Ptasi archipelag

Karsibór. Delta Świny przyciąga miłośników obserwowania ptaków z całej Europy oraz wędkarzy.

Aktualizacja: 17.03.2016 17:56 Publikacja: 17.03.2016 15:00

W rezerwacie znajdującym się niedaleko Szczecina stwierdzono obecność 240 gatunków ptaków

W rezerwacie znajdującym się niedaleko Szczecina stwierdzono obecność 240 gatunków ptaków

Foto: Fotorzepa, Krzysztof Bąk

Nad Zalewem Szczecińskim można oglądać ciągnące na północ i wschód tysiące gęsi i kaczek. Sezon na obserwowanie ptaków w delcie Świny trwa cały rok. W ostatnich latach, gdy zimy są lekkie, coraz częściej zimują tu setki gęsi zbożowych, białoczelnych i gęgaw. Delta zaliczana jest przez ornitologów i „birdwatcherów", czyli miłośników obserwowania ptaków, za ptasią ostoję o randze europejskiej. Stwierdzono tu obecność 240 gatunków ptaków, z czego 160 (w tym 38 wpisanych do polskiej Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych) zakłada nad Świną gniazda.

Sercem tej przyrodniczej enklawy, sąsiadującej z ruchliwym Świnoujściem i położonej niedaleko Szczecina, jest niewielka (2 ha) Kępa Karsiborska. To pierwszy w kraju ptasi rezerwat „społeczny", zarządzany przez organizację pozarządową, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP). Ptaki można obserwować z wzniesionej na Kępie wieży widokowej lub specjalnie urządzonego ukrycia. Symbolem rezerwatu i przedmiotem szczególnej troski działaczy OTOP jest wodniczka, niewielki, żyjący na torfowiskach i podmokłych łąkach ptak śpiewający, zagrożony obecnie wyginięciem w skali globalnej. Jeszcze sto lat temu w Europie pospolity, dziś występuje właściwie jeszcze tylko w Polsce (25 proc. całej populacji), na Ukrainie i Białorusi. Lęgowiska wodniczki na Kępie Karsiborskiej – kilkadziesiąt samców śpiewających na ogólną liczbę ok. 12 tys. na świecie – to w Europie najdalej położona na zachód większa kolonia tego ptaka. Inne rzadkie i zagrożone gatunki żyjące na wyspach delty to m.in. kania rdzawa, błotniak łąkowy, derkacz i batalion.

Wyspy i cofki

Z wieży widokowej OTOP można obserwować ptaki, ale także po prostu podziwiać egzotyczny w okolicach dawno już zagospodarowanych przez ludzi krajobraz delty – szare wody i bezludne skrawki lądu, które porasta falująca jeziorna trzcina. Cały ten archipelag, między morzem a Zalewem Szczecińskim, od rzeki Piany na zachodzie po ujście Dziwny na wschodzie liczy łącznie 44 wyspy i wysepki, z których ok. 30 położonych jest w granicach lub przy granicy Polski. Sama delta Świny, wsteczna, stanowi osobliwość geograficzną na światową skalę. Delty rzeczne rozszerzają się ku morzu. Inaczej jest – co wynika ze szczególnie częstego tu zjawiska cofki, gdy wody Bałtyku wdzierają się w koryto rzeki, niosąc morski piasek – ze Świną. Jej delta jest najszersza nad Zalewem Szczecińskim, a zwęża się w pobliżu Świnoujścia.

Największą wyspą delty jest Karsibór, niegdyś część wyspy Uznam, w 1880 r. oddzielona od niej kanałem noszącym dziś nazwę Piastowskiego. Poprowadzono nim nowy, krótszy tor wodny ze Szczecina do Świnoujścia. W dawnej średniowiecznej wsi Karsibór, położonej na prastarym szlaku handlowym wiodącym wzdłuż wybrzeża Bałtyku, wznosi się kościół z XV w. przebudowany przed 200 laty przez jednego z najwybitniejszych pruskich architektów Karla F. Schinkla, z gotyckim ołtarzem i barokową amboną.

Turyści i wędkarze

Dziś osada jest letniskową dzielnicą Świnoujścia. Oprócz miłośników ptaków odwiedzają ją licznie wodniacy, wędkarze, amatorzy jazdy konnej, turyści na rowerach. Okoliczne wody znane są z obfitości płoci, okoni i leszczy, a także sandaczy. Na wyspie przybywa gospodarstw agroturystycznych, w tym specjalizujących się w wynajmowaniu koni wierzchowych. Zwiedzanie Karsiboru np. rowerem można połączyć z plażowaniem nad morzem odległym tylko o 7 km.

Jesienią na wyspie pojawiają się z kolei grzybiarze. Las nie jest tu wielki (ok. 4 km kw.), ale bardzo malowniczy, z bogatym drzewostanem, zróżnicowanym runem leśnym oraz śródleśnymi wydmami. Niektóre stare miejscowe dąbrowy, jak twierdzi się w Karsiborze, pamiętają jeszcze czasy szwedzkiego potopu i króla Gustawa Adolfa, który miał zwyczaj jadać śniadania w cieniu dębów. Do nowszej i udokumentowanej historii wyspy należy położona w Karsiborskim Lesie symboliczna mogiła brytyjskich lotników z załogi czterosilnikowego lancastera. Ich samolot został zestrzelony w kwietniu 1945 r. podczas bombardowania zakotwiczonego na Kanale Piastowskim krążownika „Lützow".

Nad Zalewem Szczecińskim można oglądać ciągnące na północ i wschód tysiące gęsi i kaczek. Sezon na obserwowanie ptaków w delcie Świny trwa cały rok. W ostatnich latach, gdy zimy są lekkie, coraz częściej zimują tu setki gęsi zbożowych, białoczelnych i gęgaw. Delta zaliczana jest przez ornitologów i „birdwatcherów", czyli miłośników obserwowania ptaków, za ptasią ostoję o randze europejskiej. Stwierdzono tu obecność 240 gatunków ptaków, z czego 160 (w tym 38 wpisanych do polskiej Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych) zakłada nad Świną gniazda.

Pozostało 85% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Materiał partnera
Ciechanów idealny na city break
Materiał partnera
Nowa trakcja turystyczna Pomorza Zachodniego
Materiał partnera
Dolny Śląsk mocno stawia na turystykę
Regiony
Samorządy na celowniku hakerów
Materiał Promocyjny
Technologia na etacie
Materiał partnera
Niezależność Energetyczna Miast i Gmin 2024 - Energia Miasta Szczecin
Materiał Promocyjny
Jak sztuczna inteligencja może być wykorzystywana przez przestępców cybernetycznych?