Odlewanie nad Wartą

Jeśli polska metalurgia kojarzy się komuś głównie ze Śląskiem, niech uważnie przeczyta poniższe akapity, warto przecież wiedzieć, gdzie coś się zaczynało.

Aktualizacja: 06.02.2017 11:28 Publikacja: 05.02.2017 22:00

Krzysztof Kowalski

Krzysztof Kowalski

Foto: Fotorzepa / Kompala Waldemar

W miejscowości Szczepidło w województwie wielkopolskim – o czym poinformował serwis PAP Nauka w Polsce – naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odkopali i zbadali warsztat odlewniczy, w którym wytwarzano przedmioty z brązu. Prarzemieślnicy pracowali w nim 3500 lat temu.

Warsztat odlewniczy był użytkowany przez społeczność, którą archeolodzy nazywają kulturą mogiłową. Oczywiście, niespecjalistom nic to nie mówi (dziwaczność i hermetyczność nazw w archeologii to odrębna sprawa), ale rzecz w tym, że nazwa tej kultury archeologicznej pochodzi od mogił, kurhanów, grobów z nasypem. – Do tej pory ślady po działalności tych ludzi były znane głównie właśnie z ich bardzo charakterystycznych praktyk pogrzebowych. W kurhanach co prawda odkrywano wyroby z brązu, jednak do tej pory nie znaliśmy miejsc, gdzie przedmioty wykonywano – wyjaśnia kierujący wykopaliskami w Szczepidłach prof. Przemysław Makarowicz.

Ale – szukajcie, a znajdziecie – szczęście w końcu uśmiechnęło się do archeologów. Udało im się odkryć całą osadę enigmatycznej ludności żyjącej nad środkową Wartą. Odkopali pozostałości zagród, domów z podwórzami, a w nich trafili na relikty piwniczek, jam do przechowywania żywności, palenisk. W sumie odkopali 20 tysięcy zabytków – fragmenty glinianych garnków, narzędzia krzemienne i kościane. Ale najbardziej spektakularnym znaleziskiem jest pracownia odlewnicza. Zachowała się w tak doskonałym stanie, że można było zrekonstruować cały proces produkcyjny. Warsztat nie był budynkiem zamkniętym, lecz konstrukcją z niskimi ścianami, które umożliwiały samoczynne odprowadzanie szkodliwych par i gazów. Wewnątrz i w jego otoczeniu archeolodzy znaleźli 150 zabytków z brązu, groty, pręty, szpile i inne ozdoby stroju oraz półprodukty, bryłki brązu, żużel, tygle i łyżki odlewnicze, narzędzia cyzelerskie. Na odlewach widoczne są efekty klepania, szlifowania, polerowania. Brąz topiono w otwartych paleniskach obudowanych ściankami z gliny i kamieni.

Aby podnieść temperaturę topnienia do 900–1000 st. C, stosowano miechy do wtłaczania powietrza, po których pozostały gliniane dysze. Wiele odkrytych zabytków z brązu to wyroby wadliwe z powodu nieudanej serii odlewów bądź uszkodzone mechanicznie i porzucone w trakcie obróbki, odłożone do ponownego przetopu. Dzięki analizom chemicznym wiadomo, że w warsztacie odlewano przedmioty z brązu wysokocynowego z dodatkiem ołowiu.

W Europie Środkowej to pierwsze znalezisko tego typu, dlatego trudno przecenić jego znaczenie. Eksperci uważają, że znajomość rozwiniętej metalurgii pojawiła się nad środkową Wartą dzięki kontaktom z obecnym obszarem Śląska lub Czech.

No więc jesteśmy w domu, ku zadowoleniu wszystkich.

W miejscowości Szczepidło w województwie wielkopolskim – o czym poinformował serwis PAP Nauka w Polsce – naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odkopali i zbadali warsztat odlewniczy, w którym wytwarzano przedmioty z brązu. Prarzemieślnicy pracowali w nim 3500 lat temu.

Warsztat odlewniczy był użytkowany przez społeczność, którą archeolodzy nazywają kulturą mogiłową. Oczywiście, niespecjalistom nic to nie mówi (dziwaczność i hermetyczność nazw w archeologii to odrębna sprawa), ale rzecz w tym, że nazwa tej kultury archeologicznej pochodzi od mogił, kurhanów, grobów z nasypem. – Do tej pory ślady po działalności tych ludzi były znane głównie właśnie z ich bardzo charakterystycznych praktyk pogrzebowych. W kurhanach co prawda odkrywano wyroby z brązu, jednak do tej pory nie znaliśmy miejsc, gdzie przedmioty wykonywano – wyjaśnia kierujący wykopaliskami w Szczepidłach prof. Przemysław Makarowicz.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Materiał partnera
Ciechanów idealny na city break
Materiał partnera
Nowa trakcja turystyczna Pomorza Zachodniego
Materiał partnera
Dolny Śląsk mocno stawia na turystykę
Regiony
Samorządy na celowniku hakerów
Materiał Promocyjny
Technologia na etacie
Materiał partnera
Niezależność Energetyczna Miast i Gmin 2024 - Energia Miasta Szczecin
Materiał Promocyjny
Jak sztuczna inteligencja może być wykorzystywana przez przestępców cybernetycznych?