Piękno zaklęte w drewnie

O atrakcjach Dukli, zabytkach świadczących o bogatej historii oraz o okolicach miasta opowiada Anna Chłopecka, specjalistka z Transgranicznej Informacji Turystycznej w Dukli.

Publikacja: 21.05.2017 22:30

Bracia i siostry, często nawiedzajcie to miejsce! Ono jest wielkim skarbem tej ziemi” – powiedział p

Bracia i siostry, często nawiedzajcie to miejsce! Ono jest wielkim skarbem tej ziemi” – powiedział papież Jan Paweł II 9 czerwca 1997 roku, przy okazji kanonizacji dukielskiego świętego

Foto: materiały prasowe

Rz: Dukla słynie wspaniałą historią i położeniem na polsko-węgierskim szlaku. Jaki to daje obraz?

Anna Chłopecka: W Dukli każdy znajdzie coś dla siebie. Teren naszej gminy charakteryzuje ciekawa historia miasteczka przygranicznego istniejącego już w średniowieczu oraz piękno przyrody Beskidu Niskiego. To także miejsce aktywnego wypoczynku na szlakach pieszych i rowerowych oraz kultu św. Jana z Dukli, której piękno i spokój docenił papież Jan Paweł II. Możemy się pochwalić dziedzictwem kultury materialnej i niematerialnej dawnych mieszkańców gminy, czyli Łemków, której pozostałości możemy zobaczyć w Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. Są liczne pamiątki po Żydach. Jednych i drugich nie oszczędziła historia. Gmina Dukla to także piękno zaklęte w drewnie, które podziwiać można w drewnianych cerkiewkach, kościółkach, chyżach łemkowskich oraz drewnianych chatach wiejskich.

Ale co dziś jest jej największą atrakcją?

Kościół farny pod wezwaniem św. Marii Magdaleny z XVIII w. Z zewnątrz skromna świątynia – zachwyca przepychem rokokowych wnętrz, subtelnością detali i doskonałością ogólnej kompozycji. Wszystko jest lekkie, jasne i wytworne. Ołtarze zaludniają roztańczone postacie, bardziej przypominające teatralnych aktorów niż świętych i męczenników. Rzeźby przy ołtarzu dłuta Jana Obrockiego ze Lwowa są ucieleśnieniem czterech cnót: Miłości, Nadziei, Wiary i Pokuty. W ołtarzu głównym znajduje się obraz pokutującej Marii Magdaleny – patronki kościoła. Najpiękniejszy i najcenniejszy zabytek dukielskiej fary znajduje się w jednej z bliźniaczych kaplic bocznych, których drzwi zostały wykonane z kutego i trybowanego żelaza przez drezdeńskich kowali-artystów. Jest to grobowiec Marii Amalii Mniszchowej, wyrzeźbiony z różowego i czarnego marmuru w 1773 roku przez Jana Obrockiego. Monument ten jest kwintesencją kultury rokoka. Marmurowa postać młodej, pięknej i eleganckiej kobiety przedstawiona jest we śnie. Wydaje się, że za kilka minut Maria Amalia powróci do przerwanej lektury trzymanej w ręku książki.

Jakie zabytki przetrwały w najlepszym stanie?

W samej Dukli dobrze zachowanymi zabytkami są wspomniany już kościół farny pod wezwaniem Marii Magdaleny oraz Sanktuarium św. Jana z Dukli, na które składa się kościół i klasztor oo. Bernardynów, „Złota Studzienka" u stóp góry Cergowej oraz pustelnia św. Jana z Dukli w Trzcianie. Wspomnę też Muzeum Historyczne Pałac w Dukli. W okolicznych miejscowościach są dobrze zachowane cerkiewki drewniane i murowane, drewniany XVIII w. kościół w Wietrznie pw. Michała Archanioła oraz drewniane chyże i pamiątki łemkowskie znajdujące się w Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej i w Olchowcu.

Jaki obiekt cieszy się największym powodzeniem?

Sanktuarium św. Jana z Dukli, które jest cennym zespołem sakralnym i głównym ośrodkiem kultu św. Jana z Dukli, świątobliwego zakonnika bernardyńskiej prowincji z XV w. Postać dukielskiego świętego przyciąga wielu pielgrzymów z Polski i z zagranicy, a najdostojniejszym był papież Jan Paweł II. Karol Wojtyła już jako młody ksiądz wędrował szlakami Beskidu Dukielskiego i modlił się do błogosławionego Jana w ciszy beskidzkich lasów. Powrócił do Dukli jako papież 9 czerwca 1997 roku, aby kanonizować dukielskiego świętego. Wtedy to wypowiedział następujące słowa:  „Bracia i siostry, często nawiedzajcie to miejsce! Ono jest wielkim skarbem tej ziemi".

Czy wielu turystów i pielgrzymów przyciągają pamiątki po pielgrzymce Jana Pawła II i świadectwa obecności św. Jana z Dukli?

Co roku wielu turystów nawiedza Sanktuarium św. Jana z Dukli. Są to turyści z kraju i z zagranicy, w grupach zorganizowanych i turyści indywidualni. Przy klasztorze znajduje się dom franciszkański, w którym w sezonie przebywają grupy rekolekcyjne. W tym roku 9 czerwca Dukla świętuje 20. rocznicę pobytu Ojca Świętego i kanonizacji św. Jana. Pamiątkami po tym doniosłym dla mieszkańców wydarzeniu są słowa papieża wypowiedziane na dziedzińcu kościoła oraz w Krośnie, a także pamiątki materialne: pomnik na placu przed sanktuarium w Dukli przedstawiający papieża Jana Pawła II, św. Jana z Dukli oraz krzyż pojednania, kielich mszalny, czyli dar papieża Jana Pawła II dla sanktuarium w Dukli, pamiątkowy podpis Ojca Świętego w kronice klasztornej i pokój papieski wraz z elementami wyposażenia, w którym papież spędził noc. Mamy też oprawioną w skórę uchwałę Rady Miejskiej w Dukli, nadającą Jego Świątobliwości tytuł Honorowego Obywatela Dukli. Są również inne pamiątki w formie fotografii, transparentów, plakatów, medali, ekslibrisów, kart pocztowych, kopert, znaczków i banknotów z okolicznościowym nadrukiem.

Czy poza książką Andrzeja Stasiuka są inne pozycje literackie i filmowe, które opowiadają o mieście?

Dodajmy, że „Dukla", o czym moglibyśmy się przekonać, jest znana również turystom zagranicznym. Z kolei film Dariusza Jabłońskiego „Wino truskawkowe" na motywach kilku opowiadań Andrzeja Stasiuka ze zbioru „Opowieści galicyjskie" mieliśmy możliwość zobaczyć w 2009 roku. Zdjęcia do filmu były kręcone m.in. w Dukli, przy wodospadzie w Iwli oraz w pobliskich Jaśliskach. Duklę, a dokładnie postać pięknej i kontrowersyjnej Marii Amalii z Brülów Mniszchowej, upamiętnił Miron Białoszewski w wierszu „Dukla Amaliowa". Andrew Tarnowski opisał posiadłość dukielską, dzieje rodziny Tarnowskich oraz losy arystokracji w czasie wojny i na emigracji w „Ostatnim mazurze". Ciekawe opowiadania i podania można odnaleźć w „Legendach łemkowskiego Beskidu" Andrzeja Potockiego, zaś historię wyznawców judaizmu w książce tego samego autora „Żydzi w Podkarpackiem". Gmina Dukla jest wydawcą „Biblioteki Dukielskiej" – serii cyklicznych wydawnictw historycznych, artystycznych i kulturalnych poświęconych Dukielszczyźnie.

Jakie ukazały się tytuły?

Dotychczas ukazało się 12 tomów, a wśród nich reprint Emmanuela Swieykowskiego „Monografia Dukli", „Dukla – miasto na rubieżach Rzeczypospolitej. Zarys dziejów Dukli do 1939 roku" Jadwigi Morawskiej, „Błogosławiony Jan z Dukli. Wspomnienia z jego życia i czci pośmiertnej" ojca Czesława Bogdalskiego, „Pamiętniki pustelnika" brata Januarego Wilka, „Mecenat kulturalny Jerzego Augusta Wandalina Mniszcha w Dukli" Aleksandry Żółkoś i „Przełęcz Dukielska we wrześniu 1939 roku" Janusza Kubita, a także „Dolina Śmierci" Konrada Sikory.

Jakie atrakcje w okolicy są godne polecenia?

Przede wszystkim przyrodnicze, gdyż większość gminy to obszary chronione: Magurski Park Narodowy, Jaśliski Park Krajobrazowy, rezerwaty przyrody, pomniki przyrody, w tym wodospad na rzece Iwełka w Iwli. Na szlakach turystycznych można zaobserwować wiele ciekawych okazów fauny i flory. Polecamy szlaki piesze i rowerowe. W ostatnich latach dzięki prężnie działającemu MOSiR w Dukli rozwija się kolarstwo górskie MTB, w związku z tym tworzone są szlaki rowerowe tego typu. W najbliższej okolicy gminy Dukla znajduje się również Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. I. Łukasiewicza w Bóbrce, Muzeum Magurskiego Parku Narodowego w Krempnej, miejscowości uzdrowiskowe w Iwoniczu i Rymanowie, Krosno – miasto szkła, ruiny zamku Kamieniec, Jaśliska i wiele innych ciekawych miejsc. Niedaleko jest do Słowacji.

A specjały kulinarne?

Dużą popularnością cieszą się produkty regionalne – sery kozie z gospodarstwa Figa w Mszanie, wyroby mięsne oparte na tradycyjnej recepturze firmy Jasiołka, miody i wiele innych smacznych dań regionalnych, których przepisy można znaleźć na stronie www.it.dukla.pl w zakładce „Wydawnictwa".

Rz: Dukla słynie wspaniałą historią i położeniem na polsko-węgierskim szlaku. Jaki to daje obraz?

Anna Chłopecka: W Dukli każdy znajdzie coś dla siebie. Teren naszej gminy charakteryzuje ciekawa historia miasteczka przygranicznego istniejącego już w średniowieczu oraz piękno przyrody Beskidu Niskiego. To także miejsce aktywnego wypoczynku na szlakach pieszych i rowerowych oraz kultu św. Jana z Dukli, której piękno i spokój docenił papież Jan Paweł II. Możemy się pochwalić dziedzictwem kultury materialnej i niematerialnej dawnych mieszkańców gminy, czyli Łemków, której pozostałości możemy zobaczyć w Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. Są liczne pamiątki po Żydach. Jednych i drugich nie oszczędziła historia. Gmina Dukla to także piękno zaklęte w drewnie, które podziwiać można w drewnianych cerkiewkach, kościółkach, chyżach łemkowskich oraz drewnianych chatach wiejskich.

Pozostało 88% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Materiał partnera
Ciechanów idealny na city break
Materiał partnera
Nowa trakcja turystyczna Pomorza Zachodniego
Materiał partnera
Dolny Śląsk mocno stawia na turystykę
Regiony
Samorządy na celowniku hakerów
Akcje Specjalne
Firmy chcą działać w sposób zrównoważony
Materiał partnera
Niezależność Energetyczna Miast i Gmin 2024 - Energia Miasta Szczecin
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży