Ranking Samorządów 2020: Oto najlepsze polskie miasta i gminy

Cezary Szymanek, redaktor naczelny rp.pl oraz Jarosław Machocki, członek zarządu Gremi Media

Gliwice, Morawica i Kleszczów – to liderzy zrównoważonego rozwoju, zwycięzcy Rankingu Samorządów „Rzeczpospolitej” 2020.

Ranking Samorządów weryfikuje sprawność i skuteczność działań władz lokalnych w kształtowaniu zrównoważonego rozwoju swoich małych ojczyzn. Docenia gminy i miasta dobrze zarządzane, dbające o trwałość ekonomiczną, środowiskową oraz społeczną.

W tegorocznej edycji zwycięzcami zostały: Gliwice, Morawica oraz Kleszczów, odpowiednio w swoich kategoriach. Wyróżnienia przyznaliśmy w trakcie gali, która w tym roku miała wyjątkowy, wirtualny charakter.

Miasta na prawach powiatu

Gliwice okazały się liderem wśród miast na prawach powiatu. Na tak wysoką pozycję miasto „zapracowało” szczególnie dobrymi wynikami w obszarze potencjału ekonomiczno-finansowego, wyróżniając się konsekwencją w budowaniu bezpieczeństwa finansowanego swojego budżetu.

Bardzo dobre wyniki miasto osiągnęło również w zakresie trwałości społecznej i środowiskowej. Wyróżniło się m.in. dosyć wysokimi w 2019 r. nakładami inwestycyjnymi na ochronę środowiska, a także na infrastrukturę społeczną (obiekty edukacyjne, sportowe, placówki kultury itp.).
Na podium w kategorii miast na prawach powiatu stanęły też Opole (II miejsce) oraz z minimalną stratą punktów – Sopot (III miejsce).

CZYTAJ TAKŻE: Ranking Samorządów 2020: Miasto zdrowe i przyjazne

Opole może pochwalić się m.in. najwyższymi inwestycjami dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego (w przeliczeniu na jednego mieszkańca). W ramach kompleksowego programu modernizacji transportu miejskiego, miasto zakupiło 61 nowych autobusów, dzięki czemu ma jeden z najmłodszych i najbardziej ekologicznych taborów w Polsce.

Z kolei Sopot (zwycięzca ubiegłorocznej edycji Rankingu Samorządów) swoje miejsce na podium zawdzięcza bardzo dobrym, praktycznie równym wynikom we wszystkich obszarach oceny.

Miasta i gminy miejsko-wiejskie

Wśród miast i gmin miejsko-wiejskich pozycję lidera utrzymał nasz ubiegłoroczny zwycięzca – gmina Morawica. Morawica uzyskała najwyższą liczbę punktów w obszarze trwałości środowiskowej, co nie dziwi, bo ochrona powietrza i klimatu jest oczkiem w głowie samorządu.

Gmina realizuje największe w regionie programy dopłat do instalacji OZE czy wymiany pieców. Jak wynika z naszego zestawienia, Morawica cieszyć się może także sporym potencjałem ekonomiczno-finansowym, co zawdzięcza polityce przyciągania inwestorów i mieszkańców (co wpływa na wzrost dochodów podatkowych).

CZYTAJ TAKŻE: Ranking Samorządów 2020: Finansowa poduszka bezpieczeństwa

Śląski Bieruń zajął II pozycję, zaś wielkopolska gmina Puszczykowo – III pozycję. Bieruń osiągnął świetne wyniki w obszarze trwałość społeczna i środowiskowa, a świetnie rozwinięta infrastruktura rekreacyjno-sportowa może być wizytówką gminy. Wyzwaniem jest walka o czyste powietrze, stąd programy dofinansowania wymiany pieców w gospodarstwach domowych.

Podobnie gmina Puszczykowo wyróżnia się dbałością o jakość życia mieszkańców (prawie maksymalny wynik w tym obszarze) i środowisko naturalne. Projekty takie jak termomodernizacja budynków miejskich, budowa zintegrowanych węzłów przesiadkowych, montaż instalacji fotowoltaicznych i kolektorów słonecznych w domach mieszkańców, to priorytety samorządu.

Gminy wiejskie

Zwycięzcą wśród gmin wiejskich została łódzka gmina Kleszczów. Kluczem otwierającym drogę na szczyt Rankingu Samorządów 2020 okazały się zrównoważone działania samorządu we wszystkich dziedzinach (co wyraża się wysoką liczbą punktów we wszystkich obszarach). W szczególności Kleszczów może pochwalić się dużymi nadwyżkami w budżecie, które mogą sfinansować inwestycje w przyszłości, a także najwyższymi w Polsce (per capita) wydatkami na zielone inwestycje.

CZYTAJ TAKŻE: Ranking Samorządów 2020: Priorytetem inwestycje w transport

II miejsce w kategorii gmin wiejskich zajęła podkarpacka gmina Padew Narodowa. Uzyskała maksymalną liczbę punktów w obszarze dbałości o środowisko, w tym walkę z niedoborami wody na terenie gminy.

III miejsce w tej kategorii przypadło wielkopolskiej gminie Suchy Las, która swoimi działaniami w zakresie poprawy jakości życia, wciąż przyciąga nowych mieszkańców.

 

Metodologia

Zasady rankingu ustala niezależna kapituła, na czele której stoi były premier prof. Jerzy Buzek. Ranking Samorządów 2020 obejmuje wszystkie gminy, miasta i miasta na prawach powiatu w Polsce (z wyjątkiem Warszawy). Źródłem danych są publicznie dostępne bazy danych Głównego Urzędu Statystycznego i Ministerstwa Finansów oraz informacje podane przez władze lokalne w specjalnej e-ankiecie.

Kryteria oceny Rankingu Samorządów 2020 to około 50 wskaźników, w czterech filarach: trwałość ekonomiczno-społeczna, trwałość społeczna, trwałość środowiskowa oraz jakość zarządzania. W filarze trwałość ekonomiczno-finansowa brane są pod uwagę takie wskaźniki, jak: dynamika dochodów własnych (w tym dochodów podatkowych), pozyskane dotacje rozwojowe, poziom nadwyżki operacyjnej brutto oraz netto, dynamika wydatków inwestycyjnych, dynamika wydatków na drogi, zakres planów zagospodarowania przestrzennego.

CZYTAJ TAKŻE: Pełne wyniki Rankingu Samorządów 2020 oraz pozostałe rankingi „Rzeczpospolitej”

Filar trwałość społeczna odnosi się do działań samorządu mających wpływ na jakość życia mieszkańców oraz budowę społeczeństwa obywatelskiego. Tu branych jest pod uwagę szereg elementów, m.in. takich jak: dynamika inwestycji w infrastrukturę społeczną, dynamika wydatków na transport, dynamika wydatków na oświatę (w przeliczeniu na liczbę uczniów), wydatki w danym roku na kulturę, sport i rekreację oraz inwestycje w gospodarkę mieszkaniową, liczba miejsc w przedszkolach i żłobkach, przyrost czytelników i zbiorów książek w bibliotekach, wydatki na współpracę z organizacjami pozarządowymi, wartość szeroko pojętego budżetu partycypacyjnego, organizacja bezpłatnego transportu itp.

W filarze trwałość środowiskowa kładziemy nacisk na kwestie związane z ochroną środowiska i dostosowań do zmian klimatycznych. Pod uwagę bierzemy m.in.: inwestycje w ochronę środowiska w danym roku, wydatki na ochronę powietrza i klimatu, wydatki na utrzymanie zieleni, poziom selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, poziom rozwoju sieci wodno-kanalizacyjnej. W ankietach samorządy informują też o wydatkach na instalacje OZE, na wymianę pieców, na infrastrukturę rowerową, na rewitalizacją obszarów zdegradowanych oraz o poziomie wykonania wskaźników elektromobilności.

W czwartym filarze sprawdzamy jakość zarządzania urzędem (np. wdrożone systemy ISO, wdrożone systemy ewaluacji strategii rozwojowych czy wydatki na szkolenia pracowników), procesem uchwałodawczym oraz poziom współpracy między samorządami. Tu większość danych pochodzi z e-ankiet.

Wyniki rankingu są ustalane w trzech odrębnych kategoriach: dla miast na prawach powiatu, gmin miejskich i miejsko-wiejskich oraz gmin wiejskich.

Tagi:

Mogą Ci się również spodobać

W trakcie debaty dyskutują: Zygmunt Frankiewicz, Krzysztof Żuk, Tadeusz Truskolaski, Adam Struzik i Jacek Sutryk

Walka o obronę niezależności samorządu

Jakie rozwiązania systemowe dla samorządów są dziś potrzebne? W jakim stanie jest polski samorząd? ...

W cieniu sejmowych swarów Polska mobilizuje się do pomocy szpitalom

Pieniądze oraz sprzęt ochrony osobistej, ale też nowe urządzenia – kupują szpitalom władze miast. ...

Podkarpackie stawia na zaawansowane technologie

Aeropolis, przemysłowa dzielnica zarządzana przez Rzeszowską Agencję Rozwoju Regionalnego wypełniła się fabrykami. Gminy zbroją ...

Mazowsze gra o wielkie pieniądze

Województwo mazowieckie liczy na większe pieniądze w nowym rozdaniu unijnych funduszy. Ale musi o ...

Festiwal organowy i teatr młodych

Koszalińskie Konfrontacje Młodych „m-teatr” i Międzynarodowy Festiwal Organowy – to uznane marki kulturalne Koszalina. ...

Miasta ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej

W świecie globalizacji to miasta chcą rozdawać polityczne karty. Łączą się w sieci i ...