Miasta chcą rosnąć. Olsztyn i Tczew wracają do walki o granice

Tak jest choćby w Olsztynie. – Rozpoczęliśmy działania zmierzające w kierunku rozszerzenia granic miasta. To zupełnie inny obszar i wielokrotnie większy, niż poprzednio - ponad 27 km2, czyli około 1/3 obecnego obszaru naszego miasta (88 km kwadratowych) – mówi Patryk Pulikowski, rzecznik olsztyńskiego magistratu.

Podobnie jest w Tczewie. – Uważamy, że korekta granic miasta jest konieczna z punktu widzenia jego dalszego, zrównoważonego rozwoju. Będziemy podejmować kolejne działania, ponieważ rozwój miasta wymaga zapewnienia odpowiednich terenów pod inwestycje, budownictwo mieszkaniowe i infrastrukturę niezbędną mieszkańcom –  mówi Łukasz Brządkowski, prezydent Tczewa.

Nie wszyscy dostali zgodę, ale też nie wszyscy odpuszczają

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 29 lipca 2026 r. status miasta otrzyma 12 miejscowości. Zmienią się też granice kilkunastu gmin i miast, m.in. Dobrcza i Koronowa, Lniana i Drzycimia, Firleja i Michowa, Starego Sącza i Nowego Sącza, Rybnika i Czerwionki-Leszczyn oraz Mielna i Sianowa. Korekty obejmą także m.in. Strzelno, Milejów, Strzelce Krajeńskie, Stary Sącz i Baranów Sandomierski.

Nie wszystkie miasta jednak wygrały. Olsztyn, Puławy czy Niepołomice nie uzyskały zgody na korektę granic lub powiększenie obszaru. Ale część samorządów nie rezygnuje z dalszych starań.

Pod koniec października Rada Miasta Olsztyna uruchomiła procedurę poszerzenia granic administracyjnych i zarządziła konsultacje społeczne. Miasto proponuje włączenie obrębu Jaroty oraz części obrębów Bartąg i Tomaszkowo w gminie Stawiguda, a także części obrębów Dywity i Kieźliny w gminie Dywity – łącznie około 27,5 km kw.

Radni wskazują potrzebę spójnego planowania terenów mieszkaniowych, inwestycyjnych i rekreacyjnych, lepszej organizacji usług publicznych oraz usprawnienia zarządzania cmentarzem komunalnym. Konsultacje zaplanowano na 24 listopada-20 grudnia. Obejmą spotkanie warsztatowe, ankietę elektroniczną i papierową oraz badanie opinii publicznej.

– Myślimy o przyszłości miasta, okolicznych samorządów oraz całego regionu. Jeśli Olsztyn nie będzie rósł i zwiększał swojej siły, w przyszłości może stracić funkcję stolicy regionu – mówi Patryk Pulikowski.

Rzecznik podkreśla, że granice Olsztyna nie były zmieniane od około czterech dekad. W tym czasie za miastem powstały i nadal powstają wielotysięczne osiedla, których mieszkańcy korzystają z olsztyńskiej wody, kanalizacji, szkół, szpitali, komunikacji, dróg, kultury i innych usług.

– Ich mieszkańcy pracują w Olsztynie, ale ich podatki trafiają do gmin ościennych. W praktyce Olsztyn ponosi część kosztów funkcjonowania innych gmin, nie otrzymując nic w zamian – mówi Pulikowski.

Miasta kontra gminy obwarzankowe

Podobne stanowisko prezentuje Tczew. – Dysponujemy ekspertyzami i analizami, które wskazują, że naturalne kierunki rozwoju Tczewa to przede wszystkim południe i południowy zachód. To właśnie tam znajdują się obszary o istotnym znaczeniu dla przyszłości miasta – mówi prezydent Brządkowski.

Jako przykład wskazuje Słupsk, którego władze po początkowych odmowach konsekwentnie poszerzały obszar miasta. – Granice nie powinny być traktowane jako niezmienne, jeśli nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom rozwojowym. W ostatniej procedurze Tczew miał poparcie nie tylko wynikające z miejskich analiz. Swoje stanowisko wyrażali również właściciele działek przylegających do miasta – dodaje.

Łukasz Brządkowski zaprzecza, jakoby sprawa miała być konfliktem z gminą Tczew. W poprzedniej procedurze miasto proponowało m.in. wykupienie dokumentacji i projektów inwestycji przygotowanych dla terenów wskazanych do przyłączenia.

– Nie zgadzam się z przedstawianiem zmiany granic jako sytuacji, w której gmina ponosi wyłącznie straty. Wraz z terenami miasto przejmuje obowiązki, odpowiedzialność za infrastrukturę i koszty jej utrzymania oraz rozwoju – argumentuje.

Jego zdaniem problem dotyczy wielu miast otoczonych gminami obwarzankowymi. Na ich terenach powstają osiedla podmiejskie, które przynoszą gminom dochody, ale ich mieszkańcy korzystają głównie ze szkół, transportu publicznego, kultury, sportu i infrastruktury społecznej w miastach.

– Korzyści finansowe i rzeczywiste koszty obsługi mieszkańców nie zawsze rozkładają się proporcjonalnie. Nie chodzi o to, by kogokolwiek pokrzywdzić, ale by uregulować stan, który staje się coraz trudniejszy do utrzymania – mówi prezydent Tczewa.

Tczew włączył się też w prace nad Ogólnopolskim Stowarzyszeniem Miast Wewnętrznych, inicjowanym przez burmistrza Sochaczewa. – Chcemy wspólnie wypracować rozwiązania, które uporządkują relacje między miastami a otaczającymi je gminami – zapowiada Brządkowski.

– Sprawa granic Tczewa ma wymiar strategiczny. Decyzje, które dziś podejmujemy lub których nie podejmujemy, zaważą na tym, jakim miastem będzie Tczew za 20 czy 30 lat – kwituje prezydent.

Niepołomice: jedna zgoda, jedna odmowa

Inaczej zakończyły się starania Niepołomic. W 2025 r. miasto wystąpiło o zmianę granic z Wieliczką i Kłajem. Propozycja wzajemnej korekty granic z Wieliczką nie uzyskała akceptacji Rady Ministrów.

– W uzasadnieniu MSWiA wskazano na brak obopólnej zgody zainteresowanych samorządów – mówi Wojciech Borkowski, rzecznik Urzędu Miasta i Gminy w Niepołomicach.

Zmiana granic z gminą Kłaj została natomiast zaakceptowana i weszła w życie 1 stycznia 2026 r. Niepołomice nie planują ponownego wniosku wobec Wieliczki ani prac nad nową propozycją.