Skazany prawomocnym wyrokiem nie ma szans na start w wyborach samorządowych

Skazany prawomocnym wyrokiem, nawet gdy kara została orzeczona w tzw. zawiasach, nie ma szans na start w wyborach samorządowych.

Publikacja: 26.06.2018 15:10

Osoba skazana nie ma biernego prawa wyborczego

Osoba skazana nie ma biernego prawa wyborczego

Foto: materiały prasowe

Samorządowa kampania wyborcza zbliża się wielkimi krokami. Wielu z tych, którzy chcieliby być wybrani i wziąć udział w wyborczym wyścigu, jest eliminowanych już na starcie. Jednym z warunków kandydowania jest bowiem niekaralność.

Kodeks wyborczy stanowi m.in., że prawa wybieralności, tzw. biernego prawa wyborczego, w wyborach nie ma osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się, że przesłanka wygaśnięcia mandatu wójta w postaci „utraty prawa wybieralności" powinna się ziścić w dniu wyborów. Inaczej mówiąc, nie potwierdził, że ustawodawca nie przewidział sankcji w postaci wygaszenia mandatu wójta w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem już po dniu wyborów (sygn. akt II OSK 2037/17). Co ważne, dotyczy to sytuacji sprzed wprowadzenia do kodeksu wyborczego art. 492a, który określa zasady informowania o prawomocnych skazaniach, a także o wygaśnięcia mandatu wójta z skazanego prawomocnym orzeczeniem.

Jeszcze przed tą zmianą w orzecznictwie uznawano bowiem, że skazanie nie tylko wyklucza możliwość startowania w wyborach, ale także może pozbawić mandatu w trakcie kadencji. Sądy wywodziły to z art. 492 § 1 pkt 4 w zw. z art. 11 § 2 pkt 1 kodeksu wyborczego. W ocenie NSA z zestawienia tych przepisów wynika, że ziszczenie się przesłanki w postaci utraty prawa wybieralności w trakcie kadencji zobowiązuje właściwy organ wyborczy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta. W art. 492 § 1 pkt 4 kodeksu wyborczego mowa jest bowiem o alternatywnych przesłankach wygaśnięcia mandatu wójta. Przy czym tylko w odniesieniu do „braku prawa wybieralności" odnosi się kwantyfikator czasowy „w dniu wyborów". Innymi słowy, utrata prawa wybieralności jako przesłanka wygaśnięcia mandatu wójta może zaistnieć w trakcie kadencji osoby wybranej na ten urząd.

NSA – jeszcze przed wprowadzeniem art. 492a – potwierdził, że w art. 492 § 1 pkt 4 kodeksu wyborczego ustawodawca określił zarówno sytuację istniejącą w dacie wyborów – brak prawa wybieralności – jak i następczą przesłankę stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta w trakcie jego kadencji – utratę prawa wybieralności.

Jak podkreślił sąd, osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo na karę pozbawienia wolności, jest uznana przez ustawodawcę za niegodną piastowania funkcji w urzędach publicznych, tracąc prawo wybieralności.

Z orzecznictwa wynika, że prawomocne skazanie przekreśla szanse na start w wyborach, nawet jeśli sąd karny wydał wyrok w zawieszeniu. W jednym z orzeczeń NSA przesądził, że prawomocnie skazujący wyrok w zawieszeniu wywołuje takie same skutki jak ten bez zawiasów (sygn. II OSK 316/18). Ustawodawca uznaje, że osoby, które dopuściły się czynu karalnego zagrożonego określonym rodzajem kary, stają się niegodne piastowania funkcji w urzędach publicznych. W konsekwencji tracą prawo wybieralności i bez znaczenia jest fakt, że kara została warunkowo zawieszona.

Z orzeczenia tego wynika, też, że ubieganie się ułaskawienie nie uratuje przed przesądzeniem w sprawie wygaszenia mandatu.

Samorządowa kampania wyborcza zbliża się wielkimi krokami. Wielu z tych, którzy chcieliby być wybrani i wziąć udział w wyborczym wyścigu, jest eliminowanych już na starcie. Jednym z warunków kandydowania jest bowiem niekaralność.

Kodeks wyborczy stanowi m.in., że prawa wybieralności, tzw. biernego prawa wyborczego, w wyborach nie ma osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Pozostało 85% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Regiony
Odważne decyzje w trudnych czasach
Materiał Promocyjny
Jak wykorzystać potencjał elektromobilności
Materiał partnera
Kraków – stolica kultury i nowoczesna metropolia
Regiony
Gdynia Sailing Days już po raz 25.
Materiał partnera
Ciechanów idealny na city break
Materiał partnera
Nowa trakcja turystyczna Pomorza Zachodniego