podkreśla także Marcin Gołek, zastępca prezydenta Poznania.
Działania w tym obszarze są więc ciągłe, choć każdy incydent oznacza konieczność wyciągania wniosków, doskonalenia procedur i poprawy współpracy w sytuacjach kryzysowych. Szczególnie ważne pozostają prewencja, zapobieganie zagrożeniom, stałe ich monitorowanie oraz zdolność do szybkiego reagowania, gdy dojdzie już do niebezpiecznego zdarzenia.
Czytaj więcej
Największe imprezy zaplanowane na Narodowe Święto Niepodległości odbędą się w większości zgodnie z planem, ale nad bezpieczeństwem uczestników będz...
Coraz więcej kamer w miejskiej przestrzeni
Jednym z podstawowych narzędzi, po które sięgają samorządy, jest monitoring wizyjny. Kamery pozwalają nie tylko obserwować przestrzeń publiczną, ale także szybciej wykrywać niepokojące zdarzenia i wspierać pracę policji oraz straży miejskiej. – Po wydarzeniach w Krakowie w ramach działań prewencyjnych zwiększono czujność operatorów monitoringu miejskiego oraz pracowników obsługujących system zarządzania ruchem – podaje Urząd Miasta Lublin. Jednocześnie miasto planuje rozbudowę systemu oraz wzmocnienie go rozwiązaniami opartymi na sztucznej inteligencji. Obecnie w Lublinie działa już 1130 kamer, a wkrótce pojawi się kolejnych 18, w 13 lokalizacjach.
W monitoring inwestują również Poznań, Gorzów Wielkopolski czy Łódź. W tym ostatnim mieście działa już ponad 1,5 tys. kamer, a ich uzupełnieniem jest 30 przycisków SOS zainstalowanych w najbardziej uczęszczanych miejscach, m.in. przy ulicy Piotrkowskiej, w parkach i na skwerach. W razie potrzeby umożliwiają one natychmiastowy kontakt ze strażą miejską. Jak podkreślają władze Łodzi, system wielokrotnie pomógł w identyfikacji i ujęciu sprawców przestępstw popełnionych w przestrzeni miejskiej.
Czytaj więcej
Jeszcze niedawno wydatki na obronność były w lokalnych budżetach niemal niezauważalne. Dziś bezpieczeństwo staje się nowym priorytetem, choć schron...
Otwarte place, ale z odpowiednimi zabezpieczeniami
Zapewnienie ochrony w miejscach, w których codziennie przebywają tysiące ludzi – na głównych ulicach, placach, w parkach czy podczas imprez masowych – jest szczególnie trudnym wyzwaniem. Z jednej strony mieszkańcy i turyści chcą czuć się bezpiecznie. Dlatego takie rozwiązania jak wzmożone patrole służb mundurowych czy zapory uniemożliwiające wjazd samochodów na ulice zamknięte dla ruchu stają się coraz powszechniejsze.
Z drugiej strony placów i rynków nie można zastawić betonowymi murami i „zasiekami”, by nie tworzyć atmosfery permanentnego zagrożenia. – Preferowanym kierunkiem jest tworzenie przestrzeni otwartych, przyjaznych i dostępnych, a jednocześnie wyposażonych w rozwiązania ograniczające możliwość wystąpienia zagrożeń – zaznacza Marcin Gołek, zastępca prezydenta Poznania.
Dlatego miasta stawiają na zabezpieczenia, które łączą funkcję ochronną z estetyką i użytecznością. W Poznaniu mają to być m.in. słupki, donice i inne elementy małej architektury, które utrudnią nieuprawniony wjazd samochodów, nie zamykając jednocześnie przestrzeni publicznych. Podobne rozwiązania stosuje Lublin, gdzie gazony, ławki i stylizowane słupki chronią miejsca przeznaczone dla pieszych.
Czytaj więcej
Drogi dla wojska, schrony, cyberbezpieczeństwo i ochrona infrastruktury krytycznej – tak samorządy inwestują w bezpieczeństwo swoich miast i regionów.
Dobrze wyposażone służby i przygotowani mieszkańcy
– Sfera bezpieczeństwa jest tak rozległa i tak szybko zmieniają się otaczające nas zagrożenia, że przygotowanie do działań i reakcji wymaga stałego, konsekwentnego wspierania służb w sprzęcie, szkoleniach, edukacji mieszkańców i infrastrukturze – podkreśla Departament Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta Zielona Góra. Jak dodają miejscy urzędnicy, kluczowe jest wcześniejsze rozpoznawanie zagrożeń i szybka reakcję.
Dobrym przykładem złożoności tych wyzwań jest strategia realizowana przez Wrocław. Działania miasta obejmują zarówno bezpośrednie zabezpieczanie przestrzeni publicznych, jak i stałą dbałość o doposażenie służb oraz edukację mieszkańców. Od dwóch lat miasto organizuje bezpłatne szkolenia w ramach programu „Bezpieczny Wrocław”. Uczą one, jak reagować na niebezpieczne zdarzenia, w tym atak nożownika czy masowego zabójcy, a także jak przeprowadzić ewakuację i udzielić pierwszej pomocy. – Takie szkolenia jako jedyny samorząd w Polsce prowadzimy też w szkołach ponadpodstawowych, a w tym roku także w podstawówkach – podkreśla Agata Dzikowska, dyrektor Wydziału Komunikacji Społecznej wrocławskiego magistratu.
Równolegle miasto inwestuje w wyposażenie, które pozwala służbom skuteczniej reagować na sytuacje kryzysowe i lepiej chroni samych funkcjonariuszy. Straż Miejska Wrocławia otrzymała w ostatnim czasie m.in. 20 plecaków medycznych, 200 opatrunków okluzyjnych, 40 kamizelek kuloodpornych i 150 par rękawic przeciwzakłuciowych. To kontynuacja wrześniowych zakupów o wartości ponad 4 mln zł, obejmujących m.in. nowe pojazdy, defibrylatory AED i kamizelki ochronne. Miasto rozwija również zaplecze do udzielania pomocy poszkodowanym. Na jego terenie działa już ponad 800 ogólnodostępnych zestawów AED, a kolejne zakupy obejmą zestawy do tamowania masywnych krwotoków.
Czytaj więcej
Dodatkowe patrole, betonowe zapory, ograniczenia wjazdu do najbardziej obleganych miejsc, rozbudowa monitoringu – po tragicznym zamachu w Krakowie...
Szersze podejście do bezpieczeństwa widać również w Gdańsku. Dzięki rządowemu Programowi Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 finansowane są tam szkolenia i przygotowania do działania w sytuacjach kryzysowych. Powstał także magazyn w Gdańsku-Kokoszkach, w którym zgromadzono m.in. agregaty prądotwórcze, pompy, sprzęt przeciwpowodziowy, namioty, wyposażenie medyczne oraz środki ochrony indywidualnej.
Ile kosztuje bezpieczeństwo mieszkańców?
Według danych GUS łączne wydatki miast i gmin na bezpieczeństwo i ochronę przeciwpożarową wyniosły w zeszłym roku ok. 6,5 mld zł. W ostatnich latach mocno wzrosły – w porównaniu z 2021 r. nawet dwukrotnie. Bezpośrednią przyczyną tego skoku była przede wszystkim rosyjska agresja na Ukrainę, która wymusiła na samorządach większe zaangażowanie w przygotowanie na sytuacje kryzysowe, ochronę ludności, a także doposażenie służb ratunkowych.
Jednocześnie w wypowiedziach dla „Życia Regionów” miasta zaznaczają, że nakłady na szeroko pojęte bezpieczeństwo są rozproszone pomiędzy różne działy budżetowe. Obejmują utrzymanie służb miejskich, monitoring, zarządzanie kryzysowe, obronę cywilną, szkolenia czy inwestycje infrastrukturalne. Wrocław szacuje, że w 2026 r. przeznaczy na te cele łącznie ponad 230 mln zł, z czego 82 mln zł na zarządzanie kryzysowe, ochronę ludności, alarmowanie, ewakuację i szkolenia. Łódź podaje natomiast, że w projekcie budżetu na 2027 r. na bezpieczeństwo publiczne, łącznie z rezerwami celowymi, zarezerwowano ok. 212 mln zł.
Rola samorządów w systemie bezpieczeństwa państwa oraz wyzwania związane ochroną mieszkańców będą tematem Forum Liderów Samorządowych, które odbędzie się 7 grudnia w Warszawie.