Uratować pamiątki historii

Zabytkowe kościoły, klasztory, spichrze i fortyfikacje są remontowane z pieniędzy urzędu marszałkowskiego

Publikacja: 28.09.2016 22:00

Ratowanie zabytków, w które mocno angażuje się samorząd województwa, doceniła Unia Europejska, przyznając mu dwa lata temu wyróżnienie w prestiżowym konkursie UE „Europa Nostra Awards". Konkurencja była duża, do konkursu zgłoszono 160 wniosków z 30 krajów.

– Dostrzeżono, że robimy rzecz nieprzeciętną w skali europejskiej. Aktywnie wspieramy remonty konserwatorskie zabytków i projekty rewitalizacyjne polegające między innymi na adaptacji wiekowych obiektów do nowych funkcji – zaznacza marszałek Piotr Całbecki.

Freski do renowacji

Tegoroczne wsparcie z budżetu województwa oraz Regionalnego Programu Operacyjnego pozwoli zrealizować blisko 200 zadań – m.in. konserwatorskich i remontowych.

Podobnie jak i w poprzednich, dotacje otrzymały zabytki w mniejszych i większych miastach regionu. Pieniądze zostaną wykorzystane m.in. na prace konserwatorskie przy wieży kościoła Andrzeja Apostoła w Brudzawach, dwa etapy remontu dachu kościoła Narodzenia NMP w Czarżu, prace konserwatorsko - restauratorskie polichromii kościoła św. Mateusza w Ostrowie nad Gopłem, remont elewacji klasztoru w Markowicach. oraz dachu pałacu w Bąkowie.

Wsparcie finansowe otrzymał także zabytkowy Zespół Klasztorny Ojców Bernardynów w Skępem, który jest też Sanktuarium Maryjnym.Ta główna atrakcja miejscowości przyciąga tu turystów i pielgrzymów.

– Prace już trwają. Obejmują sufit i dwie ściany w kaplicy św. Anny, która ostatnio była odnawiana jakieś pół wieku temu. Na sklepieniu są freski naszego współbrata, nad przywróceniem ich świetności pracują konserwatorzy – mówi ojciec dr Iwo Janusz, wikary klasztoru. Łączne wsparcie ze wszystkich źródeł na ten cel to ponad 300 tys. zł.

Po wojnie państwo zabrało klasztor i zwróciło po latach w opłakanym stanie. Na remont czekają m.in. organy i elewacja. – Na samo tylko przywrócenie świetności głównego ołtarza potrzeba ponad 1 mln zł – zaznacza ojciec Janusz.

Wsparcie z programu obejmie w tym roku też unikatowy drewniany zabytek klasy zerowej: kościół św. Mikołaja Biskupa – Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Pieraniu (koło Inowrocławia). To największy drewniany kościół na Kujawach. Konserwacja obejmie polichromie ścienne na drewnie. W Pieraniach urodził się Jerzy Waldorff.

Dofinansowanie otrzymają również zabytki Torunia. Środki pójdą m.in. na konserwację części sklepienia i ścian kościoła pw. Jakuba Apostoła i wykonanie prac przy ołtarzu w kościele pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP.

Z kolei w Bydgoszczy w XV-wiecznej katedrze p.w św. Marcina i Mikołaja przegląd czeka zabytkowe organy,

Na liście są również dwory, zabytkowe spichrze w Bydgoszczy, kamienice. Konserwację przejdzie elewacja skrzydła koszar Fortu IV im. Żółkiewskiego w Toruniu. A Uniwersytet Mikołaja Kopernika dzięki wsparciu z regionu zbada i podda konserwacji srebrne oprawy księcia Albrechta Hohenzollerna ze zbiorów uczelnianej biblioteki.

Wzorcowa Kłóbka

Jak trudne bywa przywracanie do życia zabytków pokazuje sztandarowy przykład renowacji – dwór w Kłóbce. Do wybuchu wojny należał do rodziny Orpiszewskich, po 1945 r. mieściła się tu szkoła, później popadł w ruinę. W końcu lat 90. wrócił do rodziny, ale ta, nie mając środków na remont, sprzedała go prywatnym nabywcom. W 2010 r. dwór i zabytkowy 7,5 hektarowy park kupiło Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku.

Wielkim wysiłkiem dwór został odbudowany. Odtworzono każdy detal wnętrza. Z oryginalnego wyposażenia nie zachowało się prawie nic, więc trafiły tu podobne stylistycznie zabytkowe przedmioty, dobrane na podstawie zachowanych opisów.

– Trzeba było wyszukać dziesiątki mebli i poddać je konserwacji, ale też zakupić spuściznę po Marii Wodzińskiej, narzeczonej Chopina (czytaj też na str. R6). Jej rysunki, szkice, pamiątki. To były wieloletnie poszukiwani, niektórych obrazów szukaliśmy pięć lat – opowiada Piotr Nowakowski, dyrektor Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku. – Korzystaliśmy z przekazów rodziny ostatnich przedwojennych właścicieli Kłóbki.

Odtwarzając zabytek i otoczenie trzeba było także wykonać prace, których praktycznie nie widać: melioracje, odtworzyć zarośnięty staw, doprowadzić do wyglądu sprzed lat parkowe drzewa.

– Szukaliśmy np. ogrodników, którzy wykonywali pielęgnację dębów w Rogalinie – mówi Nowakowski.

Efekt jest imponujący. Odwiedzając dwór, jak i otaczający go park i wiejski skansen można przenieść się w czasy ubiegłego wieku. Co ważne, obiekt żyje, przyjmuje turystów i się rozwija. Urządzono platformę tarasową, gdzie odbywają się koncerty. Oprócz dworu wart obejrzenia jest zachowany w tym miejscu skansen.

– Mamy unikalny krajobraz dawnej wsi – mówi dyr. Nowakowski. W planach urządzenie ścieżki edukacji kuturalno-historycznej. – Aby pokazać m.in. jak wyglądał folwark, przygotujemy jego wizualizację. Do końca roku chcemy, by ścieżka była gotowa. W planach jest też rekonstrukcja rekonstrukcja młynu wodnego – dodaje Piotr Nowakowski.

Setki uratowanych

Zabytków uratowanych w ciągu kilku lat trwania programu jest więcej. Dzięki wsparciu regionu możliwa była m.in. kompleksowa rewitalizacja zabytkowego centrum Chełmna i odnowa ulic Starego Miasta w Grudziądzu. Odnowiono także Kalwarię Pakoską – największy i najsłynniejszy zespół stacji Męki Pańskiej w północnej Polsce. Składają się nań 24 kaplice i kościół pw. Ukrzyżowania. Kosztem ok. 8 mln zł. wykonano renowację dwunastu barokowych kaplic i adaptację oraz rozbudowę budynku tzw. „starej plebanii" na potrzeby centrum informacji turystycznej.

Po pożarze, w którym ogień zniszczył dwie wieże i drewnianą konstrukcję dachu, odbudowano także zabytkowy kościół w Rogowie.

Za szczególne osiągnięcia w dziedzinie konserwacji i restauracji zabytków w ramach konkursu „Dziedzictwo wieków" marszałek województwa przyznaje medale Hereditas Saeculorum. To wyraz uznania dla osób zaangażowanych w działania na rzecz ochrony materialnego dziedzictwa kulturowego regionu. Jednym z laureatów w 2015 zostało Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku za odbudowę dworu w Kłóbce.

masz pytanie, wyślij e-mail do autorki: g.zawadka@rp.pl

Ratowanie zabytków, w które mocno angażuje się samorząd województwa, doceniła Unia Europejska, przyznając mu dwa lata temu wyróżnienie w prestiżowym konkursie UE „Europa Nostra Awards". Konkurencja była duża, do konkursu zgłoszono 160 wniosków z 30 krajów.

– Dostrzeżono, że robimy rzecz nieprzeciętną w skali europejskiej. Aktywnie wspieramy remonty konserwatorskie zabytków i projekty rewitalizacyjne polegające między innymi na adaptacji wiekowych obiektów do nowych funkcji – zaznacza marszałek Piotr Całbecki.

Pozostało 92% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Materiał partnera
Ciechanów idealny na city break
Materiał partnera
Nowa trakcja turystyczna Pomorza Zachodniego
Materiał partnera
Dolny Śląsk mocno stawia na turystykę
Regiony
Samorządy na celowniku hakerów
Materiał partnera
Niezależność Energetyczna Miast i Gmin 2024 - Energia Miasta Szczecin
Materiał Promocyjny
CERT Orange Polska: internauci korzystają z naszej wiedzy