Tam, gdzie rosły pieczarki

Z pociągu ukrytego w schronie w pobliżu Strzyżowa Hitler miał kierować wojną III Rzeszy z Rosją.

Publikacja: 21.08.2016 23:00

Schrony tunelowe w Stępinie ma 15 metrów szerokości i 9 metrów wysokości.

Schrony tunelowe w Stępinie ma 15 metrów szerokości i 9 metrów wysokości.

Foto: Wikimedia Commons, Honza Groh (Jagro) Honza Groh (Jagro)

Pod dwumetrowej grubości, odpornym na wielokrotne trafienia bombami lotniczymi, żelbetowym sklepieniem wielkiego schronu kolejowego w Stępinie w okolicach Strzyżowa przez wiele lat powojennych, w stałej temperaturze i mroku, rosły pieczarki. Wcześniej opuszczona kwatera główna Hitlera „Anlage Süd", z której miał on kierować działaniami Wehrmachtu w wojnie przeciw sowieckiej Rosji na południowym odcinku frontu służyła jako skład ryb „Centrali Rybnej". Był to także magazyn uspołecznionego obuwia.

Schronu wybudowanego przez Organisation Todt dla pociągów sztabowych i specjalnych-jednej z największych budowli fortyfikacyjnych, jakie powstały podczas II wojny światowej-nigdy nie wykorzystywano jako „Führerhauptquartier" . Z jednym jednak wyjątkiem. Przed 75 laty, 27 -28 sierpnia 1941 r. w pociągu „Amerika", podczas wspólnej podróży inspekcyjnej na front wschodni, kwaterowali w FHQ „Anlage Süd" Hitler i Mussolini. Obecnie schron- nie z tego, tylko oczywiście powodu-jest jedną z najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych w powiecie strzyżowskim. Jego zatopione od czasów wojny i niezbadane nigdy dokładnie podziemia mają kryć-według okolicznej ludności oraz radiestetów i entuzjastów osobliwości militarnych-tajną fabrykę, hitlerowski skarbiec lub luksusowe kasyno.

Najprawdopodobniej to tylko legendy. Schrony tunelowe miały pełnić funkcję kwater polowych Hitlera i jego najwyższych dowódców. We Francji Niemcy zaadaptowali na ten cel istniejące tunele w pobliżu Vendome oraz w Margival w Pikardii. W trzech tunelach kolejowych w okolicach Mönichkirchen w Austrii w czasie kampanii przeciwko Jugosławii i Grecji urządzono schrony dla pociągów „Amerika" , „Atlas" (sztabu dowodzenia Wehrmachtu) oraz „Asien" Göringa. Jedynie w Polsce schrony tunelowe-w Stępinie oraz w Konewce i Jeleniu w pobliżu Spały („Anlage Mittle"), budowano od podstaw, na powierzchni ziemi. Czwarty schron, w Strzyżowie, wydrążono w zboczu Żarnowskiej Góry, wykorzystując dawny przekop z jeszcze czasów austriackich.

Budowa obiektów FHQ „Anlage Süd", przy której zatrudniono ok. 4 tys. robotników w większości sprowadzonych z Niemiec, dla zachowania tajemnicy zarejestrowana jako inwestycja berlińskiej firmy chemicznej „Askania-Werke", rozpoczęła się jesienią 1940 r. Nad rzeczką Stępinką powstał w ciągu 10 miesięcy schron główny długości 393 m. Połączony z nim podziemnym przejściem schron nr 2 mieszczący urządzenia zaplecza technicznego kwatery-m.in kotłownię, zbiorniki wody, agregaty prądotwórcze-oraz żelbetowe schrony bojowe.

O ulokowaniu FHQ w Stępinie i Strzyżowie zadecydowało sąsiedztwo szlaków kolejowych i drogowych Kraków-Lwów oraz Centralnego Okręgu Przemysłowego, skąd okupant ściągał wyposażenie i tysiące ton materiałów budowlanych. Szczególnie wiele cementu i stali pochłonął schron w Stępinie. Schron główny, liczący 15 m szerokości u podstawy i 9 m wysokości. Mieszczący „nawę główną" i ciąg pomieszczeń dla obsługi, wzniesiono w jego środkowej części na planie łuku, by utrudnić celowanie załogom alianckich bombowców. Oba schrony wyposażono w stalowe wrota o wadze ok. 20 t. W Strzyżowie można oglądać je do dzisiaj-oraz systemy wentylacyjne z filtrami, zapewniające ochronę przed atakiem chemicznym i biologicznym.

Pomimo prozaicznych losów powojennych, gdy schrony tunelowe wykorzystywano jako magazyny, garaże i pomieszczenia produkcyjne wielkie budowle z czasów III Rzeszy na Podkarpaciu otacza aura tajemnicy i przyciągają coraz więcej zwiedzających nie tylko z kraju, ale także zagranicy.

Materiał partnera
Dolny Śląsk mocno stawia na turystykę
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Regiony
Samorządy na celowniku hakerów
Materiał partnera
Niezależność Energetyczna Miast i Gmin 2024 - Energia Miasta Szczecin
Regiony
Nie tylko infrastruktura, ale też kultura rozwijają regiony
Regiony
Tychy: Rządy w mieście przejmuje komisarz wybrany przez Mateusza Morawieckiego