Samorządy coraz mocniej angażują się w proekologiczne działania, mając coraz większą świadomość, jak wielkim wyzwaniem jest ochrona klimatu. Specjalne wyróżnienie „Samorząd przyjazny środowisku" jest wyrazem docenienia tych wysiłków.

Najlepszy wynik

Wyróżnienie przyznaje kapituła Rankingu Samorządów „Rzeczpospolitej", m.in. na podstawie wyników uzyskanych przez samorządy w tym zestawieniu w obszarze „czyste środowisko".

Pod uwagę bierzemy tu m.in. poziom inwestycji w zieloną infrastrukturę oraz wydatków na ochronę powietrza i zieleń miejską, poziom selektywnej zbiórki odpadów, zaangażowanie samorządu w rewitalizację obszarów zdegradowanych czy w działania z zakresie rozwoju zeroemisyjnego transportu.

W tym roku miano Samorządu Przyjaznego Środowisku trafiło do Dąbrowy Górniczej, która uzyskała najwięcej punktów.

– Dla nas ochrona środowiska jest priorytetem – komentuje Marcin Bazylak, prezydent Dąbrowy Górniczej. – Jesteśmy miastem, które wyrosło w cieniu wielkiej Huty Katowice. Przez przeszło 40 lat funkcjonowania tego zakładu środowisko Dąbrowy Górniczej na tym ucierpiało. Swoje piętno odcisnęło też górnictwo, choć trzeba podkreślić, że ostatnia kopalnia została zamknięta pod koniec 1996 r. Dziś Dąbrowa Górnicza to miasto zielone, kolejne obszary podlegają rewitalizacji, walczymy o czyste powietrze – podkreśla prezydent. – Choć jeszcze oczywiście jest wiele do zrobienia – dodaje.

Ochrona powietrza

Miasto rozpoczęło realizację programu ograniczania niskiej emisji jako jeden z pierwszych samorządów, uruchamiając dopłaty dla mieszkańców na wymianę tzw. kopciuchów jeszcze w 2017 roku.

W ramach pierwszej edycji tego programu, która miała miejsce w latach 2017–2020, udało się wymienić ponad 1400 źródeł ciepła. W tegorocznej edycji zainteresowanie jest szczególnie wysokie, bo od stycznia złożono już ponad 660 wniosków, co wynika z faktu, że zgodnie z uchwałą antysmogową województwa śląskiego do końca tego roku wszystkie przestarzałe piece muszą zostać wymienione.

– Byliśmy także pionierem, jeśli chodzi o miejski system monitoringu jakości powietrza – zaznacza prezydent Bazylak. System jest wciąż rozwijany, ostatnią nowością jest uruchomienie aplikacji mobilnej do odczytu pomiarów na telefonach komórkowych.

W ubiegłym roku miasto przeznaczyło na wydatki związane z ochroną powietrza prawie 6 mln zł. W przeliczeniu na jednego mieszkańca daje to niemal 50 zł, co jest jednym z najwyższych poziomów wśród miast na prawach powiatu.

Rewolucja na miejskich torach

Dużo wysiłków Dąbrowa Górnicza wkłada również w rozwój zeroemisyjnego transportu. Tylko w ubiegłym roku na ten cel przeznaczono 30 mln zł (co per capita też jest bardzo wysokim poziomem). To jeden z elementów komunikacyjnej rewolucji w Dąbrowie Górniczej.

– Chcemy, żeby oferta transportu publicznego stanowiła konkurencję dla samochodów. By się tak stało, transport publiczny musi umożliwiać mieszkańcom szybkie i komfortowe podróżowanie po całym mieście – zaznacza Marcin Bazylak.

Wymaga to szeregu różnych inwestycji, przede wszystkim w zakresie przebudowy głównej osi komunikacyjnej miasta, w tym modernizacji linii tramwajowej. Tory tramwajowe zostaną wymienione na nowe, po których będą mogły jeździć szybkie, nowoczesne wagony.

Do tego dojdą zintegrowane przystanki tramwajowo-autobusowe, umożliwiające szybką przesiadkę z autobusu na tramwaj, centra przesiadkowe przy liniach kolejowych czy gęsta sieć ścieżek rowerowych.

Nowa wizja centrum

Obecnie miasto stoi przed wielkim wyzwaniem – zrealizowaniem projektu Fabryka Pełna Życia, czyli kompleksowej rewitalizacji poprzemysłowych terenów leżących w śródmieściu. Nowe centrum ma łączyć tradycję (na terenie jest m.in. zlokalizowana nieczynna już fabryka obrabiarek) z nowoczesnością, być przestrzenią przyjazną dla mieszkańców, za to bez samochodów.

Dąbrowa Górnicza prowadzi też szereg mniejszych projektów na rzecz ochrony środowiska i przeciwdziałania zmianom klimatu. Ciekawym pomysłem jest miejski system dotacji do małej retencji. Przy czym są to dotacje na bardziej złożone systemy, pozwalające na wykorzystanie wody deszczowej w domowym obiegu (a nie tylko do podlewania ogródków).